ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α΄ Δ Ε Κ Α Σ	Β΄ Δ Ε Κ Α Σ	Γ΄ Δ Ε Κ Α Σ
Α΄ΔΕΚΑΣ	Β΄ΔΕΚΑΣ	Γ΄ΔΕΚΑΣ

Η σημερινή ημέρα, το -346, είναι και ημέρα εορτής αλλά και ημέρα συνέλευσης της Εκκλησίας του δήμου.
Εορταστική ημέρα, αφιερωμένη στον Ασκληπιό, τον Προαγώνα για τα Διονύσια εν άστει, και ημέρα συνελεύσεως για την υποκίνηση του Δημοσθένους.

― Δημοσθένης, ὁ τὴν ξενίαν ἐμοὶ προφέρων τὴν Ἀλεξάνδρου, γράφει ψήφισμα, τοὺς καιροὺς τῆς πόλεως ὑφαιρούμενος, ἐκκλησίαν ποιεῖσθαι τοὺς πρυτάνεις τῇ ὀγδόῃ ἱσταμένου τοῦ ἐλαφηβολιῶνος μηνός, ὅτε ἦν τῷ Ἀσκληπιῷ ἡ θυσία, καὶ ὅτε ἦν προαγών, ἐν τῇ ἱερᾷ ἡμέρᾳ, ὃ πρότερον οὐδεὶς μέμνηται γεγόμενον· τίνα πρόφασιν ποιησάμενος; Ἵνα, φησίν, ἐὰν παρῶσιν ἤδη οἱ Φιλίππου πρέσβεις, βουλεύσηται ὁ δῆμος ὡς τάχιστα περὶ τῶν πρὸς Φίλιππον πρέσβεων· ΑΙΣΧΙΝΗΣ 3.66-67

Αυτό το απόσπασμα του Αισχίνη μας φανερώνει τη φύση της σχέσης μεταξύ των εορταστικών ημερών και των ημερών των συνελεύσεων. Ο Δημοσθένης ένιωσε ότι η παρουσία των πρέσβεων του Φιλίππου χρειαζόταν άμεση αντίδραση, παρόλο που η ημέρα ήταν εορταστική, και έτσι συγκάλεσε συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου, εκείνη την ημέρα. Ο Αισχίνης κατηγορεί τον Δημοσθένη επειδή έπραξε κάτι τέτοιο , « ο πρότερον ουδείς μέμνηται γεγονός».

Γίνεται φανερό από αυτό το απόσπασμα ότι, το να μην πραγματοποιούνται συνελεύσεις στις ημέρες των εορτών ήταν θέμα έθους και παραδόσεως και όχι θρησκευτικού ή πολιτειακού νόμου. Εάν ήταν θέμα θρησκευτικού ή πολιτειακού νόμου, ο Αισχίνης σίγουρα θα κατηγορούσε τον Δημοσθένη για ασέβεια ή παρανομία.

Ο Έλλην κατά τα πάτρια

Ο Έλλην κατά τα πάτρια στο προπαρασκευαστικό στάδιο πριν από μια ιερουργία και παρουσία σε μια εορταστική τελετή πρέπει να έχει κάνει λουτρό και να φορά καθαρά ενδύματα κατά τους νόμους της λατρευτικής ενώσεώς του ή της λατρείας και της κοινότητος που ανήκει. Μια ημέρα πριν θα πρέπει να απέχει από κάθε γενετήσια πράξη.

Όλοι οι λατρευτές στην αρχή της ιερουργίας σχηματίζουν μια πομπή που είναι το κύριο χαρακτηριστικό των Ελλήνων κατά τα πάτρια, έστω και μικρή με όσα άτομα συμμετέχουν.

Όσοι συμμετέχουν στην εορτή αποχωρίζονται από τον κόσμο της καθημερινότητας , βαδίζουν και κινούνται σταθερά με τον ίδιο ρυθμό και άδουν κατά την πορεία της πομπής φέροντας τα θυόμενα σε καλάθια και δίσκους, παλαιά βάδιζαν με τα ιέρεια, στολισμένα με πορφυροχρυσές ταινίες.

Προηγείται της πομπής μια ανέγγιχτη κόρη που φέρει ένα σκεπασμένο το καλάθι (κανούν), και πιο πίσω ακολουθεί μια κόρη με μια υδρία γεμάτη νερό από πηγή.

Ο τελικός προορισμός της μικρής ή μεγάλης πομπής είναι ο βωμός (παλαιότερα ο θυσιαστήριος), σήμερα ο βωμός που θα αφιερώσουμε τα θυόμενα.

