ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α΄ΔΕΚΑΣ	Β΄ΔΕΚΑΣ	Γ΄ΔΕΚΑΣ

Η πέμπτη ισταμένου

Καμμία καταγραφή για την σημερινή ημέρα.

ΗΣΙΟΔΟΣ , ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ 802-804
― πέμπτας δ΄εξαλέασθαι

Στο χωρίο 802–804 από τα Έργα και Ημέραι του Ησίοδου, ο ποιητής απαριθμεί ποιες ημέρες του σεληνιακού μήνα είναι ευνοϊκές ή δυσοίωνες.

Εκεί η φράση «πέμπτας δ’ ἐξαλέασθαι» σημαίνει:

«και να αποφεύγει τις πέμπτες (ημέρες)»

Ανάλυση

• πέμπτας → (ἡμέρας εννοείται) «τις πέμπτες»
• δ’ → «και / δε»
• ἐξαλέασθαι → «να αποφεύγει, να φυλάγεται από»

Άρα ο Ησίοδος συμβουλεύει να αποφεύγει κανείς την πέμπτη ημέρα του μήνα, η οποία θεωρείται δυσοίωνη στο συγκεκριμένο συμφραζόμενο.

Στο ποίημα ολόκληρη η ενότητα (στ. 765 κ.ε.) αποτελεί έναν «ημερολογιακό» οδηγό με καλές και κακές ημέρες για διάφορες πράξεις (γάμο, σπορά, ταξίδι κτλ.).

Παραθέτω απόδοση των στ. 802–804 από τα Έργα και Ημέραι του Ησίοδος, ώστε να φανεί καθαρά το νόημα της φράσης:

«Την πέμπτη να την αποφεύγεις· γιατί είναι βαριά και δεινή·
την πέμπτη, λένε, οι Ερινύες βοήθησαν τη Λητώ
να γεννήσει τον Όρκο, μάστιγα των επίορκων ανθρώπων.»

Ερμηνευτικό σχόλιο

• Η πέμπτη ημέρα του μήνα θεωρείται δυσοίωνη.
• Συνδέεται μυθολογικά με τη γέννηση του Όρκου (Ὅρκος), προσωποποιημένης δύναμης που τιμωρεί όσους ψευδορκούν.
• Έτσι εξηγείται η συμβουλή «πέμπτας δ’ ἐξαλέασθαι» — να αποφεύγει κανείς τις πέμπτες.

Ο Ησίοδος εντάσσει τη συμβουλή αυτή στο «ημερολόγιο» καλών και κακών ημερών που παραθέτει στο τέλος του έργου.