ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Τη σημερινή ημέρα πραγματοποιείται η μηνιαία εορτή που είναι αφιερωμένη στον Ηρακλή, τον Ερμή, την Αφροδίτη και τον Έρωτα. Μια συνέλευση της Βουλής, το έτος -155,-154, εδραιώνει την σημερινή ημέρα ως ημέρα συνελεύσεων της Βουλής.

ΕΣΠΕΡΙΑ 1934, ΣΕΛ. 31-35, ΑΡ. 21, ΜΕΡΙΤΤ, DOW ΠΡΥΤΑΝΕΙΕΣ ΣΕΛ. 148-153, ΑΡ. 84, ΣΕΙΡΕΣ 42-45: ― Επί Μνησιθέου άρχοντος επί της Ιπποθωντίδος δυτέρας πρυτανείας ήι Φιλίσκος Κράτητος Παιανιεύς εγραμμάτευεν· Μεταγειτνιώνος τετράδι ισταμένου, τετάρτει της Πρυτανείας βουλή εμ βουλευτηρίωι.

Ηράκλεια Ελευσίνος, Ηρακλέους εν Ακρίδι

Μια αναθηματική στήλη από λευκό μάρμαρο βρέθηκε στην Ελευσίνα, στις οδούς Νικολαϊδου και Υγίειας (Γεωργίου Παύλου) κατά τις ανασκαφές στην οικία των αδελφών Λιάσκου το «1970» . Χρησιμοποιήθηκε στον τοίχο μιας ρωμαϊκής οικίας κατά την ρωμαϊκή περίοδο. Η επιγραφή καταγράφει τα Ηράκλεια της Ελευσίνος που τελούνται προς τιμήν του Ηρακλέους της Άκρας, προστάτη των λατομείων της Ελευσίνος. Τελείται θυσία και δημοτελής πανήγυρις. Στο ιερό του Ηρακλέους της Άκρας Ελευσίνος οι Έφηβοι κόβουν, σε τελετή που ονομάζεται Οινιστήρια, τα μακρά μαλλιά τους. Το ιερό βρίσκεται κοντά στο ιερό της Δήμητρος και Κόρης πάνω στο λόφο, η λέξη Άκρις σημαίνει άκρος, δηλαδή ο λόφος που βρίσκεται στην Ελευσίνα.

Οινιστήρια
οἰνιστήρια και οἰνιαστήρια, τὰ (Α)
Εορτή στην αρχαία Αθήνα, κατά την οποία οι γονείς έκοβαν τα μαλλιά και τα γένια τών υιών τους προκειμένου να τοὺς γράψουν στην τάξη τών ἐφήβων, προσφέρουν σπονδή στον Ηρακλέα και δίδουν στους προσκεκλημένους να πιουν κρασί («οἰνιστήρια σπονδὴ τελουμένη τῷ Ἡρακλεῑ ὑπὸ τῶν ἐφήβων πρίν ἀποκείρασθαι», Ευστάθ.).

[ΕΤΥΜΟΛ. < οἰνίζω (Ι) + επίθημα -τήριον / -τήρια (πρβλ. αγισ-τήρια Ανθεσ-τήρια)].