Ο βωμός είναι στημένος εκεί από τους παλαιότερους ή ακόμη και ως νέο ίδρυμα από τους νέους είναι αφιερωμένος στους τιμώμενους θεούς και τελεί υπό μεγίστης ευσέβειας από τους παρευρισκομένους (δεν καθόμαστε επάνω πριν την τελετή ή δεν απλώνουμε τα πόδια να δέσουμε τα κορδόνια από τα υποδήματά μας όπως βλέπουμε στους ευκτήριους τσαρλατάνους).

Όταν φτάσει η πομπή στον ιερό χώρο του βωμού οι συμμετέχοντες οριοθετούν κυκλικά την περιοχή και δεν μαζεύονται σε ένα σημείο.

Ο βωμός πρέπει τώρα να περιρρανθεί με ερυθρό οίνο από τους ιερείς και τις ιέρειες πριν ανάψουμε στην εσχάρα του την πυρά που θα καταναλώσει τα θυόμενα. Όταν ανάψει η πυρά και ολοκληρώσουμε την χέρνιβα, περιφέρεται το κανούν με την χέρνιβα και το ιερό ύδωρ (ύδωρ) στους παρευρισκομένους ορίζοντας έτσι την ιερή σφαίρα της πράξης απομονώνοντας την από την θύραθεν (Αριστοφ. Ειρήν. 956).

Περιρραίνονται επίσης τα θυόμενα (άρτοι , κριθή, καρποί κτλ.) (παλαιότερα το ιέρειο).

Οι ιερείς ανάβουν τώρα τα θυμιατήρια και τα υγρά θυμεστήρια (κλειστά θυμιατήρια με αρωματικά έλαια) γύρω ή μπροστά από τον βωμό για να αποκτήσει η ατμόσφαιρα αύρα που θα ενεργήσει ως ιερό όριο στον χώρο. Κατά την διάρκεια των αναμμάτων αρχίζει να παίζει ο αυλός από έναν ή πολλούς λατρευτές.

Η νίψη των χεριών από την χέρνιβα σηματοδοτεί αυτά που πρόκειται να συμβούν σε ιερό χώρο.

Στους συμμετέχοντες διανέμονται τώρα οι χόνδροι της κριθής (ουλάς) από το κανούν ως το αρχαιότερο γεωργικό προϊόν των προγόνων.

Οι χόνδροι της κριθής δεν πρόκειται να αλεστούν ούτε και να μαγειρευτούν.

Μετά τη νίψη των χεριών τηρείται μια μικρή ιερή σιγή (ευφημείν) και παύει κάθε ομιλία και θόρυβος από τους λατρευτές και ιερείς.

Η μικρή αυτή σιγή «κεραυνώνεται» από την βροντερή μεγαλόφωνη Ευχή του ιερέως ή της ιέρειας. Μια επιβεβαίωση της ιερής πράξης προς την τιμώμενη θεότητα, Επίκληση και ικεσία, παρουσία θεότητος.

Οι λατρευτές ρίχνουν τότε την κριθή που τους διανεμήθηκε πάνω στα θυόμενα (παλαιότερα στο ζώο), στον βωμό, στη γαία.

Τώρα όλα είναι έτοιμα για την θεία Ευλάβεια και Ευσέβεια προς τους τιμώμενους θεούς.

Συνέλευση Ιοβακχών
Μια συνέλευση των Ιοβακχών στην Αγορά πραγματοποιείται την σημερινή ημέρα, τον +2ο αιώνα.

― Επί άρχοντος Αρρίου Επαφροδείτου, μηνός Ελαφηβολιώνος η’ εσταμένου, αγοράν.
Αυτή η συνέλευση του θρησκευτικού θιάσου στην Αγορά, πραγματοποιείται , όπως είναι φυσικό, λίγο πριν την μεγάλη εορτή του Διονύσου, Τα Διονύσια εν Άστει. IG II² 1368

Η θυσία στον Ασκληπιό

― τῇ ὀγδόῃ ἱσταμένου τοῦ ἐλαφηβολιῶνος μηνός, ὅτε ἦν τῷ Ἀσκληπιῷ ἡ θυσία, καὶ ὅτε ἦν προαγών, ἐν τῇ ἱερᾷ ἡμέρᾳ. ΑΙΣΧΙΝΗΣ [ΚΑΤΑ ΚΤΗΣΙΦΩΝΤΟΣ] 3. 67

