ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Τη σημερινή ημέρα πραγματοποιείται η μηνιαία εορτή για τον Αγαθό Δαίμονα.

Μια συνέλευση της Βουλής, το έτος -203, -202, επίσης εδραιώνει τη σημερινή ημέρα ως ημέρα συνελεύσεων για τη Βουλή.
IG II² 915, ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ, ΣΕΙΡΕΣ 16-19:― ἐπὶ Προξενίδου ἄρχοντος ἐπὶ τῆς . . .  ίδος δευτέρας πρυτανείας, ἧι Εὔβουλος Εὐβουλίδου . . . ἐγραμμάτευεν·Μεταγειτνιῶνος δευτέραι ἱσταμένου, δευτέραι τῆς πρυτανείας· βουλὴ ἐμ βουλευτηρίωι· τῶν προέδρων ἐπεψήφιζεν . . .. . .ίου Πιθεὺς καὶ συμπρόεδροι· v ἔδοξεν τῆι βουλῆι·

Σύμφωνα με τον Δημοσθένη [42.5] νομικές διαδικασίες απαντώνται τη σημερινή ημέρα στον (-) τέταρτο αιώνα:― του γαρ Μεταγειτνιώνος μηνός, ω άνδρες δικασταί, τη δευτέρα ισταμένου εποίουν οι στρατηγοί τοις τριακοσίοις τας αντιδόσεις.

Αυτή η ομιλία, αν και υποτίθεται ότι δεν έχει γραφτεί από τον Δημοσθένη, είναι μια πραγματική ομιλία από τον (-) τέταρτο αιώνα, και έτσι η ημερολογιακή  πληροφορία μπορεί να θεωρηθεί έγκυρη.
Ἡ δεύτερη ἡμέρα τοῦ κάθε μηνὸς ἐθεωρεῖτο ἡ ἡμέρα τοῦ Ἀγαθοῦ Δαίμονος.Τιμὲς ἀποδίδονται καὶ στοὺς ήρωες και τις ηρωϊδες.

― ἀγαθοῦ δαίμονος πόμα•τὸ μετὰ τὸ δεῖπνον ἄκρατον πινόμενον παρὰ Ἀθηναίοις•καὶ τὴν β΄ ἡμέραν οὕτως ἐκάλουν.ΗΣΥΧΙΟΣ― ἀγαθοῦ δαίμονος•καὶ ἡμέραν δὲ τὴν δευτέραν τοῦ μηνὸς οὕτως ἐκάλουν. ΣΟΥΪΔΑΣ

Ὁ Ε.Rodhe (1845-1898) στὸ ἕργο του Ψυχὴ (1890-1894) ἀντιλαμβάνεται τὸν ἀγαθὸ δαίμων ὡς μία χθόνια θεότητα, αὐτὸ ἐνισχύεται καὶ πηγάζει ἀπὸ τὴν ἀναφορὰ τοῦ Πλουτάρχου:
― Καὶ γὰρ Ἕλληνες ἐν τῇ νουμηνίᾳ τοὺς θεοὺς σεβόμενοι τὴν δευτέραν ἥρωσι καὶ δαίμοσιν ἀποδεδώκασι, καὶ τῶν κρατήρων ὁ δεύτερος ἥρωσιν ἔπικίρναται καὶ ἡρωΐσι. (ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΗΘΙΚΑ 272Α).

Ὁ Ἀθηναῖος συνδέει τὸν ἀγαθὸ δαίμων μὲ τὸν θεὸ Διόνυσο:
― καὶ διὰ τοῦθ’οἱ Ἕλληνες τῷ μὲν παρὰ δεῖπνον ἀκράτῳ προσδιδομένῳ τὸν ἀγαθὸν ἐπιφωνοῦσι δαίμονα, τιμῶντες τὸν εὑρόντα δαίμονα• ἦν δ’οὗτος ὁ Διόνυσος. ΑΘΗΝΑΙΟΣ 15.675Β

