ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Η δωδεκάτη, δευτέρα μεσούντος, δυοκαιδεκάτη

Ο Διόνυσος είναι ένας από τους σημαντικότερους θεούς που λατρεύονται στη Μύκονο όπως μαρτυρούν διάφορες πηγές για το καλό (αλλά ίσως όχι εξαιρετικό) κρασί του νησιού.

Η θυσία στον Διόνυσο Ληναίο στη Μύκονο την δωδεκάτη ημέρα του Ληναιώνος μηνός (ο αντίστοιχος ιωνικός του αττικού Γαμηλιώνος), δηλώνει ότι ίσως την 12η του Γαμηλιώνος αρχίζουν τα Λήναια στην Αθήνα με τους ποιητιούς Αγώνες.

ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΣΥΛΛΟΓΗΣ DITTEN. 373/25 MYKONOY
― Ληναιώνος δυοκαιδεκάτει Διονύσωι Ληνεί ετήσιον υπέρ καρπών.

Η ακριβής χρονολολογία των Λήναιων στην Αθήνα δεν εδραίωθηκε ποτέ με ακρίβεια ως τώρα.
Δύο αρχαίες πηγές διευκρινίζουν ότι ο Γαμηλιώνας ήταν ο μήνας της εορτής:
ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ 504-506
― τω Γαμηλιώνι καθ΄ον και τα Λήναια παρ΄Αθηναίοις.
ΒΕΚΚΕΡΙΟΣ ΑΝΕΚΔΟΤΑ 1.235
― Διονύσια· εορτή Αθήνησι Διονύσου, ήγετο δε τα μεν κατ΄αγρούς μηνός Ποσειδεώνος, τα δε Λήναια Γαμηλιώνος, τα δε ενέστει Ελαφηβολιώνος.

Ο νεαρός Διόνυσος που καβαλά έναν κριό αντιπροσωπεύει το μήνα Γαμηλιώνα στο ημερολόγιο της ζωφόρου από το κτίσμα του Α. Ελευθερίου (Deubner Feste 123).

Το Σχόλιο στον Πλάτωνα Πολ.475D, ( τα δε Λήναια μηνός Μαιμακτηριώνος) πρέπει να απορριφθεί.
Οι εορτασμοί στα Λήναια περιλαμβάνουν μία πομπή και ποιητικούς διαγωνισμούς, τουλάχιστον τέσσαρες ημέρες πρέπει να προταθούν στην εορτή.

Οι Aθηναίες Λ ή ν α ι, συμμετέχουν στον νυχτερινό αγώνα και την πομπική δαδοφορία, παίζουν σημαντικό ρόλο στο «κάλεσμα» του θεού στα αθηναϊκά Λήναια, ληναϊζουν όλη τη νύχτα και καλούν τον θεό μέχρι λιποθυμίας αλλά δεν είναι οι πρωταγωνιστές της εορτής και δεν αναφέρονται καν.Από την συλλογή διαφόρων μαρτυριών διαφαίνεται μια νύξη ύπαρξης ενός γυναικείου τελετουργικού στα Λήναια των Αθηναίων παρά την υποτίμηση της εορτής από την πολιτεία αλλά και από την πολιτειακή επισημότητα της πομπικής νυχτερινής δαδοφορίας και των ποιητικών αγώνων της πόλης.
Ο παράλληλος συσχετισμός τους με τα Διονύσια εν εν Άστει δηλώνει  ότι τα Λήναια διαρκούσαν παραπάνω από τέσσαρες ημέρες.
Η περίοδος 12-21 Γαμηλιώνος, είναι ελεύθερη από συνελεύσεις, και είναι ολοφάνερο ότι σχετίζεται με την εορτή.

Οι «κιττώσεις του Διονύσου» η τοποθέτηση κισσού στα αγάλματα του Διονύσου, που περιγράφεται σε μεταγενέστερο ημερολόγιο την 19η Γαμηλιώνος, υποδηλώνει ότι η εορτή συνεχιζόταν και πέρα της 19ης  του Γαμηλιώνος.

Η ονομασία της εορτής προέρχεται από το πανάρχαιο Ιωνικό ρήμα «ληναϊζειν» που χρησιμοποιεί ο Ηράκλειτος και που σημαίνει «ουρλιάζω-παραληρώ»
ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ, ΑΠΟΣΠ. 127
― ει μη γαρ Διονύσω πομπήν εποιεύντο και ύμνεον άσμα αιδοίσι, αναιδέστατα είργαστ΄άν ωυτος δε Αϊδης και Διόνυσος, ότεω μαίνονται και ληναϊζουσι.
Ἀπόδοση
Για αυτό δεν είναι ο Διόνυσος αυτός που του καθιερώνουν την πομπή και τραγουδούν αναιδώς προς τιμήν  των αιδίων ύμνους, αλλά ο Διόνυσος και ο Άδης μαζί και ουρλιάζουν και παραληρούν μαζί,  χωρίς ντροπή.