ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α΄ΔΕΚΑΣ	Β΄ΔΕΚΑΣ	Γ΄ΔΕΚΑΣ

Η πέμπτη μεσούντος, πεντεκαιδεκάτη, πέμπτη επί δέκα, πέμπτη επί δεκάτη.

Οι Αθηναίοι θεωρούν την 15η ημέρα, την διχόμηνο, ορατή η πανσέληνος πολλές φορές, ιερή της Αθηνάς για όλους τους μήνες:

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΕΥΣ ΡΗΤ.243.1
― Ει μεν τη νουμηνία, οτια αρχη του μηνος. . . . ει δε εβδόμη ή εκτη. οτι ιεραι τοιν θεοιν. . . εχοις δ’αν και περί της ενάτης λέγειν οτι ιερά του ηλίου. . . ει δε πεντεκαιδεκάτη ειη, ότι και αυτή της Αθηνάς, και οτι τέλειος εν τούτω ο κύκλος, και εικός ανεύδεη την τοιαύτην είναι γένεσιν του ανδρός.

Ο ιερός άσβεστος λύχνος της θεάς Αθηνάς

Τελετή και εκδήλωση Ευλάβειας προς το άγαλμα της Αθηνάς αποτελεί ο χρυσός «ἄσβεστος λύχνος» που καίει μπροστά του ημέρα και νύχτα.

Η πρώτη αναφορά σε λύχνο γίνεται στον Όμηρο (Οδύσσεια τ, 33-4) όπου η θεά Αθηνά βαδίζει
κρατώντας ένα «χρυσό λυχνάρι που σκόρπιζε υπέροχο φως». Χρυσός είναι ο πιο φημισμένος λύχνος της αρχαιότητας, έργο του γλύπτη Καλλιμάχου. Είναι η άσβεστος λυχνία που καίει
συνεχώς μπροστά στο ξύλινο λατρευτικό άγαλμα (ξόανο) της Αθηνάς Πολιάδος στο ναό της
στην Ακρόπολη (Ερέχθειο). Ο λύχνος τροφοδοτείται με λάδι μία μόνο φορά το χρόνο, έχει
φιτίλι από ίνες Καρπάσιου λίνου (είδος αμιάντου από την Κύπρο) που δεν καίγεται ποτέ και
ο καπνός του φεύγει ψηλά μέσα από τον κορμό ενός χάλκινου φοίνικα που έχει πλάσει ο
Καλλίμαχος.
Το χρυσό λυχνάρι δεν σώθηκε. Ωστόσο στο Ερέχθειο βρέθηκε ένας άλλος περίτεχνος λύχνος
από χαλκό. Έχει τη μορφή πολεμικού πλοίου και χαραγμένη πάνω του την επιγραφή ιερόν της
Αθηνάς, που δηλώνει ότι είναι ιερό αντικείμενο στην κατοχή της θεάς Αθηνάς. Πρόκειται για
το ομοίωμα μιας τριήρους, του ταχύτατου πλοίου που κατατρόπωσε τους Πέρσες στη ναυμαχία
της Σαλαμίνας το -480και εγγυήθηκε για δύο σχεδόν αιώνες την αθηναϊκή θαλασσοκρατία. Ήταν όμως και το πλοίο στο κατάρτι του οποίου οι Αθηναίοι μετέφεραν κάθε τέσσερα
χρόνια το νέο ένδυμα (πέπλο) για να ντύσουν το ξόανο της Αθηνάς Πολιάδας στο Ερέχθειο,
κατά τη εορτή των Μεγάλων Παναθηναίων, τη σημαντικότερη εορτή της πόλης.

Ο ιερός άσβεστος λύχνος είναι έργο του πλάστη Καλλιμάχου και εφοδιάζεται μια αφορά τον χρόνο με την αναγκαία ποσότητα λαδιού, συνδέεται ψηλότερα με τον κορμό ενός χάλκινου φοίνικα ο οποίος μεταφέρει την καπνιά της θρυαλλίδας πάνω από την σκεπή του ναού για να μην ρυπαίνεται η εσωτερική επιφάνεια των τοίχων του ναού και η οροφή. Ο ιερός άσβεστος λύχνος περιέχει μόνον ελαιόλαδο, η μητέρα του λύχνου είναι η θεά Εστία.

Σήμερα εμείς οι Έλληνες κατά τα πάτρια, ανάβουμε έναν λύχνο μετά την δύση του ηλίου, που περιέχει ελαιόλαδο, μπροστά από το άγαλμα της θεάς Αθηνάς και τον αφιερώνουμε στην θεά στις ιερές της ημέρες ως τελετή και εκδήλωση Ευλάβειας προς την θεά Αθηνά.

―ΔΙΑ ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΝ ΑΘΗΝΗΣΙ ΛΥΧΝΟΝ ΙΕΡΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΥ ΕΛΑΙΟΥ ΠΕΡΙΕΙΔΕ ΣΧΟΛΙΑ ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ, ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ.

