ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Για να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει στα Θεσμοφόρια που τελούν τώρα οι γυναίκες για την λατρεία της Δήμητρος και κόρης θα πρέπει να πάμε μερικούς μήνες πίσω, και συγκεκριμένα στα Σκίρα του Σκιροφοριώνος  (Ιούνιος). Στην εποχή του πρώτου λατρευτικού αλωνίσματος της κριθής.

Τότε ενώ οι μικρές αλετρίδες της θεάς Αθηνάς μεταφέρουν σε πομπή την αλωνισμένη κριθή από τον ιερό αγρό στην Ακρόπολη (Αριστοφάνης, Λυσ. 644). και άλλες το ψήνουν για να φτιάξουν τους ειδικούς άρτους, οι οποίοι έχουν σχήμα όφεως και φαλλού, οι γυναίκες της Δήμητρος αποσύρονταιστο ιερό Ελευσίνιο των Αθηναίων τελόντας μυστικές τελετές σαγήνης  σε ένας υπόγειο θάλαμο που ονομάζεται Μέγαρον.

Οι γυναίκες ρίχνουν μέσα τους άρτους των αλετρίδων σε σχήμα όφεως και φαλλού- αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι ρίχνουν μέσα φρεσκο-θυόμενα χοιρίδια, νεαρά αρσενικά που δεν έχουν ευνουχιστεί.

 Κύρια δραστηριότητα της εορτής και αυτών των γυναικών είναι η αναζωογόνηση των χωραφιών των σιτηρών. Η γη μέσα στο κατακαλόκαιρο είναι εξαντλημένη από τη συγκομιδή και παραμένει ξερή και άγονη κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. 

Στη συνέχεια, το μέγαρον κλείνει και σφραγίζεται και το περιεχόμενο παραμένει αναλλοίωτο κατά τη διάρκεια του ζεστού και ξηρού καλοκαιριού.  

Λίγο πριν από τη σπορά, ο θάλαμος καθαρίζεται από τις γυναίκες με μεγάλη τελετουργία, τώρα πλέον έχουμε φτάσει στα Θεσμοφόρια.

 Τα αποσυντεθειμένα υπολείμματα αναμειγνύονται στη συνέχεια με τον τελετουργικό σπόρο από τον ιερό αγρό  που έχει ευμολπιστεί στα μυστήρια της Ελευσίνος  και κάθε αγρότης λαμβάνει ένα μέρος για δική του χρήση.

Οι Ευμολπίδες είναι οι «γλυκοαοιδοί» που άδουν  ιεροτελετουργικές  ωδές  για να κάνουν την κριθή ή τον σίτο να μεγαλώσουν. Στη σπορά και στα προηρόσια , το τελετουργικό περιλαμβάνει το ιερατικό κάλεσμα του υετού.  

Στα Θεσμοφόρια μεταφέρονται τα αποσυντεθειμένα λείψανα και αναμειγνύονται με το σπόρο της κριθής  για να τοποθετηθούν συμβολικά μια μικρή ποσότητα στους βωμούς και μια άλλη ποσότητα στο χωράφι που πρόκειται να σπαρθεί. Πρόκειται για μια πολύ απλή και πατρογονική σαγήνη γονιμότητας γνωστή από την Αθήνα αλλά και από άλλα μέρη στην Ελλάδα. Ο χοίρος είναι το ιερό ζώο της Δήμητρας.

Οι άνδρες αποκλείονται από αυτές τις τελετές και αυτό μαρτυρεί τα Θεσμοφόρια είναι μια πανάρχαια τελετή προερχόμενη από τα βάθη της αρχαιότητος τότε που  η καλλιέργεια των φυτών ήταν στα χέρια των γυναικών.

Τα Θεσμοφόρια είναι μια εορτή ευφορίας στην οποία οι γυναίκες προσεύχονται για γονιμότητα όχι μόνο για τα χωράφια αλλά και για τον εαυτό τους.

Ο παραλληλισμός της σποράς και της γέννας είναι σταθερός και συχνός κατά τα πάτρια. Ο λόγος για τον οποίο η εορτή εορτάζεται μόνο από γυναίκες  είναι ότι οι γυναίκες είναι οι κατεξοχήν κατάλληλες για να πραγματοποιούν τελετές σαγήνης για την ευφορία και την γονιμότητα.

