Ογδόη φθίνοντος Μαιμακτηριώνος



ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ
Α’ ΔΕΚΑΣΒ’ ΔΕΚΑΣΓ’ ΔΕΚΑΣ

Ογδόη φθίνοντος Μαιμακτηριώνος

Πομπαία

Διός Μειλιχίου

θυόμενα

καθαρμοί

ιερή πομπή

Διός κωδίου

Ἡ εἰκοστή τρίτη, ἡ ὀγδόη φθίνοντος, ἡ εἰκὰς τρίτη.

Καμμία καταγραφή δεν γίνεται για συνελεύσεις της Εκκλησίας του δήμου στη σημερινή ημέρα, έτσι η σημερινή ημέρα συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες για την τέλεση της εορτής-λιτανείας Πομπαία.
O Μαιμακτηριών είναι ο μόνος μήνας που δεν γίνονται αναφορές για θυσίες στο ιερό ημερολόγιο του δήμου της Ερχιάς. Συμπίπτει χρονικά στην Αρχή του χειμώνα, και σε αυτή την περίοδο δεν υπάρχουν εορτές ή μνημηϊες στρατιωτικών νικών.
Το κρύο και ο υγρός καιρός μπορεί επίσης να δικαιολογήσει τις σχετικά λίγες δημόσιες συνεδριάσεις που βεβαιώνονται τον Μαιμακτηριώνα.


Περί της εορτής των πομπαίων


Στον Μαιμακτηριώνα καταγράφεται (οχι με χρονολογημένη ακρίβεια), μία εορτή όπου με δεήσεις προς τον Δία προσπαθούν να κατευνάσουν την οργή του και την καταστρεπτική δύναμη των ανέμων του. Η κυριολεκτική και φυσική πλευρά αυτού ανήκει σε πιό πρώϊμη περίοδο όπου η μανία του καιρού ήταν καταστρεπτική για τα οικήματα και τη σοδειά των αγρών.
Εδώ υπάρχει μία άλλη εναπομείνουσα πτυχή του Διός όπου οι πρόγονοι σωστα τη συσχέτιχαν με το επίθετο «Μειλίχιος».
Αυτό είναι ένα επίθετο για τον Δία που σημαίνει ο Ήπιος, ο Πράος, ο Πραϋντικός (Μεγ. Ετυμ. Λεξ.)
Στη τελευταία δεκάδα του μηνός λαμβάνει χώρα μία πομπή που είναι αφιερωμένη στον Μειλίχιο Δία, και είναι εξιλαστικών και εξευμενιστικών προθέσεων (καθαρμοί).
Το κεντρικό στοιχείο αυτής της πομπής είναι μία προβειά , το δέρας κριού που ονομάζεται, ΔΙΟΝ ΚΩΔΙΟΝ :
― Διός κώδιον. ου το ιερείον Διί τέθυται· θύουσι τε τω Μειλιχείω και τω Κτησίω Διί. τα δε κώδια τούτων φυλάσσουσι, Δία προσαγορεύοντες. χρώνται δ΄αυτοίς οι τε Σκιρροφοριών την πομπήν στέλνοντες και ο δαδούχος εν Ελευσίνι και άλλοι τινες υποστορνύντες αυτά τοις ποσί των εναγών
ΛΕΞΙΚΟ ΣΟΥΪΔΑ Λήμμα : ΔΙΟΣ ΚΩΔΙΟΝ

― ώς εν Ιλιάδι φαίνεται και οι το διοπομπειν δε ερμηνεύοντες φασιν ότι δίον εκάλουν κώδιον ιερείου τιθάντος Διϊ μειλιχίω εν τοις καθαρμοίς φθίνοντος μαιμακτηριώνος μηνός ότε ήγοντο τα πομπαία. και καθαρμών εκβολαί εις τας τριόδους εγίνεντο. είζον δε μετά χείρας πομπόν· ο περ ην, φασί, κηρύκιον σέβας Ερμού. και εκ του τοιούτου πομπού και του ρηθέντος δίου το διοπομπείν. και τούτο μεν ούτως εξ ιστορίας. αλλως δε κοινότερον διπομπείν και αποδιοπομπείν εφαίνετο το , Διός αλεξικάκου επικλήσει εκπέμπειν τα φαύλα.
ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΡΑΨ Χ


Από τα σχόλια του Ευστάθιου και του λεξικού Σουϊδα μαθαίνουμε ότι ένας αμνός θυσιάζεται στον Δία και η προβειά του φυλασσόταν και περιφερόταν στα καλλιεργημένα χωράφια για καθαρμό.
Οι ιερείς το περιφέρουν για να πάρει μαζί του τα «μιάσματα» και μετά το καταστρέφουν.
Αυτοί που ήθελαν να εξαγνιστούν έπρεπε να σταθούν με το αριστερό τους πόδι πάνω σε αυτό.
Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η προβειά να απορροφά το μίασμα.
Από το κηρύκειο του Ερμού (πομπός) η εορτή πήρε το όνομα (τα) Πομπαία.
Η εορτή μας παραπέμπει στη λατρεία του Διός μειλιχίου για καθαρμό, ήπιο χειμώνα και προστασία των καρπών που μόλις έχουν φυτευθεί.