Ο τελετουργικός κύκλος των Θαργηλίων μας διδάσκει και περατώνεται στην διχόμηνο.

Τα Θαργήλια είναι μια εορτή κοινή για όλους τους Ίωνες που έδωσαν την ονομασία τους στον μήνα Θαργηλιώνα, τον  προτελευταίο μήνα του Ιωνικού και Αθηναϊκού  έτους.

Στο κλίμα του Αιγαίου, η χρονιά δεν τελειώνει με τον ήπιο χειμώνα αλλά με την επερχόμενη ζέστη του καλοκαιριού που  κατακαίει  όλη τη βλάστηση.

Έτσι, η εορτή και ο μήνας μας πηγαίνουν πίσω στους αιώνες, τουλάχιστον λίγο πριν από το  τέλος της Εποχής του Χαλκού ή στην έναρξη της Εποχής του Σιδήρου, όταν οι ηπειρωτικοί Ίωνες εγκαταστάθηκαν στο Αιγαίο στη δυτική ακτή της Μικράς Ασίας και πήραν μαζί τους το ημερολόγιο τους από τα εδάφη της καταγωγής τους.

Η κύρια ημέρα των Θαργηλίων όπως είδαμε στο πρώτο δεκαήμερο είναι η  εβδόμη του Θαργηλιώνος, την ώρα ακριβώς που οι Ίωνες εορτάζουν  τα Γενέθλια και κατ΄επέκταση την Επιφάνεια του Απόλλωνος ενώ στην έκτη Θαργηλιώνος  εορτάζουν τα Γενέθλια της Αρτέμιδος.

Μετά από τα τελετουργικά καθαρμών της έκτης ημέρας, η  εβδόμη θεωρείται  ημέρα της ανανέωσης και της αφθονίας για την κοινότητα και την πόλη.

Νέοι άρτοι κριθής από την νέα και επερχόμενη σοδειά ψήνονται και μεταφέρονται στους ναούς του Απόλλωνος σε πομπή, μαζί με μια χύτρα που περιέχει έναν πολτό μαγειρεμένο από τους πρώτους μη ώριμους μαζί με τις ξεραμένες ειρεσι΄νες του Πυανεψιώνος που καίγινται στο Πύθιον ιερό.

Οι   Απαρχές με τις πρώτες προσφορές από όλες τις Ιωνικές και Αθηναϊκές κοινότητες ολοκληρώνονται  μέχρι την πανσέληνο του Θαργηλιώνος.

Έτσι ολοκληρώνεται ο κύκλος των Θαργηλίων με τους τιμώμενους θεούς την Δήμητρα (με την Κόρη), την Αρτέμιδα, και τον Απόλλωνα.

Οι προσφορές στον Επάκριο Δία μας διδάσκουν την έλευση της ζέστης, ο Πατήρ των θεών καλείται να κρατήσει τον υετό μέχρι να ολοκληρωθεί το θέρος της κριθής. Οι  Ίωνες και οι Αθηναίοι ανεβαίνουν στις κορυφές των ορέων να κατευνάσουν και  παράλληλα να τιμήσουν τον θεό που παρείχε την πολύτιμη βροχή για να μεγαλώσουν τα πολύτιμα σπαρτά που θα θρέψουν ολόκληρη την κοινότητα.

Με τις αυριανές τελετές (της  16ης Θαργηλιώνος) στον Επάκριο Δία  θα ανοίξει ένας νέος τελετουργικός κύκλος.

Στην Αθήνα, ανοίγει η περίοδος για την Εισαγωγή του νέου πυρός και του νέου Έτους με τιμώμενους θεούς τον Δία, την Αθηνά και τον Ήφαιστο.

Το ιερό πυρ θα εισαχθεί από την ιερή εστία των Δελφών και θα χρησιμοποιηθεί για  τις τελετές της Αθηνάς και την Γέννηση του Εριχθόνιου (της αυτοχθονίας των Αθηναίων), θα  αναζωπυρώσει επίσης τη δημόσια εστία στο μέγαρο της βουλής από όπου στη συνέχεια οι ιδιωτικοί οίκοι λαμβάνουν το δικό τους νέο πυρ. Όλοι οι ναοί ανανεώνουν τις ιερές εστίες  και πυρές τους.

Το νέο πυρ είναι το πιο ισχυρό τελετουργικό σύμβολο ανανέωσης και της τάξης  για την κοινότητα και ανήκει  και ανήκει σε πολλές εορτές Πρωτοχρονιάς  αυτή την περίοδο για πολλές πόλεις των προγόνων.  

Με τα τελετουργικά των Θαργηλίων οι πόλεις και οι κοινότητες καθάρθηκαν με την βοήθεια του Απόλλωνος από τις ασθένειες, τα τελετουργικά  δεν καθάρισε απλώς την πόλη, αλλά φέρνουν και την αφθονία, θα προστεθούν στην πόλη  νέα και χειροπιαστά αγαθά, άρτους, μέλι και αναγέννηση με νέα φωτιά σε ναούς και οικίες.