---

Τα Θεσμοφόρια στους διάφορους δήμους εορτάζονται ως και την εβδόμη μεσούντος.

Τα Θεσμοφόρια στο Χολαργό – τα καθήκοντα των αρχουσών γυναικών

Ο Χολαργός είναι δήμος της πόλης των Αθηναίων που βρίσκεται στα βόρεια της Αθήνας, γνωρίζουμε την τοποθεσία από μια ταφική στήλη του αρχαίου δήμου·

IG II² 7768 Αττική – Ἀντιπάτρα Τιμοθέου Χολαργέως γυνή.

Ο δήμος κατέχει, μεταξύ άλλων, και ένα ιερό του Ηρακλέους

IG ΙΙ² 1248 – ἐν τῶι Ἡρακλέωι ἐν κύκλωι ἐν Χολαργέων.

Μια σημαντική πηγή για τη θρησκευτική ζωή στο Χολαργό είναι ένα διάταγμα που κανονίζει τα τελετουργικά θυόμενα κατά τη διάρκεια των Θεσμοφορίων, στον ίδιο το δήμο·

IG II² 7768 – τοὺς ἱερομνήμονας• τὰς δὲ ἀρχούσας κοινεῖ ἀμφοτέρας διδόναι τῆ<ι> ἱερεία<ι> εἰς τὴν ἑορτὴν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν Θεσμοφορίων ἡμιεκτεῖον κριθῶν, ἡμιεκτεῖον πυρῶν, ἡμιεκτέον ἀλφίτων, ἡμιεκτέον ἀλεύρων, ἰσχάδων ἡμιεκτέον, χοᾶ οἴνου, ἡμίχουν ἐλαίου, δύο κοτύλας μέλιτος, σησάμων λευκῶν χοίνικα, μελάνων χοίνικα, μήκωνος χοίνικα, τυροῦ δύο τροφαλίδας μὴ ἔλαττον ἢ στατηριαίαν ἑκατέραν καὶ σκόρδων δύο στατῆρας καὶ δᾶιδα μὴ ἐλάττονος ἢ δυεῖν ὀβολοῖν καὶ ἀργυρίου I-Ι-Ι-Ι- δραχμάς• ταῦτα δὲ διδόναι τὰς ἀρχούσας• ὅπως δ’ ἂν γίγιγνηται ὑπὲρ τοῦ δήμου τοῦ Χολαργέων κατὰ τὰ γράμματα εἰς τὸν ἅπαντα χρόνον, στῆσαι στήλην καὶ ἀναγράψαι τόδε τὸ ψήφισμα ἐν στήλει λιθίνει ἐν τῶι Πυθίωι τοὺς ἐπὶ Κτησικλέους ἄρχοντος• ὅ τι δ’ ἂν ἀναλώσωσι λογίσασθαι Χολαργεῦσιν.

-απόδοση-

«οι ιερομνήμονες• και οι δύο οι άρχουσες, μαζί, πρέπει να δώσουν στην ιέρεια για την εορτή και την οργάνωση των Θεσμοφορίων (τα εξής): μισό εκτέον κριθή, μισό εκτέον σίτο, μισό εκτέον κριθόγαλον, μισό εκτέον σιτάλευρο, μισό εκτέον σύκα, έναν χου οίνο, μισό χου ελαιόλαδο, δύο κοτύλες μέλι, έναν χοίνικα λευκό σουσάμι, έναν χοίνικα μαύρο σουσάμι, έναν χοίνικα σπόρους παπαρούνας, δύο φρέσκα τυριά όχι λιγότερο από ένα (βάρος) στατήρα το καθένα και δύο (βάρος) στατήρες σκόρδο, έναν πυρσό (αξίας) όχι λιγότερο από δύο οβολούς και 4 δραχμές ασήμι.

Οι άρχουσες δίνουν αυτά τα πράγματα. Και για να διασφαλιστεί ότι αυτό θα συμβεί για χάρη του δήμου Χολαργού, σύμφωνα με τα γραπτά για πάντα, πρέπει να τοποθετηθεί και να αναγραφεί στο Πύθιο μια στήλη με αυτό το διάταγμα από τους εν ενεργεία κατά τη διάρκεια της αρχοντίας του Κτησικλέους. Θα χρεώνουν ό,τι ξοδεύουν (για τα θυόμενα) στους κατοίκους του δήμου Χολαργού.»