Ἡ ἡμέρα είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀσκληπιὸ, στὸ Αθηναϊκό Έτος καὶ οἱ Ἀθηναίοι ἑορτάζουν τὰ Ασκληπίεια.
Ἡ θυσία ἔναρξης (ἀνεπίσημης) τῶν Διονυσίων ἐν Ἄστει είναι ἀφιερωμένη στὸν Ἀσκληπιὸ, γιὰ τὴν ἐξασφάλιση τῆς ὑγιείας καὶ τῆς εὐετηρίας τῶν διαγωνιζομένων στὰ Διονύσια ἐν Ἄστει καὶ πραγματοποιείται στὸ τέμενος του δίπλα στὸ θέατρο του Διονύσου τὸ πρωΐ τῆς 8ης Ἐλαφηβολιῶνος.
Ἡ ἡμέρα είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀσκληπιὸ.
Στὰ μέσα τοῦ -6ου αἰῶνος, ἡ λατρεία τοῦ Ἀσκληπιοῦ ἐνδυναμώθηκε στὴν Ἀττικὴ στὰ πλαίσια τῶν νέων Διονυσίων, τὰ ἐν Ἄστει.

Προάγων Διονυσίων εν άστει
Στὰ χρόνια τοῦ Δημοσθένους ἐπίσης τὴν ἴδια ἡμέρα πραγματοποιείται καὶ ὁ Προάγων [ΑΙΣΧ. ΚΤΗΣ 67] ,( το προγύμνασμα δηλαδὴ τῶν ἡθοποιῶν καὶ τῶν θεατρικῶν ἕργων θὰ λέγαμε σήμερα, ἡ προκαταρκτικὴ δοκιμὴ τῶν ἕργων καθὼς καὶ τῶν ἄλλων ποιητών ποὺ θὰ ἔπαιρναν μέρος στοὺς θεατρικοὺς ἀγῶνες. Οἱ χορηγοὶ ανήγγειλαν τοὺς ποιητὲς τους καὶ ἵσως τοὺς τίτλους τῶν ἕργων ποὺ θα ακολουθοῦσαν στὶς ἐπόμενες μέρες.
Αὐτὰ αρχίζουν τὴν 8η τοῦ μηνὸς καὶ διαρκοῦν τοὐλάχιστον μέχρι τὴν ἐπίσημη ἔναρξη τῶν θεατρικῶν ἕργων τῶν Διονύσιων ἐν Ἄστει.

Η σημερινή ημέρα είναι επίσης αφιερωμένη στη μηνιαία εορτή προς τιμήν του Ποσειδώνος και του Θησέως και είναι οικιακή αττική εορτή.

ΣΧΟΛΙΑ ΗΣΙΟΔΟΥ ΕΡΓΑ ΗΜΕΡΑΙ 770
― τὴν ὀγδόην τοῦ μηνὸς Ποσειδῶνος ἱεράν.

Ὁ Πλοὺταρχος καταγράφει ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι τιμοῦσαν τὸν Ποσειδῶνα αὐτὴν τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τοὺς μῆνες , τὸ οποῖο ἐπιβεβαιώνεται, κατὰ ἕνα μέρος, καὶ ἀπὸ μία ἀττικὴ ἐπιγραφὴ ἰδιωτικοῦ θυσιολογίου μηνὸς Ποσειδεῶνος, ποὺ χρονολογεῖται ἀνάμεσα στὴν 220η μὲ τὴν 240η Ὀλυμπιάδα (+1ος περίπου αἰὼν) :

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
― καὶ γὰρ Ποσειδῶνα ταῖς ὀγδόαις [οἱ Ἀθηναῖοι] τιμῶσιν.

IG II2 1367 16-18
― Ποσειδεῶνος η’ἱσταμένου πόπανον
χοινικιαῖον δωδεκόνφαλον καθήμενον
Ποσιδῶνι χαμαιζήλω νηφάλιον