ΕΛΕΥΣΙΣ ΕΠΙΓΡΑΦΗ SEG 28.103

θεοί
Ἐπιγέ̣νης̣ εἶπεν· τύχηι ἀγαθῆι τῶν δημοτῶν· v
ἐπε̣ι̣δὴ Φιλόκ̣ωμος ε̣ἰ̣σηγήσατο τοῖς δημότα-
ις περὶ τ̣ῆ̣ς Ἄ̣κ̣ριδ̣ος ἀποδόσθαι τῶι θεῶι τὴ̣ν̣
λ̣ι̣θ̣ο̣τ̣ο̣μ̣ίαν, ὅπως ἂν ἡ θυσία γίγνηται ὡς κ̣α̣λ̣-………………5
λ̣ί̣σ̣τη, κα̣ὶ̣ ἐώ̣ν̣ητα̣ι παρὰ τῶν δημοτῶν Μοιρ̣ο̣κ̣-
λ̣ῆ̣ς ε̣ἰ̣ς̣ π̣έ̣ν̣τ̣ε̣ ἔ̣τη τριῶν ἡμιμν̣α̣ίων̣ τοῦ ἐν̣ια̣-
υ̣το̣ῦ κα̣ὶ̣ ἑ̣κ̣α̣τ̣ὸ̣ν̣ δ̣ραχμὰ̣ς̣ ἐπέ̣δ̣ωκ̣εν εἰς τὰ̣ πέ̣-
ν̣τε ἔτη̣· δε̣δ̣ό̣χ̣θ̣α̣ι Ἐλευσινίοις· ἐπα̣ιν̣έσαι μ̣-
ὲν̣ Φιλόκωμ̣ο̣ν̣ Φ̣α̣λανθίδ̣ου κα̣ὶ̣ σ̣τ̣εφα̣νῶ<σα>ι̣ χ̣ρ̣υ-….10
σ̣ῶ̣ι̣ στεφ̣ά̣ν̣ωι ἀ̣ρ̣ετῆς ἕνε̣κ̣α κα̣ὶ̣ ε̣ὐνο̣ί̣α̣ς τῆ̣ς̣
εἰς τ̣ο̣ὺ̣ς δη̣μ̣ό̣τας̣, ε̣ἰ̣ς δὲ τὸν σ̣τ̣έ̣φ̣α̣νον̣ τ̣ὸ ἀ̣ργ̣-
ύ̣ρ̣ι̣ον̣ δ̣οῦναι Φιλοκώμωι ἐναν̣τ̣ίον τῶν̣ δη̣μ̣ο-
τῶν̣ ἑκ̣ατὸν δραχμὰς Μοιροκλέα, ἐπαινέσ̣αι δ̣-
ὲ Μοιροκλέα Εὐθυδήμου, ὅτι το̣ῖς δ̣η̣μ̣όταις ἐ-……………….15
πιμελεῖτα̣ι, ὅπως ἂν̣ ἦ̣ι π̣ρ̣όσοδος ὡς πλεί̣στη,
κ̣α̣ὶ̣ στε̣φ̣[α]ν̣ῶ̣σαι θαλλοῦ στεφάνωι.
                           
Φ̣ιλόκωμος Φαλανθίδου Ἐλευσίνιος εἶπεν· τ̣ύχηι ἀγαθ-……..18
ῆι τῶν δημοτῶν· ὅπως ἂν τῶι Ἡρακλεῖ τῶι ἐν Ἄκριδι πρόσ-
οδος ε̣ἶ ὡς πλείστη κ̣αὶ ἡ θυσία θύητ[αι] ὡς καλλίστη, ἐψη-…20
φίσθαι τοῖς δημόταις· τὰς λιθ̣οτομ̣ί̣ας τὰς Ἐλευσῖνι, ἐ̣-