Η επιγραφή από τον (-) τέταρτο αιώνα συζητά ορισμένα από τα καθήκοντα των αρχουσών, δύο γυναικών στην υπηρεσία του δήμου. Έπρεπε να προμηθεύουν την ιέρεια που είναι υπεύθυνη για την προετοιμασία των Θεσμοφορίων με διάφορες προμήθειες, όπως κριθή, σίτο, οίνο, ελαιόλαδο, σύκα, μέλι, σπόρους παπαρούνας, σουσαμιού, σκόρδο και έναν πυρσό. Οι άρχουσες έδιναν αυτά τα προϊόντα και τον εξοπλισμό στην ιέρεια εκ μέρους της λαού του Χολαργού.

Το διάταγμα δεν μας δίνει περαιτέρω πληροφορίες για τα καθήκοντα των αξιωματούχων γυναικών που τιτλοφορούνταν ως ἀρχούσαι, αλλά ο Ισαίος μας λέει κάτι περισσότερο γι’ αυτές. Σύμφωνα με το κείμενο, επιλέγονταν δύο γυναίκες των δημογερόντων κάθε φορά για να..:

Ισαίος 8. 19 – ἄρχειν εἰς τὰ Θεσμοφόρια καὶ ποιεῖν τὰ νομιζόμενα μετ᾽ ἐκείνης

«να προεδρεύουν στα Θεσμοφόρια και να διενεργούν τις τελετές».

Οι δύο γυναίκες βοηθούν στην οργάνωση των Θεσμοφορίων εντός του δήμου και εκτελούν τις τελετές μαζί με την ιέρεια. Ο Ισαίος χρησιμοποιεί επίσης τις φράσεις συνιεροποιεῖν και κυρίαν ποιεῖν ἱερῶν για να εξηγήσει τα καθήκοντα των γυναικών αξιωματούχων, γεγονός που δείχνει ότι η λειτουργία τους είναι παρόμοια με αυτή των ιεροποιών που επέβλεπαν τους ναούς και τις ιερές τελετές σε άλλες αθηναϊκές λατρείες. Τους ανατίθεται επίσης η φροντίδα για τα ιερά αντικείμενα και τις δραστηριότητες (Ισαίος 8. 20).

Ο δήμος στον οποίο αναφέρεται το κείμενο του Ισαίου είναι αβέβαιος και οι μελετητές πρότειναν διάφορες επιλογές.

Ο Broneer πρότεινε ότι οι δύο άρχουσες επιλέγονται σε κάθε δήμο, σαν ειδικές επιτροπές, για να να οργανώνουν από κοινού τα Θεσμοφόρια μιας πόλης.

Όπως αναφέρεται στο διάταγμα του Χολαργού, είναι υπεύθυνες για την παράδοση των ιερών προμηθειών στην ιέρεια στην πόλη των Αθηναίων.

Με αυτόν τον τρόπο, οι διάφοροι δήμοι εκπροσωπούνται στην κεντρική εορτή των Θεσμοφορίων στο Ελευσίνιο στην Αθήνα. Ωστόσο, παρόλο ότι υπάρχουν και άλλοι τοπικοί εορτασμοί της εορτής, για παράδειγμα στον Άλιμο, στους Φρεάρριους (παραλία Ολύμπου Κερατέας) και στον Πειραιά, οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν ότι τα Θεσμοφόρια εορτάζονται επίσης και πιο τοπικά στους δήμους μαζί με τα τις αθηναϊκές πολιτειακές τελετές. Οι άρχουσες λοιπόν του κάθε δήμου, ὅπως καί στόν Χολαργό, είναι ὑπεύθυνες γιά τα τοπικά τους Θεσμοφόρια.

Έτσι, οι δήμοι που εορτάζουν τα Θεσμοφόρια διορίζουν δύο δημότισσες τους ως άρχουσες, υπεύθυνες για τις διάφορες πρακτικές και τελετουργικές πτυχές των Θεσμοφορίων, ιδίως της οργάνωσης των οικονομικών της εορτής.

