ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

a’ έτοσ ψα’ (701) ολυμπιάδοσ		(2025)
1η 26 Ιουνίου	11η 6 Ιουλίου	ΕΞΑΙΡΕΣΙΜΟΣ Ιουλίου
Νέα Νουμηνία Εισιτηρία Εισιτηρία θυσία Έναρξη ιερού Αθηναϊκού Έτους Πανελλήνια εορτή Νουμηνία Απόλλωνος Νουμηνίου Απάντων Ουρανίων θεών Επιμήνια θυόμενα	Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου Ολύμπια Έναρξη Ολυμπιακών Αγώνων 88ης Ολυμπιάδος -428 Έναρξη Ολυμπιακών Αγώνων 236ης Ολυμπιάδος 165
2η 27 Ιουνίου	12η 7 Ιουλίου	21η 16 Ιουλίου
Αγαθού Δαίμονος Απάντων Χθονίων θεών Επωνύμων Ηρώων Δαπάναι Πολιτών	Κρόνια εορτή θυόμενα της Μητρός των θεών Παύση αγροτικών εργασιών Άθλα Γυμνικός Αγών Θυόμενα ποπάνων δωδεκόμφαλων	Αθηνάς οικιακά θυόμενα θυόμενα Κουροτρόφου Έρχια Θηλασμός Εριχθόνιου από την Αθηνά θυόμενα Αρτέμιδος Έρχια Συνέλευση της Βουλής
3η 28 Ιουνίου	13η 8 Ιουλίου	22η 17 Ιουλίου
Αθηνάς Τριτομηνίς Χαρίτων θυόμενα Διαδικασίαι κατά νόμον		Αθηνάς οικιακά θυόμενα Παναθήναια Μουσικός Αγών Ραψωδών Θυόμενα Αμφιαράου Συνέλευση τηςΒουλής Συνελεύσεις ιδιωτικών Θιάσων
4η 29 Ιουνίου	14η 9 Ιουλίου	23η 18 Ιουλίου
Ερμού Αφροδίτης Πανδήμου Έρωτος Ηρακλέους Δείπνα Τετραδιστών Αφροδίσια ιερής Δήλου Άφιξη Θησέως στην ιερή Δήλο (Επιστροφή στην Αθήνα από την Κρήτη) Έναρξη προεργασιών στα ιερά της Ελευσίνος Ηράκλεια κάθε Γ’ έτος της εκάστοτε Ολυμπιάδος Ηράκλεια Μαραθώνος παναττική εορτή Άθλων αγών Μουσικός Αγών	Δαπάναι των Ταμίων της θεάς Αθηνάς	Παναθήναια Άθλα Αγών Παίδων και Εφήβων
5η 30 Ιουνίου	15η 10 Ιουλίου	24η 19 Ιουλίου
Επέτειος της Μάχης των Λεύκτρων -371	Αθηνάς Διχόμηνις Τριετηρική θυσία Γλεόντων Τριττύς Λευκοταινίων Προεόρτιος Συνοικίων	Παναθήναια Άθλα Αγών Ανδρών
6η 1 Ιουλίου	16η 11 Ιουλίου	25η 20 Ιουλίου
Αρτέμιδος οικιακές προσφορές Μνημηϊα Νίκης θεών Γιγαντομαχία	Αρτέμιδος προσφορές στα ιερά της θεάς Συνοίκια επίσημη πολιτειακή εορτή Τριετηρικά θυόμενα Φρατρίου Διός Φρατρίας Αθηνάς Εισαγωγή Εγγραφή πολιτών Εφήβων στην υπεράσπιση της πόλεως των Αθηναίων Θυόμενα Ειρήνης	Παναθήναια Ίππιος Αγών Ιπποδρομίαι Αρματοδρομίαι
7η 2 Ιουλίου	17η 12 Ιουλίου	26η 21 Ιουλίου
Απόλλωνος ιερόν ήμαρ Εκατόμβαια Εγγραφή Εφήβων Πολιτών Απόλλωνος Εκατομβαίου Μύκονος Απόλλωνος Αποτροπαίου Μαραθών	Ιδιωτικές θυσίες οργεώνων υπέρ Ηρώων Ηρωϊδων Δείπνα Οργεώνων	Παναθήναια Αγών Φυλών Πυρρίχη Ένοπλη ’Όρχησις Ευανδρία Στάδιον Εφήβων άμιλλα Λεμβοδρομίες Λιμήν Μουνιχίας
8η 3 Ιουλίου	18η 13 Ιουλίου	27η 22 Ιουλίου
Ποσειδώνος Θησέως Άφιξη εφήβου Θησέως στην Αθήνα από την Τροιζήνα Εκαλήσια Διός Εκαλήσιου ή Εκαλείου Τετράπολις Μαραθώνος Συνέλευση Θρακών οργεώνων της θεάς Βένδιδος	Ιδιωτικές θυσίες οργεώνων υπέρ Ηρώων Ηρωϊδων Δείπνα Οργεώνων	Παναθήναια Γενέθλιον ιερόν ήμαρ θεάς Αθηνάς Γενέθλιον ήμαρ της πόλεως των Αθηναίων του Εριχθόνιου Θυόμενα Αθηνάς Πολιάδος Αθηνάς Υγιείας Αθηνάς Νίκης Έρωτος Παννυχίς Λαμπαδηδρομία αφή ιερής φλογός ιερή πομπή Εισαγωγή νέου πέπλου της Αθηνάς Πολιάδος Ο ιερός πέπλος ως ο προστάτης της πόλεως Αθηνάς Τριτογένεια
9η 4 Ιουλίου	19η 14 Ιουλίου	28η 23 Ιουλίου
Ρέας Μουσών	Νεμέσια θυόμενα Νεμεσίων Ραμνούς Γυμνικός αγών Εφήβων	Επίβδα Παναθηναίων
10η 5 Ιουλίου	20η 15 Ιουλίου	29η 24 Ιουλίου
Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου των Ικαριέων Αττική Δείπνα Δεκαδιστών	Αθηνάς Απόλλωνος Εικαδίου Δείπνα Εικαδιστών Δαπάναι των Ταμίων της θεάς Αθηνάς	Τριακάς Νεκύσια Δείπνα Εκάτης
Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Το όνομα, ετυμολογία και η θέση του μηνός

