
![]() |


Έκτη μεσούντος Γαμηλιώνος
Λήναια
Αθηναίων
Ποιητικός Αγών
προσφορές
στα ιερά της Αρτέμιδος

Η δεκάτη έκτη, έκτη μεσούντος, εκκαιδεκάτη,
έκτη επί δέκα, έκτη επί δεκάτη.
Στα Λήναια ο παις Διόνυσος εγείρεται ετησίως ως Καλόν «Διός Φως».
Ο παις Διόνυσος, Ίακχος υπό των Ληνών γυναικών τώρα, εγείρεται από τον μηρό του Διός στην αθηναϊκή λατρεία κρατώντας δύο δάδες στα χέρια του και αναφέρει την τελείωσή του στην θεά Ήρα, αυτή την περιγραφή δίνει και ο Αριστοφάνης στους Βάτραχους, ο Δαδούχος και Ίακχος κρατώντας δύο δάδες στην νυχτερινή πομπή είναι ο ίδιος ο Διόνυσος και ο ηγέτης των μυστών ο «φωσφόρος αστήρ» (343)
― ἔγειρε· φλογέας ἐν χερσὶ γὰρ ἥκει τινάσσων,
Ἴακχ᾽, ὦ Ἴακχε, νυκτέρου τελετῆς φωσφόρος ἀστήρ. φλογὶ φέγγεται δὲ λειμών·..
«Ξύπνα· γιατί τους δαυλούς τους φλογόβολους σειώντας στο χέρι του, Ίακχε, ω Ίακχε, νά που τ᾽ ολόφωτο αστέρι, ήρθε της νύχτιας γιορτής. Φεγγοβολά το λιβάδι·»
Το αγγείο στην φώτο του -6ου αιώνος, συνδέεται πραγματικά με τον εορτασμό στα Λήναια και τον αθηναϊκό Ίακχο «Διός Φως» και υιός αλλού ως «ο φωσφόρος αστήρ» του Αριστοφάνους.
Ο Ίακχος ως τελετουργική παραληρητική αδιάκοπη ιαχή που τελείται στην έγερση στις εορτές του Διονύσου, προϋπήρχε στην λατρεία πριν να καθιερωθεί και ως ελευσίνια μορφή.
Η ανακάλυψη ενός αποσπάσματος του Φιλοχόρου, «Περί ημερών», Jacoby, FGrHist 328 F 86, πρότεινε, ότι πλακούντες (άρτοι), προσφέρονταν στα ιερά της Αρτέμιδος και στις τριόδους τη σημερινή ημέρα για κάθε μήνα.
FGrHist 328 F 86, ΑΠΟΣΠ. ΦΙΛΟΧΟΡΟΥ, F.JACOBY
― Φιλοχόρος εν τη Περί ημερών εξ’ επί δέκα· και τους καλουμένους δε νυν αμφιφώντας ταύτη τη ημέρα πρώτον ενόμισαν οι αρχαίοι φέρειν εις τα ιερά τη Αρτεμίδι και επί τας τριόδους.
Βλέπε επίσης Αθηναίο 14.645Α.

Το λεξικό Σουϊδα και οι σύγχρονοι σχολάρχες παραπέμπουν πάντοτε αυτές τις προσφορές μόνο με τα Μουνίχια, τους εορτασμούς της 16ης του Μουνιχιώνος μηνός, που είναι επίσημη ημέρα της αττικής εορτής.
Ο Φιλόχορος, στο παραπάνω απόσπασμα, ίσως αναφέρεται μόνο στα Μουνίχια της 16ης του Μουνιχιώνος, στην γενική του αναφορά περί των ημερών , και περί της 16ης ημέρας ειδικότερα.
Αλλά ο Felix Jacoby, (FGrHist IIIb Suppl. Τεύχος 1, σελ. 369-370) αντιτίθεται επιμόνως και αναφέρει ότι ταυτόχρονα με τα Μουνίχια υπήρχαν και οι μηνιαίες προσφορές στην Αρτέμιδα, την δεκάτη έκτη ημέρα σε κάθε μήνα. Αλλά ο Felix Jacoby σημειώνει ότι δεν υπάρχει καμμία ένδειξη ότι οι μηνιαίες προσφορές στην Αρτέμιδα είναι δημοτελής εορτή, αποτελούν όμως για οικιακές προσφορές.


































