ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α΄ΔΕΚΑΣ	Β΄ΔΕΚΑΣ	Γ΄ΔΕΚΑΣ

Τὴ σημερινὴ ἡμέρα τρεῖς γενικὲς συνελεύσεις τῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἀθηναίων καταγράφονται ἀνὰ διάφορα ἔτη :
Τὸ γ΄ ἔτος τῆς 110ης Ὀλυμπιάδος /-338:
ΑΙΣΧΙΝΗΣ 3.27 ― ἐπὶ γὰρ Χαιρώνιδου ἄρχοντος, Θαργηλιῶνος μηνὸς δευτέρα φθίνοντος. ἐκκλησίας οὐσης ἔγραψε Δημοσθένης 
Τὸ α΄ ἔτος τῆς 120ης Ὀλυμπιάδος /-300:
IG II2 585 1-7 Hεσπερία 1963 ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ― Ἐφ’Ἡγεμάχου ἔρχοντος ἐπὶ τῆς . . . .ντίδος ἑνδεκάτης πρυτανείας ἧι . . . . . σάνδρου . . . . . ἐγραμμάτευεν• Θαργηλιῶνος δευτέραι μετ’εἰκάδας , τριακοστει τῆς πρυτανείας• ἐκκλησία.

Τὸ γ΄ἔτος τῆς 158ης Ὀλυμπιάδος /-146:
ΙGD 1505 41-43, ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΙΕΡΑΣ ΝΗΣΟΥ ΔΗΛΟΥ― ἐπὶ Ἐπικράτου ἀρχοντος ἐπὶ τῆς Ἀτταλίδος ἑνδεκάτης πρυτανείας • Θαργηλιῶνος δευτέραι μετ’εἰκάδας, ενάτει καὶ εἰκοστει τῆς πρυτανείας, ἐκκλησία ἐμ Πειραιεῖ

Τριετηρικές θυσίες Καλλυντηρίων για τον καθαρό πέπλο στην Αθηνά Εργάνη

Θυσίες καταγράφονται στὸ ἐπίσημο Έτος τῶν Ἀθηναίων. IG I2 115, 114 5-17 Ἐσπερία 1935. 
― δευτερα φθινοντοςεκ των κατα μηναΑΘηνααι φαροςεριων καθαρων…ρεςρεςιονΑθηναίαιΕργανηι οιςΑθηνά προςον οιςκεφάλαιον

Ὁ λεξικογράφος Φώτιος καταγράφει στο λεξικό του τὴ σημερινὴ μέρα ὡς ἑορτὴ γιὰ τὰ Πλυντήρια τοῦ ἀγάλματος τῆς Ἀθηνᾶς Πολιάδος καὶ τοῦ Πέπλου.
― Καλλυντήρια καὶ Πλυντήρια ἑορτῶν ὀνόματα. γίνονται μὲν αὗται Θαργηλιῶνος μηνὸς, ἐννάτῃ μὲν ἐπὶ δέκα Καλλυντήρια, δευτέρᾳ φθίνοντος τὰ Πλυντήρια. ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟΝ

Η Κοινή Λατρεία της Αθηνάς και της Πανδρόσου – Από τα πρωτολατρευτικά δρώμενα στη μυστική Παράδοση

Κάπως έτσι ανοίγει ο λατρευτικός κύκλος της Αθηνάς, στο τέλος του θέρους της κριθής στην ολοκλήρωση του Θαργηλιώνος. Τα Πλυντήρα είναι εορτή ορόσημο για την πόλη. Η θεά Αθηνά στο εξής λατρεύεται με την Πάνδροσο με πανάρχαια μυστικά δρώμενα. Οι δροσοσταλίδες που φέρνει η Πάνδροσος στην Αθηνά Πολιάδα την νύχτα των Αρρηφορίων αλλά και τις επόμενες νύχτες του ζεστού καλοκαιριού είναι σημαντικές διότι θα σταλούν και θα κάτσουν πάνω στην ιερή ελαία της Αθηνάς. Η ανθοφορία του ιερού δένδρου ξεκινά και ο καρπός πρέπει να περιβάλλεται από υγρασία.

Από τα Πλυντήρα και μετά το ιερό δένδρο ανθίζει όπως θα ανθίζουν και όλες οι ελιές της Αττικής. Η ελαία είναι σημαντική στην ζωή των Αθηναίων, είναι η τροφή τους και με το ελαιόλαδο φωτίζουν τη πόλη τους τις οικίες τους, το χρησιμοποιούν στο μαγείρεμα στούς καθαρμούς, στους αγώνες τους , στην ιατρική τους στο πλύσιμο αλλά και τελούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα με αυτό φωτίζοντας τις εικόνες των θεών και των προγόνων τους. Είναι σημαντικό η θεά να ευλογίσει με βροχή το δένδρο ή με υγρές δροσοσταλίδες, διότι το «θαυματουργό» ύδωρ θα γεμίσει το «κυπελάκι» του ανθού και θα θρέψει τον καρπό της ελιάς από εκεί προκύπτει ο σημαντικός ρόλος των Αρρηφορίων, που κατά μια άλλη εκδοχή ερμηνείας σημαίνει τους φορείς της δροσιάς.