Ἑκατομβαιών: Οὗτος γὰρ ἧν ὁ α΄ μήν.

ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ, ΤΙΜΟΚΡΑΤΗΣ 707. 17

Μήν τῶν Ἀθηναίων ὁ πρῶτος.

ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 247.1

Νέα Νουμηνία• ἡ πρώτη ἡμέρα τοῦ ἐνιαυτοῦ. ἥτις ἐτὶ νουμηνία Ἑκατομβαιῶνος μηνὸς.

ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟΝ σελ. 201

Εἰσιτηρία• ἀρχὴ τοῦ ἔτους ἱερὰ , ἐν ἧ οἱ ἐν τῆ ἀρχῆ πάντες προϊᾶσιν, οὕτος ἐκαλεῖτο. ταύτην δὲ τὴν ἡμέραν πρώτην τοῦ ἔτους Ἀθηναίοι νενομίκασιν.

ΣΟΥΪΔΑΣ ΛΕΞΙΚΟΝ

Το όνομα «εισιτηρία» δίνεται επίσης και στη θυσία που προσφέρεται στο όνομα της Βουλής ή προσφέρεται σε κάποιο νέο μέλος προς τιμήν της εισόδου του στη Βουλή.

Ο Εκατομβαιών είναι ο πρώτος επίσημος μην του Αρχοντικού και Λατρευτικού Έτους των Αθηναίων:

Ἐπειδὴ γὰρ οὑτοςὶ ὁ βασιλεὺς εἰσῆλθεν, ἐξὸν αὐτοῖς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἀρξαμένοις τοῦ Ἑκατομβαιῶνος μηνὸς κ΄τ.λ.

