ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

a’ έτοσ ψα’ (701) ολυμπιάδοσ		2025
25 ΙΟΥΛΙΟΥ	4 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	14 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Νουμηνία Απόλλωνος Νουμηνίου Απάντων Ουρανίων θεών Επιμήνια θυόμενα	Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου Έπαινος Στεφάνωσις των Παρθένων και των πατέρων τους που εργάστηκαν για την ύφανση του ιερού πέπλου της θεάς Αθηνάς	Αθηνάς Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου
26 ΙΟΥΛΙΟΥ	5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	15 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Αγαθού Δαίμονος Απάντων Χθονίων θεών Επωνύμων Ηρώων Αριάδνεια Αφροδίτης Αριάδνης Διαδικασίαι κατά νόμον	Ζευς Πολιεύς Αθηνά Πολιάς Απόλλων Λύκειος Δήμητρα θυόμενα Έρχιας Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου	Αθηνάς Συνέλευση της Βουλής
27 ΙΟΥΛΙΟΥ	6 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	16 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Αθηνάς Τριτομηνίς Χαρίτων θυόμενα	Ελευσίνια άθλα Γυμνικός Αγών Ίππιος Αγών Μουσικός Αγών Πάτριος Αγών Κόρης και Κουροτρόφου τριετηρικά θυόμενα Κουροτρόφου θυόμενα Τετραπόλεως Μαραθώνος	Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου Άφιξη του Ξέρξη στις Θερμοπύλες -480
28 ΙΟΥΛΙΟΥ	7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Ερμού Αφροδίτης Πανδήμου Έρωτος Ηρακλέους Δείπνα Τετραδιστών Ηράκλεια Ελευσίνος Ηρακλέους εν Ακρίδι Οινιστήρια Εφήβων Ελευσίνος Συνέλευση της Βουλής	Ελευσίνια άθλα Δήμητρος Κόρης θυόμενα Γυμνικός Αγών Εφήβων Γενέθλιον βασιλέως Αριαράθου Ε΄ εορτή Τεχνιτών Διονύσου Διονύσου Ιδιωτικά θυόμενα	Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου
29 ΙΟΥΛΙΟΥ	8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	18 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
	Αθηνάς Διχόμηνις Ελευσίνια άθλα Δήμητρος Κόρης θυόμενα ιερή πομπή Ιερή Εκεχειρία έναρξις Γενέθλιον βασιλίσσης Νύσης εορτή Τεχνιτών Διονύσου ιδιωτικά θυόμενα	Ζευς Επωπετής θυόμενα Έρχιας Δαπάναι Ταμίων θεάς Αθηνάς
30 ΙΟΥΛΙΟΥ	9 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Αρτέμιδος οικιακά θυόμενα Μνημηϊα Νίκης θεών Γιγαντομαχία	Ελευσίνια άθλα Άρτέμιδος Εκάτης Κουροτρόφου θυόμενα Έρχιας	Δαπάναι Ταμίων θεάς Αθηνάς
31 ΙΟΥΛΙΟΥ	10 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Απόλλωνος οικιακά θυόμενα ιερόν ήμαρ Μεταγείτνια Απόλλωνος Μεταγειτνίου Ηράκλεια εν Κυνοσάργει Θυόμενα Ηρακλέους Θυόμενα γένους Σαλαμινίων σε Απόλλωνα Πατρώο Λητώ Αρτέμιδα Αθηνά Τελευτή Ισοκράτους στο 98ο έτος Μάχη Χαιρώνειας -338 Τελευτή Αρχίδαμου Ιταλία Μάχη Κραννώνας -322	Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου	Συνέλευση της Βουλής Αθηναίων Κληρούχων Σαλαμίς -131 Μάχη Θερμοπυλών Α΄ημέρα
1 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	11 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	21 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Ποσειδώνος Θησέως Δαπάναι Ταμίων θεάς Αθηνάς -407	Συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου	Αθηνάς Τριτογένεια Μάχη Θερμοπυλών Β΄ημέρα Προδοσία Εφιάλτου
2 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	12 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	22 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Ρέας Μουσών Συνέλευση της Βουλής	Ηρωϊνων (Ηρωϊδες) θυόμενα Έρχιας	Συνέλευση της Εκκλησίας του Δήμου Μάχη Θερμοπυλών Γ΄ημέρα Τελευτή βασιλέως Λεωνίδα
3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	13 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ	23 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Διός Καταιβάτου θυόμενα Θορικού Ζευς Ανθαλεύς θυόμενα Τετραπόλεως Μαραθώνος	Αθηνάς Απόλλωνος Εικαδίου Δείπνα Εικαδιστών Ήρα Θελχινία θυόμενα Έρχιας Τελχίνια Δελφική εορτή	Τριακάς Νεκύσια Δείπνα Εκάτης
Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Το όνομα, ετυμολογία και η θέση του μηνός

ΣΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΜΕΤΩΝΟΣ

Μεταγειτνιών. Ο Β’ μήν παρ΄Αθηναίοις

ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝ, ΛΕΞΙΚΟ

Δεύτερος μήν παρ΄Αθηναίοις

ΣΟΥΪΔΑ, ΛΕΞΙΚΟ

Μήν Αθήνησι δεύτερος

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ 280.26

Είναι ο δεύτερος μήνας μετά τον Εκατομβαιώνα, στη σειρά του επίσημου έτους:

Από της πρώτης ημέρας αρξάμενοις του Εκατομβαιώνος μηνός. . . και αύθις του Μεταγειτνιώνος μηνός, από της πρώτης ημέρας αρξαμένοις.