Ἡ μαρτυρία τοῦ Ἀθηναίου εἶναι πολὺ σημαντικὴ ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸ τῆς θεότητος τοῦ Ἀγαθοῦ Δαίμονος διότι βλέπουμε ὅτι τὴν δευτέρα ἱσταμένου τοῦ μηνὸς Ἀνθεστηριῶνος, καταγράφεται μία θυσία στὸ θυσιολόγιο τοῦ Δήμου Ἐρχιᾶς στὸν Διόνυσο.
Ὁ σχολιαστὴς τοῦ Ἀριστοφάνους στὸ ἕργο Νεφέλαι, καθορίζει τὴν δευτέρα ἱσταμένου τοῦ κάθε μηνὸς, ὡς ἡμέρα ποὺ τιμᾶται καὶ ὁ Ποσειδών:
― καὶ γὰρ ἐν τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τεταγμένον ἦν τὸν Δία τιμᾶν, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Ποσειδῶνα, καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς καθεξῆς. ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΝΕΦΕΛΑΙ 616

Αὐτὸ τὸ σχόλιο, εἶναι λανθασμένο, διότι ἡ ἱερὴ ἡμέρα τοῦ Ποσειδῶνος εἶναι ἡ ὀγδόη ἱσταμένου τοῦ κάθε μηνὸς.

Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ τοῦ σχολιαστὴ ἀφορᾶ τὴ Νουμηνία καὶ ἡ δήλωση του :― καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς καθεξῆς δηλώνει ὄτι γίνεται μία προσπάθεια νὰ παρουσιάσει ἕνα σύστημα ἡμερολογίου ποὺ δὲν ὑπάρχει στὸ Ἀττικὸ Θρησκευτικὸ Ἡμερολόγιο.
Σὲ γενικὲς γραμμὲς ὁ ἀγαθὸς δαίμων εἶναι ἀρχέγονη Ἑλληνικὴ Θεότητα, ἡ ὁποία ἀντιπροσώπευε γενικὰ τὸ πνεῦμα τῆς γονιμότητας καὶ τῆς εὐφορίας.Κατὰ τὴν κλασικὴ ἐποχὴ ἀπέκτησε ὑπόσταση καὶ λατρευόταν ὡς φύλακας τῆς οἰκογενειακῆς εὐδαιμονίας καὶ τῆς πόλης, προστάτης τῶν ἀμπελιῶν καὶ τῶν χωραφιῶν, συνήθως μαζὶ μὲ τὴν Ἀγαθὴ Τύχη.Ταυτιζόταν ἄλλοτε μὲ τὸν Δία καὶ ἄλλοτε μὲ τὸν Διόνυσο. Σύμβολά του ἦταν τὸ φίδι ἢ ὁ φαλλός, καὶ στὴ λατρεία του ἦταν ἀφιερωμένη ἡ μέρα ποὺ δοκίμαζαν τὸ νέο κρασί.Κατὰ τοὺς ἑλληνιστικοὺς χρόνους, συνδέθηκε μὲ τὴ λατρεία τοῦ αἰγυπτιακοῦ θεοῦ Χνοὺμ (τὸν ὁποῖο οἱ Ἕλληνες ὀνόμαζαν Χνούβι, σύμφωνα μὲ τὸν Στράβωνα).

Αριάδνεια, Αριάδνη Αφροδίτη, Γορπιαίου β΄(2η Μεταγειτνιώνος) (Κυπριακή λατρεία)