ΑΝΤΙΦΩΝ 6.44

Καὶ μετὰ ταῦτα διελθόντος τοῦ ἐνιαυτοῦ τούτου, Ἑκατομβαιών κ΄τ.λ.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΟΛΥΝΘ. 6

Η πρώτη Κύρια Εκκλησία του Αρχοντικού Έτους τοποθετήται με νόμο την πρώτη μεσούντος (11η ημέρα) του μηνός:

Αἱρεῖσθαι δὲ . . . πέντε ἄνδρας. . . τῆ ἑνδεκάτη τοῦ Ἑκατομβαιῶνος μηνός .

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΙΜΟΚΡΑΤΟΥΣ 26

Ἐπὶ τῆς πρώτης πρυτανείας τῆ ἑνδεκάτη.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΙΜΟΚΡΑΤΟΥΣ 23

Ο Εκατομβαιών ακολουθεί αμέσως μετά τον Σκιροφοριώνα:

Περὶ τρεῖς μῆνας, Σκιρροφοριῶνα, Ἑκατομβαιῶνα κ΄τ.λ.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΕΡΙ ΖΩΩΝ 5.17

Τῆ γὰρ τετράδι ἐπὶ δέκα τοῖ Σκιρροφοριῶνος κ΄τ.λ.
τῆ δὲ πέμπτη τοῦ Ἑκατομβαιῶνος κ΄τ.λ.
ἡμερῶν εἴκοσι διαγενομένων.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ ΠΑΡ. ΒΙΟΙ ΑΓΗΣΙΛΑΟΣ 28

Γίνεται δὲ τοῦτο περὶ Σκιρροφοριῶνα λήγοντα . . . πάλιν τὸ τρίτον. . . Ἑκατομβαιῶνος.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΠΕΡΙ ΦΥΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΙ 3. 5.1,3

Τέμνουσι γὰρ δὴ νῦν τοῦ Σκιρροφοριῶνος καὶ Ἑκατομβαιῶνος.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΠΕΡΙ ΦΥΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΙ 4. 11,5

Προηγείται του Μεταγειτνιώνος:

Περὶ τρεῖς μῆνας, Σκιρροφοριῶνα καὶ Ἑκατομβαιῶνα καὶ Μεταγειτνιῶνα.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΕΡΙ ΖΩΩΝ 5.17

Διελθόντος τοῦ ἐνιαυτοῦ τούτου, Ἑκατομβαιὼν, Μεταγειτνιών κ΄τ.λ.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΟΛΥΝΘΙΑΚ. 3.6

Η θέση του στο φυσικό έτος είναι μετά το θέρος, στα μέσα του καλοκαιριού,κάποιες φορές κοντά στο θερινό ηλιοστάσιο. Μερικές φορές πολύ λίγο πριν από αυτό και μερικές μετά από αυτό, κάποιες φορές συμπίπτει με το θερινό ηλιοστάσιο:

Ἅς δὲ ἡμεῖς ποιούμεθα ἀρχὰς, ἐνιαυτοῦ μὲν περὶ θερινὰς τροπὰς, ὡς Ἀθηναῖοι κ΄τ.λ.

ΣΙΜΠΛΙΚΙΟΣ , ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΦΥΣ. 5. 400.23β

Θέρους δὲ περὶ τὸν Ἑκατομβαιῶνα θυννὶς (τίκτει) περὶ τροπὰς θερινάς.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΕΡΙ ΖΩΩΝ, 5.11 122.3

Τέμνουσι γὰρ δὴ νῦν τοῦ Σκιρροφοριῶνος καὶ Ἑκατομβαιῶνος, ὡσπερεὶ πρὸ τροπῶν μικρὸν ἤ ὑπὸ τροπάς.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ ΠΕΡΙ ΦΥΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ 4.11,5

Σε ότι αφορά την θέση του μηνός στο Ιουλιανό ημερολόγιο, η νωρίτερη ημερομηνία στον πρώτο κύκλο είναι στο 3ο έτος της Ιουλιανής εποχής του κύκλου του, δηλαδή περί την 25η Ιουνίου, και η αργότερη είναι στο 14ο ετος, δηλαδή την 22α Ιουλίου, τα πραγματικά ή κανονικά όρια του μηνός είναι στο 1ο έτος, δηλαδή την 16η Ιουλίου.