Το γεγονός ότι οι ίδιες, και μαζί με αυτές οι σύζυγοί τους, ήταν οικονομικά υπεύθυνοι για τουλάχιστον ένα μέρος των Θεσμοφορίων ενισχύεται από ένα άλλο απόσπασμα που αναφέρει ότι κάποιος είναι σχεδόν υποχρεωμένος να οργανώσει τα Θεσμοφόρια επειδή είναι νυμφευμένος και έχει αρκετά χρήματα για να το κάνει.

Ισαίος 3. 80 – καὶ ἔν τε τῷ δήμῳ κεκτημένος τὸν τριτάλαντον οἶκον, εἰ ἦν γεγαμηκώς, ἠναγκάζετο ἂν ὑπὲρ τῆς γαμετῆς γυναικὸς καὶ θεσμοφόρια ἑστιᾶν τὰς γυναῖκας, καὶ τἆλλα ὅσα προσῆκε λῃτουργεῖν ἐν τῷ δήμῳ ὑπὲρ τῆς γυναικὸς ἀπό γε οὐσίας τηλικαύτης.

«Και πάλι στον δήμο του, εφόσον κατείχε την περιουσία των τριών ταλάντων, θα είναι υποχρεωμένος εκ μέρους της συζύγου του από γάμο να φιλοξενεί τις συζύγους των συναδέλφων του στα Θεσμοφόρια, και να εκτελεί για λογαριασμό της τα άλλα καθήκοντα που συνεπάγεται η κατοχή μιας τέτοιας περιουσίας».

Στο ιερό Έτος της Έρχιας, περιγράφεται θυσία τη σημερινή ημέρα για τις Ηρωϊνες.

ΣΤΗΛΗ Α, ΣΕΙΡΕΣ 17-22, ΕΤΟΣ -375
― Πυανοψιῶνος τετράδι ἐπὶ δέκα, Ἡρωΐναις, ἐν Αὐλῶνι (πυλώνι) Ἐρχιᾶσιν, οἶς, οὐ φορά, ἱερείαι τὸ δέρμα), Δ.

Τον Πυανεψιώνα, την δέκατη τέταρτη, για τις ηρωίδες στο κοίλωμα στην Ερχία, ένα πρόβατο, όχι χωρίς να αφαιρεθεί δέρμα, (να δωθεί) για την ιέρεια, αξίας 10 δραχμών.

Αμέσως μετά τις τελετές για τα καλλιγένεια των Θεσμοφορίων αρχίζουν τα θυόμενα για τις Ηρωϊνες (ηρωϊδες) ειδικά εκείνες οι ηρωίδες που εμφανίζονται σε ομάδες χωρίς ατομικά ονόματα, και είναι πραγματικά δυσδιάκριτες από νύμφες. Ως εκ τούτου είναι εκ΄των προτέρων αρκετά
πιθανό ότι τέτοιες ομάδες ηρωίδων να ασχολούνται με τον τοκετό, όπως οι ανώνυμες ομάδες ηρωίδων στην αττική ύπαιθρο, γιατί για παράδειγμα οι ηρωϊναι που δέχονται θυσία επί Σχοίνω (19η Μεταγειτνιώνος) , και εκείνες εν Αυλώνι (14η Πυανεψιώνος) στο ιερό Έτος της Έρχιας. Για αυτές τις ηρωϊδες δεν μπορούμε βέβαια να αποδείξουμε ότι πρόκειται για ηρωίδες νύμφες, αλλά για πρώην θνητές (αν μια τέτοια σταθερή διάκριση ισχύει), που προέρχονται από μια πραγματική ταφική ομάδα γυναικών – είναι επίσης πιθανό οι ηρωίδες της ομάδας των πρώην θνητών γυναικών να εξομοιωθούν με το άλλο είδος των νυμφών και να αναλάβουν «κουροτροφικές» λειτουργίες.