ΑΝΤΙΦΩΝ 6.44

Διελθόντος του ενιαυτού τούτου, Εκατομβαιών, Μεταγειτνιών.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, ΟΛΥΝΘ. 3.6

Περί τρείς μήνας, Σκιρροφοριώνα, και Εκατομβαιώνα και Μεταγειτνιώνα.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΕΡΙ ΖΩΩΝ 5.17

Η θέση του στο φυσικό έτος τοποθετείται αργότερα του θερινού ηλιοστασίου:

Του χειμερινού μεν γαρ αρχή μετά θερινάς τροπάς του Μεταγειτνιώνος μηνός κ’,τ.λ.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ ΙΣΤΟΡ. ΦΥΤ. 7.2

Η θέση του στο Ιουλιανό ημερολόγιο, η νωρίτερη ημερομηνία στο πρώτο κύκλο είναι ή 25η Ιουλίου, και η αργότερη, η 20η Αυγούστου, η κανονική του είναι η 16η Αυγούστου.

ΣΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΣΟΛΩΝΟΣ

Από το όνομα του μηνός Μεταγειτνιώνος δεν προκύπτει οποιαδήποτε αναφορά που να προσδιορίζει τη θέση του μηνός στο φυσικό έτος. Ο Μεταγειτνιών ακολουθεί του Εκατομβαιώνος και είναι ένας από τους μήνες του καλοκαιριού, ο ίδιος είναι ένας από τους μήνες του μεσοκαλόκαιρου. Αυτό επιβεβαιώνεται από τα όρια του κατά το αρχικό σεληνιακό ημερολόγιο του Σόλωνος, στο οποίο η αρχική του ημερομηνία ήταν η 22η του Ιουλίου του και η αργότερη η 17η του Αυγούστου, το σωστό και το πιο κανονικό του όριο είναι η 13η του Αυγούστου. Η παραδοσιακή εξήγηση του ονόματος προϋποθέτει, και έχει να κάνει, με την ανάμνηση ενός γεγονότος, στην πραγματικότητα, ενός πολύ ενδιαφέροντος γεγονότος στην Αθηναϊκή ιστορία, αλλά συνδέεται με μια τέτοια εποχή, όπως το κατακαλόκαιρο, που είναι η καλύτερη στιγμή του έτους για την αλλαγή κατοικίας.

Η συγκέντρωση των Αθηναίων σε μία Πόλις αποδίδεται στον Θησέα, [Θουκυδίδης 2.15] και το γεγονός αυτό, όπως ξέρουμε, τιμήθηκε για πάντα από τότε με τα Συνοίκια, την επίσημη Αθηναϊκή εορτή, και όπως γράφει και ο Πλούταρχος, τα Μετοίκια. Η ιδιαίτερη σημασία του γεγονότος αυτού ανήκει στην ιστορία των Παναθηναίων. Αλλά τα Συνοίκια συνδέονται με την 16η του Εκατομβαιώνος [Πλούταρχος-Θησεύς 24, Σχόλια Ειρήνη Αριστοφάνους 1019, Πλούτος Αριστοφάνους 657, Σχόλια Θουκυδίδου 2.15], πράγμα που σημαίνει ότι ο Συνοικισμός έλαβε χώρα τον Εκατομβαιώνα και όχι τον Μεταγειτνιώνα. Ο λεξικογράφος Αρποκρατίων, παρόλαυτά μας γράφει ότι ο Απόλλων Μεταγείτνιος λατρευόταν κατά το μήνα αυτόν:

εν δε τούτω Απόλλωνι Μεταγειτνίω θύουσιν, ως Λυσιμαχίδης εν τω περί Αθήνησι μηνών [στο λήμμα, Σουίδας].

Ο Φώτιος, γράφει ότι ο μήνας ονομάστηκε έτσι για να τιμήσουν αυτή την αλλαγή διαμονής:

Ωνομάσθαι δε φασιν από της μεταβάσεως της εις το άστυ, ταύτης τω μηνί τούτω γενομένης υπό Θησέως [ Λεξικό Φώτιος].

Και από τον Πλούταρχο μαθαίνουμε ότι η εορτή στην οποία εορτάζονταν η ανάμνηση αυτού του Μετοικισμού ονομαζόταν Μεταγείτνια- και εορταζόνταν αυτό το μήνα:

ἆρα οὖν ξένοι καὶ ἀπόλιδές εἰσιν Ἀθηναίων οἱ μεταστάντες ἐκ Μελίτης εἰς Διόμεια, ὅπου καὶ μῆνα Μεταγειτνιῶνα καὶ θυσίαν ἐπώνυμον ἄγουσι τοῦ μετοικισμοῦ τὰ Μεταγείτνια, τὴν πρὸς ἑτέρους γειτνίασιν ευκόλως και ιλαρώς εκδεχόμενοι και στέργοντες. [ Πλουταρχος, Ηθικά – περί φυγής 6]

Τα Συνοίκια τότε, και τα Μεταγείτνια, ήταν ξεχωριστά μεταξύ τους, παρόλο που και τα δύο προέκυψαν από την ίδια αιτία στην Αθηναϊκή ιστορία. Τα Συνοίκια μνημόνευαν τον Συνοικισμό και είχαν τοποθετηθεί στην ημέρα του γεγονότος, στο μήνα Εκατομβαιώνα, και τα Μεταγείτνια μνημόνευαν την αλλαγή διαμονής και γειτονιάς, την Μεταγειτνίασις, ως αποτέλεσμα του πρώτου, και είχαν τοποθετηθεί κατά πάσα πιθανότητα την ίδια ημέρα του επόμενου μηνός [Σχόλια Θουκυδίδου 2.15]. Και ως εκ τούτου το όνομα του μηνός Μεταγειτνιώνος προέρχεται κυρίως από το- Μεταγείτνιος- και τελικώς δηλαδή από το –μετά- και το –γείτων.