Το όνομα του Μηνός

Ἑκατομβαιών• ὄνομα μηνός• Ὑπερίδης ὁ τοῦ Ἀμφιόνός φησιν ἀπὸ τοῦ πλείστας τούτῳ τῶ μηνὶ θύεσθαι ἑκατόμβας κεκλῆσθαι.

ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝ ΛΕΞΙΚΟΝ

― ‘Εκατομβαιών• μήν Ἀθηναῖος. ἐκλήθη δὲ οὔτος ἀπὸ τοῦ πλείστας ἑκατόμβας θύεσθαι τῶ μηνὶ τούτῳ.

ΣΟΥΪΔΑΣ ΛΕΞΙΚΟΝ

― Ἐκ δὲ τῆς ἑκατόμβης καὶ μὴν ἀττικὸς Ἑκατομβαιών, διὰ τὰς ὡς εἰκὸς τότε ἐπιφανεῖς ἑκατόμβας.

ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ, ΣΧΟΛΙΑ ΟΔΥΣΣΕΙΑ Α.25.1386,51

Αυτές οι αναφορές επεξηγούν το όνομα και το χρεώνουν να προέρχεται από την ― Εκατόμβη ― , αλλά ως προς την ετυμολογία υπάρχουν αρκετές ενστάσεις.

α΄). Υποθέτουν το συμβάν μίας πράξεως το οποίο είναι αμφισβητίσημο, ή τουλάχιστον δεν υπάρχει επαρκή απόδειξη από αρχαίο κείμενο, δηλαδή για περισσότερες θυσίες ή θυσίες Εκατόμβες που προσφέρονταν αυτόν τον μήνα από οποιονδήποτε άλλο μήνα στο Αθηναϊκό έτος. Δεν έχουμε επίσημες αναφορές για εορτές για τον μήνα αυτό που να απαιτούν ειδικές θυσίες, εκτός των Κρονίων της Μητρός των θεών στην 12η, των Συνοικίων στην 16η, και των Μεγάλων Παναθηναίων , μία φορά κάθε τέσσαρα χρόνια, στην 28η.

β΄). Για να προέλθει το όνομα του Εκατομβαιών από την Εκατόμβη, όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο Ευστάθιος ( ΣΧΟΛΙΑ ΙΛΙΑΔΟΣ Δ 46 444.19) θα πρέπει να υποθέσουμε ότι η μορφή του ετύμου είναι η ― εκατόμβα ― ,και όχι η ― εκατόμβη ― , δηλαδή η δωρική, και όχι η ιωνική μορφή αυτής της λέξεως, και αυτό θα ήταν αντίθετο ως προς την αναλογία των ετύμων των αττικών μηνών σε κάθε άλλη περίπτωση, και όχι ενός του οποίου μπορεί να ανιχνευθεί από τη δωρική, αντί για μία καθαρά Ιωνική μορφή.

Το Εκατομβαίος θα μπορούσε να έχει προέλθει από το ― Εκατόμβα ― , και υπήρχε μία πολύ γνωστή εορτή στο Άργος που ονομαζόταν τα ― Εκατόμβαια, και πιθανότατα από εκεί προέρχεται, ονομαζόταν επίσης και Ηραία, , ένα όνομα που λαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο, από το Ήρα, η δωρική μορφή του Ήρη, το όνομα της Ήρας , αλλά η ― Εκατόμβη ― ,θα πρέπει να προυποθέτει το ―Εκατομβείος ―.