Λ̣…Ε̣ΙΩ̣Ν εἰσὶ̣ν̣ ἱερα̣ὶ τοῦ Ἡρακλέως τοῦ ἐν Ἄκρι

δ̣ι, μισθοῦν τὸν δήμαρχ[ο]ν ἐ̣ν τῆι ἀγορᾶι τῶν δημοτῶν τῶ-
ι̣ τ̣ὸ̣ π̣λ̣ε̣ῖστον διδόνTι· τ̣ὸ̣ν̣ δ̣ὲ̣ μισθ̣ωσάμενον ἀποδιδόν-
α̣ι̣ τ̣ὴ̣ν̣ μί̣σ̣θωσιν τ̣ὴ̣μ̣ μ̣ὲ̣ν̣ ἐπὶ Νικήτου ἄρχοντος ἐν ὧ̣ι ἂν
χ̣ρ̣ό̣ν̣ω̣ι̣ τοὺς δημότας π̣ε[ί]θει, πρὸ τῆς θυσίας, μετὰ δ̣ὲ Νι-….25
κήτην ἄρχοντα εἰς τὸν Μεταγειτνιῶνα μῆνα τα̣ῖς ἀρχ̣α̣-
ι̣ρεσ̣ί̣α̣ις, ὅτ̣αν ο̣ἱ δ̣η̣μόται ἀγοράζωσιν ἐν τῶι Θησείωι·
ἐγγ̣υη̣τὰ̣ς̣ δ̣ὲ κ̣α̣τ̣α̣σ̣τησά̣τω ὁ μισθωσάμενος̣ δύο ἄ̣νδ̣ρα̣ς
ὀμουμέν]ους ἦ̣ μ̣ὴ̣ν̣ ἀποδώ̣σ̣ειν τὴν μίσθωσιν πᾶσαν ἐν τῶ̣-….30
ι̣ χ̣ρ̣ό̣ν̣ω̣ι̣ τῶ̣ι εἰρ̣η̣μ̣ένωι· τὸν δὲ δήμαρχον λαβόντα τοῦτ-
ο τ̣ὸ̣ [ἀ]ρ̣γύ̣ρ̣ιον̣ παρέχειν εἰς τὴν ἑορτὴν τοῦ Ἡρακλέως τ-
οῦ ἐν Ἄκριδ̣ι· δια̣χειροτονῆσαι δὲ αὐτίκα μάλα τοὺς δη-
μ̣ό̣τ̣α̣ς̣ ἐ̣ά̣ν τ̣ε̣ εἰ̣ς ἐνιαυτὸν δοκ̣εῖ μισθ̣οῦν, ἐάν τ̣ε εἰς π̣λ-
έ̣ω̣ χ̣ρ̣ό̣ν̣ον, ὁπότερα δ’ ἂν δοκεῖ, ταῦτα κύ̣ρια εἶναι καὶ μι-…35
σ̣θ̣ο̣ῦ̣ν̣ π̣ρὸς ταῦτα τὸν δήμαρχον· μὴ ἐξ̣έ̣στω δὲ εἰπεῖν μη-
θ̣έ̣ν̣α τοῦτο τὸ ἀργύριον ὡς δεῖ ἄλλοθί που τρέψαι ἢ εἰς
τ̣ὴ̣ν θυσίαν τοῦ Ἡρακλέως, μηδὲ τοῖς ἱερομνήμοσιν ἐπι-
ψηφίσαι, μηδὲ τῶ̣ι δημάρχ̣ω̣ι· ἐὰν δέ τις ἢ εἴπει ἢ̣ ἐπιψηφ-
ίσει παρὰ̣ τό̣δε τὸ ψήφισμα, ὀφειλέ̣τ̣ω τῶι θεῶι τὸ διπλ̣ά̣-…..40
σιον ἢ ὅσον ἂν εἴπει ἢ ἐπιψηφίσει· καὶ ὁ εὔθυνος καὶ ὁ̣ σ-
υ̣ν̣ή̣γ̣ο̣ρ̣ος ἐπάναγκ̣ε̣ς αὐτῶν καταγιγνωσκόντων τοῦτο
τ̣ὸ ἀργύριον ἢ αὐτο̣ὶ ὀφ̣ειλόντωσαν· ἀναγράψαι δ̣ὲ τόδε
τὸ ψ̣ή̣φισμα τὸν δήμαρ̣χ̣ον ἐν στήλει λιθίνει κ̣αὶ στῆσα-
ι ἐ̣ν̣ τῶι ἱερῶι τοῦ Ἡρακλέως τοῦ ἐν Ἄκριδ̣ι, ὅπως ἂν τὰ ἐψ-…..45
ηφισμένα ὑπὸ τῶν δημοτῶν κύρια εἶ ε̣ἰς τὸν ἀεὶ χ̣ρόνον
κ̣α̣ὶ̣ μ̣ὴ̣  πα̣ρ̣α̣λύ̣η̣τα̣ι· συνεπιμεληθῆναι δὲ τῆς στήλης ὅπ-
ω̣ς̣ ἂ̣ν̣ σ̣τ̣αθ̣ε̣ῖ ἐν τῶι ἱερῶι τ̣ὸν ἱερέα τοῦ Ἡρακλέως Ἀ̣ν[τ]ι̣-
φά̣ν̣η̣ν̣ πρὸ τῆς θυσίας τῆς ἐπὶ Νικήτου ἄρχοντος· εἰς δὲ
τὴν ἀναγραφὴν τῆς στήλης δοῦναι τὸν δήμαρχον δέκ̣α̣ v…..50
δ̣ραχμ̣ὰ̣ς̣ ἐκ̣ τῆς τοῦ θεοῦ προσόδου. κύριον δὲ εἶναι τόδ-
[ε τὸ ψ]ήφισμα ἀπὸ Νικήτου ἄρχοντος, ἀφ’ ἧς ἂν ἡμέρας οἱ δ-
ημόται ψηφίσωνται. 

Σύμφωνα με τις επιγραφές του -2ου αιώνος η λατρευόμενη θεά σήμερα είναι η Αφροδίτη Πάνδημος.

Η Αφροδίτη Πάνδημος λατρεύεται πολλαχού της Ελλάδος, στη Θήβα στη Μεγαλόπολη, στην Ήλιδα, στη Πάρο, στο Βυζάντιο, στη Κω, στις Ερυθραίς και τη Ναυκράτη. Η λατρεία στην Αθήνα καθιερώθηκε από τον Θησέα. Η Αφροδίτη Πάνδημος έχει ως σύμβολο την περιστέρα. Το ιερό πτηνό θεωρείται καθαρτήριο και προσφέρεται ως θυσία στην σημερινή εορτή στην Αθήνα προς τον καθαρμό του ιερού του Αφροδισίου:

ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ IGII² 659, ΣΕΙΡΕΣ 22-27 ― ὅταν ἦιἡ πομπὴ τῆι Ἀφροδίτηι τεῖ Πανδήμωι παρασκευάζειν εἰς κάθαρσιντοῦ ἱεροῦ περιστερὰν καὶ περιαλεῖψαι τοὺς βωμοὺς καὶ πιττῶσαι τὰς ὀροφὰς καὶ λοῦσαι τὰ ἕδη· παρασκευάσαι δὲ καὶ πορφύραν ὁλκὴν