Στην πάτρια ελληνική κοινωνία ο τοκετός είναι σχεδόν μια καθολική γυναικεία ευθύνη και εμπειρία, η παραγωγή παιδιών αφορά τόσο την πόλη όσο και το άτομο, οι τελετές που συνδέονται με τον τοκετό συχνά απευθύνονται σε ομαδικό επίπεδο, στις γυναίκες ως το γυναικείο μισό της κοινότητας, όχι ως άτομα. Επειδή εκφράζονται με αυτόν τον κοινωνικό τρόπο, οι μορφές της τελετουργίας των ηρωϊνων αναπόφευκτα αποκρυσταλλώθηκαν και έγιναν πολλές φορές δυσνόητες.
Κατά συνέπεια, ο κουροτροφικός ρόλος των ηρωίδων που εμφανίζονταν σε αυτές τις τελετουργίες δεν ήταν πάντα κατανοητός, και άλλες λειτουργίες άρχισαν να κυριαρχούν. Είναι ιερές ηρωίδες, με αναφορά μόνο στην ίδια την ιεροτελεστία, ή (όπως με τις κόρες του Κέκροπος) παραπέμπουν στην πεμπτουσία της ίδιας της Αθήνας στους δήμους της χώρας. Οι μικρότερες ηρωίδες της υπαίθρου, που είναι περισσότερο συγγενείς με νύμφες, διατηρούν κάλλιστα περισσότερο μια συνειδητή κουροτροφική λειτουργία.

Η Έρχια- η λατρεία της Δήμητρος – η φιλοξενία του Έρχιου στην θεά της γεωργίας

Η Έρχια είναι ένας από τους δήμους στην Αττική για τους οποίους έχουμε ιερό Έτος  θυσιών (SEG 21.541), βρίσκεται ανατολικά της Παιανίας. Τόσο ο Παυσανίας όσο και ο Στράβων δεν κάνουν καμία αναφορά στο δήμο και τα ιερά. Το ιερό Έτος  θυσιών γράφτηκε τον (-) τέταρτο αιώνα και φέρει τον τίτλο «δημαρχία ἡ μέζων», δηλαδή η μεγάλη δημαρχία. Αποτελείται από πέντε μικρές στήλες που καταγράφουν τις διάφορες θυσίες, που συνήθως συνοδεύονται από τις τοποθεσίες και το κόστος. Το ιερό Έτος αναφέρει θυσίες σε σαράντα τρεις θεότητες και ήρωες, ιδίως ο Απόλλων και ο Ζευς δέχονται πολλές από αυτές τις θυσίες.

Το ιερό Έτος παρουσιάζει ενδιαφέρον εδώ λόγω της σχεδόν απουσίας της Δήμητρας σε αυτό. Δεν υπάρχει ούτε μία θυσία που να αναφέρεται στη θεά στο δήμο, υπάρχει μόνο μία θυσία στη Δήμητρα αλλά στην πόλη των Αθηναίων.

Ο καθηγητής  Parke (178-1977) εικάζει ότι οι Ερχιείς δεν  λάτρευαν τη θεά καθόλου στο δήμο, παρόλα αυτά πρέπει να υπήρχε ένα άλλο ιερό Έτος θυσιών που λειτουργούσε ταυτόχρονα και το οποίο περιελάμβανε τις περισσότερες θυσίες στη Δήμητρα. Παραμένει εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι θυσίες της δεν αναφέρονται μαζί με τις θυσίες για τους άλλους θεούς όπως ο Απόλλων, η Ήρα και η Κουροτρόφος. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει ικανοποιητική εξήγηση για το τι ακριβώς σημαίνει «η μεγάλη  δημαρχία» από τους μελετητές για τον χαρακτήρα αυτού του ιερού Έτους, είναι δύσκολο να πούμε κάτι για  κάποιο παράλληλο δεύτερο ιερό Έτος θυσιών.

Όπως ειπώθηκε, υπάρχει μια αναφορά στη Δήμητρα στην επιγραφή, δηλαδή μια θυσία στη Δήμητρα στο Ελευσίνιον της Πόλεως (Ἐλευσινίωι ἐν ἄστει) στην Αθήνα στις δώδεκα του Μεταγειτνιώνος (δευτέρα μεσούντος – γραμμές Β1-5).