Ούτε αυτή η εξήγηση μπορεί να δικαιολογηθεί , η οποία υποθέτει ότι το όνομα προέρχεται, όχι από την εκατόμβη, αλλά από το ― εκατόν ― και το ― βούς ― , επειδή σε λέξεις τόσο σύνθετα αναμεμειγμένες από ένα αριθμητικό οποιουδήποτε είδους και από το βούς, η μορφή της καταλήξεως προυποθέτει να είναι ― Βοίος―, όχι ― Βαίος ― :

Ἑκατόμβη. . . ἑκατὀμβοιος. . . . τουτέστιν ἑκατὸν βοῶν τιμῆς ἄξιος• οἱ γὰρ παλαιοὶ πρὶν ἐπινοηθῆναι τὰ νομίσματα τὰς συναλλαγὰς διὰ τῶν τετραπόδων ἐποιοῦντο. ὅθεν ὕστερον ἐφευρεθέντων τῶν νομισμάτων, βοῦν ἐξέτυπον ἐν αὐτῶ.

ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ

Ἑκατόμβοιος• ἑκατὸν βοῶν τιμῆς ἄξιος, ἤ ἑκατὸν χρυςῶν νομισμάτων. οἱ γὰρ ἀρχαῖοι, ὑπερτιμῶντες τὸ ζῶον τὸν βοῦν, διὰ πολλὰ μὲν καὶ ἱερὸν ἐστιν, ἐνεχάραττον τῶ μὲν ἑνι μέρει τοῦ νομίσματος βοῦν, τῶ δὲ ἑτέρω τὸ τοῦ βασίλεως προσῶπον.

ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΙΛΙΑΔΑ Β 449 παρ. Φ 79 Ἑκατόμβοιον.

Ἑκατόμβοι• οἱ γὰρ Ἀθηναίοι ἐν τοῖς ἑαυτῶν νομίσμασι βοῦν ἐνετύπουν.

ΣΧΟΛΙΑ ΙΛΙΑΔΑ Ζ 236

Ἔκοψε δὲ καὶ νόμισμα, βοῦν ἐγχαράξας. . . ἀπ΄ἐκείνου δὲ φασι τὸ ἑκατόμβοιον καὶ τὸ δεκάμβοιον ὀνομασθῆναι.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ ΒΙΟΙ, ΘΗΣΕΥΣ 25, ΣΟΛΩΝ 23

Ἀντίβοιον, ἰσόβοιον, ἀντὶ βοός καθαγιαζόμενον.

ΗΣΥΧΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟΝ στὸ ἐννεάβοιον.

Χρυσέα χαλκείων ἑκατόμβοι’, ἐννεαβοίων.

ΟΜΗΡΟΣ ΙΛΙΑΔΑ Ζ 236

Τὸν δὲ δυωδεκάμβοιον ἐνί σφισι τῖον Ἀχαιοί.
Πολλὰ δ’ ἐπίστατο ἔργα, τίον δέ ε τεσσαράβοιον.

ΟΜΗΡΟΣ ΙΛΙΑΔΑ Ψ 703

Έτσι προέρχεται και το όνομα του μηνός, και θα πρέπει να ήταν Εκατομβοιών και όχι Εκατομβαιών.

Οι παραπάνω αναφορές ενισχύουν την ένσταση περί ονόματος αυτού του μήνα, (παρόλο που επιβλήθηκε από τον ίδιο τον Σόλωνα, στη μορφή του ― Εκατομβαιών ― και όχι του ― Εκατομβοιών, ίσως ο Σόλων γνώριζε (κάτι που θα δούμε παρακάτω σε αυτό το άρθρο )― ,και δεικνύουν ότι προέρχεται από το ― εκατόν ― και ― βούς ―, και ακολουθούν την αναλογία των σύνθετων λέξεων , σε γενικές γραμμές τέτοιες λέξεις τόσο σύνθετες εμφανίστηκαν στους νόμους της Αθήνας, τόσο πριν όσο και μετά την εποχή του Σόλωνος:

Καὶ μὴν κἄν τοῖς Δράκοντος νόμοις ἐστιν ἀποτείνειν δεκάμβοιον

ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ 9.6 1029.61

Ἐπίβοιον• ὅταν τις τῆ Ἀθηνᾶ ἔθυον βοῦν, ἔθυε τῆ Πανδώρα ὄϊν μετὰ βοός• καὶ ἐκαλεῖτο τὸ θῦμα ἐπίβοιον.