Τα πανάρχαια αγροτικά μυστικά δρώμενα, τόσο στην Ελευσίνα όσο και στην Ακρόπολη της Αθήνας, έχουν αρχικά χαρακτήρα καθαρά κατευνασμού και τελετουργικής σαγήνης. Είναι ιεροπραξίες που θεωρούνται πως έχουν από μόνες τους τη δύναμη να φέρουν την καρποφορία, χωρίς να χρειάζονται ως εγγυήτρια την θεότητα για την επιτυχίας τους. Ακόμα και στον
ομηρικό ύμνο προς τη Δήμητρα, η ίδια η θεά φαίνεται να παραδέχεται πως αυτό που εξασφαλίζει την επιτυχία των τελετών είναι η σωστή εκτέλεσή τους, όπως λέει στον
Κελεό, τον Τριπτόλεμο και άλλους Ελευσίνιους (στ. 474 κ.ε.).

Εκείνο τον καιρό, οι άνδρες κάθε κοινότητας είναι κυρίως υπεύθυνοι για το κυνήγι – κρίσιμη δραστηριότητα επιβίωσης – ενώ οι γυναίκες αναλαμβάνουν τις περιορισμένες τότε γεωργικές φροντίδες. Μέσα σε αυτό το κοινωνικό πλαίσιο, οι γυναικείες μυστικές τελετές για την καρποφορία, οι οποίες τελούνται αποκλειστικά από γυναίκες, αρχίζουν στα πρώιμα ιστορικά χρόνια να συνδέονται με θεότητες θηλυκού γένους, όπως η Αθηνά και η Πάνδροσος, η Δήμητρα και η Κόρη, η Δαμία και η
Αυξησία.

Στην Ακρόπολη των Αθηνών, στο πλαίσιο της προσπάθειας ενοποίησης των διάφορων πληθυσμιακών ομάδων της περιοχής, καθιερώθηκε μια δεύτερη κοινή λατρεία, αυτή της Αθηνάς με την Πάνδροσο – θεότητες συγγενούς χαρακτήρα, που σχετίζονταν με τη βλάστηση και την υγρασία. Η λατρεία οργανώνεται στον ίδιο χώρο όπου τιμούνται η Αθηνά με τον Έρεχθεα, στα βόρεια κράσπεδα του ιερού βράχου.

Η θεά Πάνδροσος, μετά τα Πλυντήρια είναι η θεά που «δροσίζει τα πάντα» από εδώ και πέρα, και εξασφαλίζει την απαραίτητη υγρασία την βλάστηση και την καρποφορία της ελιάς και όχι μόνο, κατέχει δικό της ιερό με δύο σεβάσματα:
την ιερή ελιά, που έχει φυτρώσει στην Ακρόπολη μετά τη διαμάχη των τοπικών θεοτήτων –
και τον τάφο του πατέρα της, Κέκροπα –
αυτόχθονα και πρώτου βασιλιά της Αθήνας, κατά την τοπική παράδοση.

Στα ιστορικά χρόνια, γύρω από τον τάφο αυτό δημιουργήθηκε ένα μικρό τέμενος, γνωστό ως Κεκρόπειον ή Κεκρόπιον, στη νοτιοανατολική γωνία του Πανδροσείου ή κοντά στη νότια πρόσταση του μεταγενέστερου Ερεχθείου.

Το ζεύγος Αθηνάς και Πανδρόσου αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα παραδείγματα γυναικείων θεοτήτων της βλάστησης. Η σχέση αυτή προηγήθηκε χρονολογικά του πιο γνωστού ζεύγους Δήμητρας-Κόρης στην Ελευσίνα, καθώς εκεί πρώτα έπρεπε η Φερσέφασσα (Περσεφόνη) να ταυτιστεί με την Κόρη της Δήμητρας για να διαμορφωθεί η συγκεκριμένη λατρεία. Επίσης, προηγείται του ζεύγους Δαμίας και Αυξησίας που τιμήθηκε σε περιοχές όπως η Επίδαυρος, η Τροιζήνα και η Αίγινα (Παυσανίας 2.32.2).

Μέχρι τον 7ο αιώνα προ κοινής χρονολόγησης., η Αθηνά Πολιάς παραμένει κυρίως θεά της βλάστησης και της γονιμότητας στην Ακρόπολη, συλλατρευόμενη με την Πάνδροσο. Η κοινή τους εορτή είναι τα Άρρηφόρια που θα δούμε σε μερικές ημέρες, μια μυστηριακή τελετή με απόρρητη διδασκαλία.
Αυτή εξηγεί –μεταξύ άλλων – και τη σύνδεση της εορτής με την Αφροδίτη, καθώς και την παρουσία των βωμών του Ήφαιστου και του Έριχθονιου-Έρεχθεα στον ναό της Αθηνάς (Παυσανίας 1.26.5, 1.27.2-3).

Λίγο πριν το τέλος του 7ου αιώνα πκχ, η Αθήνα προσάρτησε την Ελευσίνα μετά από πολεμική σύγκρουση. Οι Αθηναίοι αναδιοργάνωσαν με ζήλο τη λατρεία και τα Μυστήρια της Ελευσίνας, πλουτίζοντας το περιεχόμενο της μυστικής διδασκαλίας.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την σταδιακή τοποθέτηση των Αρρηφορίων σε δευτερεύουσα βαθμίδα, τα οποία επιβίωσαν ως απλό αγροτικό δρώμενο με περιορισμένη τοπική σημασία. Η μυστική τους διδασκαλία διατηρήθηκε, αλλά παρέμεινε άγνωστη στους περισσότερους. Έτσι, τον 2ο αιώνα μετά κοινής χρονολόγησης, ο Παυσανίας την περιγράφει ως ενδιαφέρουσα τελετή, αλλά άγνωστη στους περισσότερους Αθηναίους (Παυσανίας 1.27.2-3).