Την ίδια ημέρα, ο δήμος της Ερχίας θυσιάζει επίσης στον Απόλλωνα, τον Δία και την Αθηνά στην πόλη, δίνοντας την εντύπωση μιας ετήσιας πομπής των δημοτών της Ερχίας στην Αθήνα) SEG 21. 541 A. 1-5, Γ. 13-18, Δ. 13-17).  Ο καθηγητής Mikalson (1975) 38-39) πρότεινε ότι  η θυσία της Δήμητρας γινόταν στην Ελευσίνα, αλλά με την προσθήκη του «ἐν ἄστει», η θυσία αναφέρεται στην ιερό του Ελευσίνιου στην Αθήνα. Δεδομένου του μεγάλου αριθμού θυσιών αυτή την ημέρα στην Αθήνα, ο καθηγητής Mikalson πρότεινε ότι υπήρχε  μια πολιτειακή εορτή κατά τη δωδέκατη ημέρα του Μεταγειτνιώνος. Ωστόσο, δεν υπάρχουν περαιτέρω στοιχεία για μια τέτοια πολτειακή εορτή αυτή την ημέρα. Μια πιθανή εορτή είναι τα Ελευσίνια που εορτάζονται στο Μεταγειτνιώνα σύμφωνα όμως με το ιερό Έτος θυσιών του Μαραθώνος, αλλά οι ακριβείς ημερομηνίες αυτής της εορτής είναι αβέβαιες. Επομένως, οποιαδήποτε άλλη άγνωστη εορτή είναι επίσης πιθανή, και οι θυσίες μπορεί να μην συνδέονται καν με κάποια πολιτειακή εορτή.

Αν και το ιερό Έτος θυσιών υποδηλώνει ότι η Δήμητρα δεν ήταν εξέχουσα θεά στο δήμο της Έρχιας, υπάρχει μια λογοτεχνική αναφορά που εκπλήσσει τους μελετητές σε αυτό το πλαίσιο. Στο γεωγραφικό του λεξικό, που ονομάζεται Εθνικά, ο Στέφανος ο Βυζάντιος περιγράφει τον δήμο της Έρχιας ως εξής:

Στεφ. Βυζ., Εθνικά λμ. Έρχια (Τόμος II, 172-173) Ἐρχιά· Δῆμος τῆς Ἀττικῆς, τῆς Αἰγηίδος φυλῆς, ἀπὸ Ἐρχίου τοῦ ξενίσαντος Δήμητραν.

 «Έρχια: Δήμος της Αιγηϊδος φυλής στην Αττική, του επωνύμου Έρχιου που υποδέχθηκε τη Δήμητρα ως καλεσμένη του.»

Σύμφωνα με αυτό το λήμμα, υπήρχε ένας θρύλος στον δήμο ότι η Δήμητρα τους επισκέφτηκε μια φορά και ο Έρχιος την καλωσόρισε στον οίκο του (ξενίζω). Ένας τέτοιος μύθος πιθανώς να σχετίζεται και να βασίζεται σε μια τοπική λατρεία της Δήμητρας στην περιοχή. Όπως και στην περίπτωση του Θορικού, όπου η περίοπτη θέση της Δήμητρας στο ιερό Έτος των θυσιών τους υποστηρίζεται από την ιστορία ότι η Δήμητρα επισκέφτηκε κάποτε τον τόπο, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία για αυτή την μοναδική τοπική λατρεία ούτε σε αυτόν τον δήμο. Ωστόσο, αν ισχύει ο μύθος της Δήμητρας που επισκέπτεται την ’Ερχια, θα περίμενε κανείς κάποια τοπική λατρεία της Δήμητρας στην Έρχια. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν ότι οι θυσίες που αναφέρονται σε αυτό τη «Μεγάλη δημαρχία» της Ερχίας είναι τοπικές ετήσιες θυσίες, αυτό το ιερό Έτος θυσιών θα ήταν ο πιθανός υποψήφιος για να καταγράψει μια τέτοια λατρεία της Δήμητρας. Οι μελετητές πιστεύουν ότι είναι όλες οι τοπικές θυσίες, επειδή οι συγκεκριμένες τοποθεσίες είναι όλες στην Έρχια, είτε γενικά (στην Έρχια) είτε ακριβέστερα (στο λόφο ή στο ιερό της Ήρας). Ωστόσο, αυτό μας επαναφέρει στη συζήτηση για τη φύση αυτού του ιερού Έτους θυσιών της «μεγάλης δημαρχίας» και πιθανών άλλων ιερών Ετών θυσιών, τα οποία δεν μπορούμε να επιλύσουμε και να επεξηγήσουμε  με τις διαθέσιμες πηγές.