ΣΟΥΪΔΑΣ ΛΕΞΙΚΟΝ

Κατά τη δική μας γνώμη και μάλλον και κατά του Σόλωνος, το πραγματικό έτυμον και η σημασία του ονόματος αυτού του μηνός ήταν κάτι πολύ διαφορετικό από τις παραπάνω αναφορές και πολύ πιο σκόπιμο για την εποχή του χρόνου κατά την οποία ταυτίζεται. Το ημερολόγιο της Ηλείας και αυτό της Σπάρτης, συμφωνούσαν σε όλα τα ονόματα των μηνών τους με εκείνα του Σόλωνος.

Ένα Ιουλιανού τύπου ημερολόγιο ήταν κοινό σε όλα αυτά τα ελληνικά ημερολόγια. Στο πρώτο, στο αρχαιότερο ημερολόγιο, ο μήνας ο οποίος απαντάται σε αυτή την εποχή αργότερα, ονομαζόταν Απολλώνιος, ένα όνομα δηλωτικό στη σχέση του με τον θεό Απόλλωνα η τον ήλιο, και στο μεταγενέστερο ημερολόγιο, ο μήνας ονομαζόταν «Εκατομβεύς» , ένα όνομα που μόνο τυχαίως είναι διαφορετικό από εκείνο του «Εκατομβαιών».

Αυτός ο μήνας επίσης, στο ημερολόγιο της Σπάρτης θα πρέπει να ήταν ιερός για τον ήλιο, και υπονοείται έντονα από το γεγονός, ότι ένας από τους κύριους εορτασμούς στην Σπάρτη, και πολύ αρχαιότερος από ο, τι η σεληνιακή διόρθωση του Σόλωνος, και αρχικά συνδεδεμένος με την εποχή του μεσοκαλόκαιρου, ήταν αφιερωμένος στον ήλιο, δηλαδή τα Υακίνθεια, που στο σεληνιακό ημερολόγιο συνδέθηκαν με αυτό το μήνα όπως θα δούμε στη συνέχεια.

Τώρα, το «Εκατόμβαιος» εμφανίζεται μεταξύ των άλλων μορφών και των τίτλων του ήλιου.

Ἑκατόμβαιος ὁ Ἀπόλλων παρὰ Ἀθηναίοις.

ΗΣΥΧΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟΝ

Το πρώτο από τα συνθετικά στοιχεία στο όνομα του μηνός «Εκατομβαιών » είναι διακριτικό και σε άλλα περιγραφικά επίθετα του Απόλλωνος ή του ήλιου, και της διαρκούς εμφανίσεως του στην κλασική Ελληνική αρχαιότητα:

ἑκατὸς, ἑκατηβόλος, ἑκατηβελέτης, ἑκάεργος, και τα παρόμοια, όλα τα οποία ο αναγνώστης θα τα βρεί να εξηγούνται από τους Έλληνες γραμματικούς, (ΗΣΥΧΙΟΣ, ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟΝ, ΣΟΥΪΔΑΣ, ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΙΛ Α 75.52. 14 και Υ 73. 1197. 27), περισσότερο η λιγότερο πάνω στην ίδια ετυμολογική αρχή, και πάνω στην ίδια έννοια, όπως καθορίζεται από τη δύναμη του ήλιου που επηρεάζει με τη θερμότητά του από μακριά, από μία απόσταση, από την υψηλή απόσταση, μία δύναμη που περιγράφεται τόσο αληθινά και πραγματικά μέσα από την μαγεία της ελληνικής γλώσσης, τόσο πολύ λογικά αισθητή αυτή η δύναμη του ηλίου κατά τη θερινή περίοδο του ηλιοστασίου, όταν ο ήλιος βρίσκεται στη μεγαλύτερη απόσταση όντως από ψηλά, αλλά κατακόρυφος.