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ, 20.3-7 · ― Ά δ᾽ ἐστὶν εὐφημότατα «τῶν» μυθολογουµένων, πάντες ὡς ἔπος εἰπεῖν διὰ στόματος ἔχονσιν· ἴδιον δέ τινα περὶ τούτων λόγον ἐκδέδωκε Παίων ὁ Ἀμαθούσιος, τὸν γὰρ Θησέα φησὶν ὑπὸ χειμῶνος εἰς Κύπρον ἐξενεχθέντα καὶ τὴν Ἀριάδνην ἔγκυον ἔχοντα, φαύλως δὲ διακειµένην ὑπὸ τοῦ σάλου καὶ δυσφοροῦσαν, ἐκβιβάσαι µόνην, αὐτὸν δὲ τῶι πλοίωι βοηθοῦντα πάλιν εἰς τὸ πέλαγος ἀπὸ τῆς γῆς φέρεσθαι. τὰς οὖν ἐγχωρίους γυναῖκας τὴν Ἀριάδνην ἀναλαρεῖν καὶ περιέπειν ἀθυμοῦσαν ἐπὶ τῃι µονώσει, καὶ γράμματα πλαστὰ προσφέρειν ὡς τοῦ Θησέως γράφοντος αὐτηι, καὶ περὶ τῆν ὠδῖνα συμπονεῖν καὶ βοηθεῖν, ἀποθανοῦσαν δὲ θάψαι μὴ τεκοῦσαν. ἐπελθόντα δὲ τὸν Θησέα καὶ περίλυπον γενόµενον, τοῖς μὲν ἐγχωρίοις ἀπολιπεῖν χρήματα, συντάξαντα θύειν τῆι Ἀριάδνηι, δύο δὲ μικροὺς ἄνδριαντίσκους ἱδρύσασθαι, τὸν ἀὲν ἀρ-γυροῦν. τὸν δὲ χαλκοῦν. ἐν δὲ τῆι θυσίαι τοῦ Γορπιαίου μηνὸς ἱσταμένου δευτέραι κατακλινὀμενόν τινα τῶν νεανίσκων φθέγγεσθαι καὶ ποιεῖν ἅπερ ὠδίνουσαι γυναῖκες · καλεῖν δὲ τὸ ἄλσος Ἀμαθουσίους, ἐν ὧι τὸν τάφον δεικνύουσιν, Ἀριάδνης Ἀφροδίτης.

Πλούτ. Θησεύς 20.3

Απόδοση

Ἀπὸ τὶς μυθικὲς αὐτὲς διηγήσεις ὅσες εἶναι οἱ πιὸ καλόφηµες βρίσκονται, μπορῶ νὰ πῶ, στὰ στόµατα ὅλων. Μιὰν ἰδιάζουσα ὅμως σχετική ἱστορία ἔχει γράψει ὁ Παίων ὁ Ἀμαθούσιος.

Λέει δηλαδὴ πὼς ὁ Θησέας, ριγµένος ἀπὸ θαλασσοταραχὴ στὴν Κύπρο κι ἔχοντας ἔγκυο την Ἀριάδνη, καθὼς ἐκείνη βρισκόταν σὲ ἔλεεινὴ κατάσταση ἑξαιτίας τῆς τρικυµίας καὶ παρασύρθηκε στὸ πέλαγος μακρυὰ ἀπὸ τὴ στεριά. Οἱ ντόπιες λοιπὸν γυναῖκες ἀνέλαβαν τὴν Ἀριάδνη καὶ τὴν περιποιοῦνταν στὴν ἀπελπισία της γιὰ τὴν ἀπομόνωσή της, καὶ τῆς ἔδιναν γράμματα πλαστὰ ποὺ τῆς ἔγραφε τάχα ὁ Θησέας: κι ὅταν ἐκείνης της παραστάθηκαν καὶ τῆς πρόσφεραν τὴ βοήθειά τους, καὶ σὰν πέθανε χωρὶς νὰ ξεγεννήσει τὴν ἔθαψαν. Ὅταν ἐπέστρεψε ὑπέφερε, τὴν ἀποβίβασε μόνη, ἐνῶ ὁ ἴδιος προσπαθώντας νὰ σώσει τὸ πλοῖο ο Θησέας καὶ καταστενοχωρήθηκε, ἄφησε στοὺς ντόπιους χρήματα καὶ τοὺς όρισε νὰ θυσιάζουν στὴν Ἀριάδνη, καὶ νὰ στήσουν δυὸ μικρὰ ἀγαλματάκια, ἕνα ἀσημένιο κι ἕνα χάλκινο. Κατὰ τὴ διάρκεια δὲ τῆς θυσίας τὴ δεύτερη µέρα τοῦ Γορπιαἰου (Μεταγειτνιώνος) μήνα ἕνας ἀπὸ τους νεαροὺς ξαπλώνει κάτω καὶ φωνάζει καὶ κάνει ὅ,τι ἀκριβῶς οἱ γυναῖκες ποὺ κοιλιοπονοῦν καὶ ὀνομάζουν οἱ Ἀμαθούσιοι τὸ ἄλσος, µέσα στὸ ὁποῖο δείχνουν τὸν τάφο, ἄλσος τῆς Ἀριάδνης Ἀφροδίτης.