Ἀρκετὲς πηγὲς καθιερώνουν ὅτι ὁ γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος, ὁ Θησεὺς ἐπίσης λάμβανε τιμὲς ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους αὐτὴ τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τους μῆνες.
Ἐδῶ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὁ Αἰγέας ὁ πραγματικὸς πατέρας τοῦ Θησέως, ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἐθεωρεῖτο ὑπόσταση κατὰ μία ἔννοια τοῦ Ποσειδῶνος .
Κατὰ τὸ μύθο ὁ Αἰγέας, δὲν εἶχε παιδιὰ καὶ ἔκανε μὲ τὴ βοήθεια τῆς Μήδειας ἕναν γυιό, τὸ Θησέα. Μητέρα τοῦ Θησέα είναι ἡ Αἴθρα. Ὁ Θησέας είναι καὶ γυιὸς τοῦ Ποσειδώνα, ποὺ πλαγίασε τὴν ἴδια νύχτα μὲ τὴν Αἴθρα, ὅπως καὶ ὁ Αἰγέας. Ὁ Θησέας μεγάλωσε, κι ἀφοῦ ἀπέδειξε τὴ βασιλική του καταγωγὴ καὶ τὴ θεϊκή του δύναμη, μὲ τὸν τρόπο ποὺ οἱ μύθοι περιγράφουν, πῆρε τὸ θρόνο τοῦ Αἰγέα, ὅταν αὐτὸς αὐτοκτόνησε νομίζοντας πὼς ὁ γυιὸς τοῦ σκοτώθηκε ἀπὸ τὸ Μινώταυρο, ἔτσι ὁ Θησέας γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος :

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
―Θυσίαν δὲ [οἱ Ἀθηναῖοι] ποιοῦσιν αὐτῷ [Θησεῖ] τὴν μεγίστην ὀγδόῃ Πυανεψιῶνος, ἐν ἧ μετὰ τῶν ἠϊθέων ἐκ Κρήτης ἐπανῆλθεν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ταῖς ἄλλαις ὀγδόαις τιμῶσιν αὐτὸν, ἤ διὰ τὸ πρῶτον ἔκ Τροιζῆνος ἀφικέσθαι τῇ ὀγδόῃ τοῦ Ἑκατομβαιῶνος, ὡς ἱστόρηκε Διόδωρος ὁ περιηγητής.

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 627
―Ταῖς ὀγδόαις τὰ Θησεῖα ἦγον, καὶ ἀνεῖτο ἡ ὀγδόη πᾶσα τῷ Θησεῖ.

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 1126
― ἔξω των ἑορτῶν ἱεραὶ τινὲς τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνίαν καὶ ἑβδόμη Ἀπολλωνι τετρὰς Ἑρμῆ καὶ ὀγδόη Θησεῖ.

Ἡ θυσία για τον Θησέα ονομάζεται:

ΗΣΥΧΙΟΣ
― ὀγδοαῖον : θυσία παρὰ Ἀθηναίοις τελούμενη Θησεῖ.

Οἱ ἀποδείξεις καθιερώνουν λοιπὸν ὅτι αὐτὴ ἡ ἡμέρα είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ποσειδῶνα καὶ τὸν γυιό του, τὸν Θησέα.

Ὁ Ποσειδών καὶ ὁ Θησέας ὅμως δὲν κατέχουν τὴν ὀγδόη ἡμέρα κατὰ ἀποκλειστικότητα ἱερὴ γιὰ αὐτοὺς διότι ειδαμε ὅτι ἡ ὀγδόη Ἐλαφηβολιῶνος είναι ἀφιερωμένη καὶ στὸν Ἀσκληπιὸ ὁ οποίος λαμβάνει μιὰ θυσία πρὸς τιμήν του ἀπὸ τούς Ἀθηναίους, ἐπίσης στὸ θυσιολόγιο τῆς Μεγάλης Δημαρχίας τῆς Ἐρχιᾶς, τὴν ὀγδόη Γαμηλιῶνος ἀποδίδονται θυσίες πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀπόλλωνος Ἀποτροπαίου, Ἀπόλλωνος Νυμφηγέτου καὶ τῶν Νυμφῶν.

ΣΤΟΒΑΙΟΣ ΠΕΡΙ ΠΥΘΑΓΟΡΟΥ, ΕΚΛΟΓΑΙ ΦΥΣΙΚΑΙ 1.20.210 ΑΝΩΝ.
― Ἔτι δὲ τοῖς θεοῖς ἀπεικάζων ὡς Ἀπόλλωνα μὲν τὴν μονάδα οὖσαν, Ἄρτεμιν δὲ τὴν δύαδα, τὴν δὲ ἑξάδα γάμον καὶ Ἀφροδίτην, τὴν δὲ ἑβδομάδα καὶ Καιρὸν καὶ Ἀθηνᾶν, Ἀσφάλιον δὲ Ποσειδῶνα τὴν ὀγδοάδα, καὶ τὴν δεκάδα παντέλειαν.