Η «ταχεία άνοδος της εξουσίας του ηλίου» κατά την περίοδο αυτή του έτους ήταν παροιμιώδης μεταξύ των αρχαίων προγόνων μας, για τους οποίους το κλίμα, οι ακτίνες του ήλιου, (τις οποίες οι αρχαίοι περιγράφουν ως τα βέλη του Απόλλωνα η της Αρτέμιδος, αόρατες κατά την ακτινοβολία τους, αλλά θανάσιμες λογικά στη λειτουργία τους, που σκότωναν ακαριαία,) στην πιο ζεστή εποχή του έτους, και τύγχανε να είναι συχνό φαινόμενο. Όπως και τότε ο ― ‘Υπερίων ― ήταν ένας τίτλος του ήλιου ανά πάσα στιγμή και ανά πάσα εποχή, που περιέγραφε την πορεία του ηλίου μέσω του αέρος από ψηλά :

Ὑπερίονος• τοῦ ἡλίου, ἤτοι ὅτι Ὑπερίονός ἐστι καὶ Θείας παῖς, ὡς Ἡσίοδος (Θεογονία 374, Πίνδαρος Ἰσθ. 1) . . . . ἤ ὑπερίων ὁ ὑπεράνω ἡμῶν ἰὼν καὶ περοπολῶν τὸν κόσμον.

παρ. ΟΔΥΣΣΕΙΑ Α.8 , Τ 398.

Ὑπερίωνα. . . ὁ ἥλιος, ἀπὸ τοῦ ὑπέρ ἡμᾶς ἰεναι.

ΗΣΥΧΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟΝ

Ὑπερίονα δὲ νομιστέον αὐτὸν, ὑπεριέμενον ἀεὶ τῆς γῆς, ὥσπερ οἶμαι καὶ Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιός φησιν• Ἠελιός θ’ὑπεριέμενος γαῖάν τ’ἐπιθάλπων.

Opus. Myth. ΦΥΣΙΚΑ καὶ ΗΘΙΚΑ, 470, ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ ὁ ΠΟΝΤΙΚΟΣ, περὶ Ὁμηρικῶν Ἀλληγοριῶν.

Ὑπερίων, καθὸ ὑπεράνω (τινὰ) ἑτέρων (πόρων) πορεύεται.

Opus. Myth. ΦΥΣΙΚΑ καὶ ΗΘΙΚΑ, 5, ΚΟΡΝΟΥΤΟΣ 17

Έτσι λοιπόν και το ― ‘Εκατομβαίος ― είναι ένα άλλο επίθετο, για να περιγράψει την συγκεκριμένη πορεία του σε εκείνη την εποχή του έτους, ιδίως, όταν βαίνει στη μεγαλύτερη απόσταση από ψηλά, και ακριβώς πάνω από την κεφαλή του κάθε πράγματος πάνω στη γη (κατακόρυφα), δηλαδή, την εποχή του κατακαλόκαιρου, όταν επιτυγχάνει σε κάθε περίπτωση στο μέγιστο ύψος του, κατά το μεσημέρι, και για κάθε μεσημβρινό, τη λάμψη με τη μεγαλύτερη ισχύ και μεγαλείο.

Έκατος, ή ο παρά του μακρόθεν, περιγράφει και δηλώνει απολύτως τον Ήλιο (ΣΤΡΑΒΩΝ 13.888 .15, ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ο ΠΕΡΙΗΓΗΤΗΣ, ΟΜΗΡΟΣ ΙΛΙΑΔΑ Α 65.49 .18.)

Ἀπόλλων ὁ ἥλιος ἐστιν, Ἄρτεμις δὲ ἡ σελήνη. . . . καλοῦνται δὲ ὁ μὲν Ἕκατος ἡ δὲ Ἑκάτη, διὰ τὸ ἕκαθεν δεῦρο ἀφιέναι καὶ ἀποστέλλειν τὸ φῶς.

ΚΟΡΝΟΥΤΟΣ ΛΕΥΚΙΟΣ ΑΝΝΑΙΟΣ 32

Το όνομα αυτού του μηνός, τότε μπορεί πιο λογικά να προέρχεται από το ―Έκατος―, κατά την έννοια του ―εκάς― ή του ―έκαθεν―, και του ―βαίνω― , και όχι από το ―εκατόμβη― ή από το ―εκατόν― και το ―βούς― όπως δίνουν οι περισσότεροι ξένοι και Έλληνες σύγχρονοι μελετητές. Πάνω σε αυτή την αρχή επίσης βλέπουμε ότι εξηγείται από κάποιους, αν όχι από όλους, Έλληνες παλαιούς γραμματικούς:

Ἑκατομβαιών• μήν ἐστι παρ’Ἀθηναίοις, Κρονίων πρῶτον καλούμενος ἀπὸ τῆς γινομένης τῶ Κρόνῳ θυσίας, ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνόμασται διὰ τὰς τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας. θύουσι γὰρ αὐτῶ Ἑκατομβαιῶ, τουτέστι πολυτίμῳ.

ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ

Ἑκατομβαιών• μὴν τῶν Ἀθηναίων ὁ πρῶτος. ὠνομάσθη δὲ οὕτος ἐπειδὴ ἱερὸς ἐστι τοῦ ἡλίου, ὁ δὲ ἥλιος τοῦτῳ τὸ μηνὶ μέγαν ποιεῖ τὸν δρόμον. ἐκάλουν δὲ οἱ παλαιοὶ τὸ μέγα ἀπὸ τοῦ ἑκατὸν.

ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ

Ἑκατομβαιών• μὴν τῶν Ἀθηναίων ὁ πρῶτος.ὡνομάσθη δὲ οὕτως ἐπειδὴ ἱερὸς ἐστι τοῦ Ἀπόλλωνος, ὁ δὲ Ἀπόλλων ἥλιος εἶναι δοκεῖ• ὁ δὲ ἥλιος τούτῳ τῶ μηνὶ μέγαν ποιεῖ τὸν δρόμον. ἐκάλουν δὲ οἱ παλαιοὶ τὸ μέγα ἀπὸ τοῦ ἑκατὸν, ἀφ’οὗ καὶ ἑκατόμβαια.

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ

Ο Θεόδωρος Γαζής, είτε είχε δεί είτε όχι, τις παραπάνω αναφορές, συνάγει, και από άλλους παράγοντες, ότι αυτός ο μήνας, κατά την γνώμη του, θα πρέπει να ήταν ένας από τους μήνες του ηλιοστασίου:

Ἀλλὰ μὴν καὶ ἑορτὴν Ἀθηναῖοι τότε ἦγον δημοτελῆ. καὶ ἔθνον μεγαλοπρεπῶς τῶ ἡλίῳ ὡς περὶ τροπὰς ὄντι.

ΟΥΡΑΝΟΛΟΓΙΟ 285Α

Το νωρίτερο όριο του στο ημερολόγιο του Σόλωνος είναι η 23η Ιουνίου, και το αργότερο, η 19η Ιουλίου, η κανονική του η 15η Ιουλίου. Μερικές φορές, προηγείται του ηλιοστασίου (Ιούνιος 28 η 29) για λίγες μόνο ημέρες, μερικές φορές ακολουθεί αμέσως μετά το ηλιοστάσιο. Επομένως, αυτός ο μήνας πρέπει να θεωρείται τροπικός ή μήνας του ηλιοστασίου στο Αθηναϊκό Έτος, κατ’εξοχήν, και ακόμη, στο Ζενίθ και την πληρότητα της ανύψωσης του ηλίου και της επιρροής του.

Ο μήνας χαρακτηρίζεται από τις μεγαλύτερες ημέρες και τις συντομότερες νύχτες, με τη μεγαλύτερη συσσώρευση της θερμότητας και στα δύο (ημέρα και νύχτα). Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του μηνός προσδιορίζονται αναλόγως σε μία μόνο λέξη, στο όνομα του, το ― Εκατομβαιών―, χάρις στη Μητέρα των γλωσσών, την Ελληνική.