ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Η τετάρτη φθίνοντος, ἡ εἰκὰς ἑβδόμη, ἡ τετρὰς μετ΄εἰκάδα.

Το ιερό θυσιολόγιο της Έρχιας περιγράφει, τη σημερινή ημέρα θυσίες στην Κουροτρόφο, την Ήρα, τον Δία Τέλειο και τον Ποσειδώνα.
ΣΤΗΛΗ Γ’ ΣΕΙΡΕΣ 38-41
― Γαμηλιώνος τετράδι φθίνονος, Διί Τελείωι, εν Ήρας Έρχι οις, ΔΗΗ
ΣΤΗΛΗ Δ’ ΣΕΙΡΕΣ 28-32
―Γαμηλιώνος τετράδι φθίνοντος, Ποσειδώνι, εν Ήρας Ερχιά, οις, ΔΗΗ
ΣΤΗΛΗ Β’ ΣΕΙΡΕΣ 32-39
― Γαμηλιώνος τετράδι φθίνοντος, Κουοτρόφωι, εν Ήρας Ερχιάσι, χοίρος, ΗΗΗ Ήραι, Ερχιάσι, οίς, ιερέαι δέρμα, Δ
Ο F. Salviat (BCH 88, 1964, σελ. 647-649) πολύ σωστά ταυτίζει αυτές τις θυσίες προσφορές με τους εορτασμούς του Ιερού Γάμου της Ήρας στην Αθήνα.
Ο Deubner (Feste, σελ. 177) ταυτίζει την εορτή Γαμηλία, εκ της οποίας αυτός ο μήνας πήρε την ονομασία του, με τον Ιερό Γάμο της Ήρας.

ΗΣΥΧΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟ
― Γαμηλιών· ο των μηνών της Ήρας ιερός

Ο Ησύχιος επιβεβαιώνει ότι ο μήνας Γαμηλιών είναι ιερός της Ήρας, έτσι ο Deubner (Feste σελ. 178) στη συνέχεια χρονολογεί τον Ιερό Γάμο της Ήρας την 24η του Γαμηλιώνος, βάσει του Μενάνδρου, απόσπασμα 320 (Kock).
― εμέ γαρ διέτριψεν ο κομψότατος ανδρών Χαιρεφών ιερόν γάμον φάσκων ποιήσειν δευτέρα μετ΄εικάδας καθ’ αυτόν, ίνα τη τετράδι δειπνεί παρ΄ετέροις·
Το «μετ΄εικάδας» ως ημερομηνία πρέπει να υπολογισθεί, παρόλα αυτά, ανάποδα, από το τέλος του μηνός, και έτσι ο Ιερός Γάμος της Ήρας πρέπει να χρονολογηθεί,όπως πολύ σωστά σημειώνει ο Salviat, την 27η του Γαμηλιώνος.

Μια συνέλευση το -206 ετος, εδραιώνει τη σημερινή ημέρα ως ημέρα συνελεύσεων της Εκκλησίας του δήμου.

IG II² 849.1-4
― Επί Καλλιστράτου άρχοντος επί της . . . ς ογδόης πρυτανείας ήι Αγνωνίδης Απατουρίου . . . εγραμμάτευεν· δήμου ψήισμα· Γαμηλιώνος τετράδι μετ’ εικάδας, τρίτηι και εικοστήι της πρυτανείας· εκκλησία εμ Πειραιεί.

Τα θυόμενα της προτέλειας

Η θυσία που τελείται πριν από τον γάμο ονομάζεται προτέλεια διότι τελείται λίγο πριν το τέλος (γάμο) και θεωρείται ως ζημία που καταβάλλεται στην Αρτέμιδα για τον αποχωρισμό της νύφης από την αγνότητα.

― νύμφαμ μεν πριν ένθεν ες κοιτατήριον ζαμίαν

δει ες Άρταμιν φέρειν….

….επι

θύσει ζαμίαν βοτόν τέλειν…..

….επιθύσει ζαμίαν βοτόν τελείν..

(τελετουργικές οδηγίες που δίδονται από το μαντείο του Απόλλωνος – Sokolowski, 1962)

Για να ολοκληρωθεί η μετάβαση στη σφαίρα της Αφροδίτης, η νύφη πρέπει πρώτα να εξευμενίσει και τη θεά της οποίας τη σφαίρα προστασίας και λατρείας θα άφηνε, την Αρτέμιδα.

Στην πραγματικότητα, η Άρτεμις είναι η θεά που αναφέρεται συχνότερα ως η θεά της προτέλειας.

Ο σκοπός των προσφορών της νύφης στην Αρτέμιδα είναι η καταβολή θυομένων για την «ζημία» και είναι μια υποχρεωτική θυσία της νύφης όπως καταγράφεται σε μια επιγραφή του -4ου αιώνος:

«Πριν μια νύφη πάει στην κρεβατοκάμαρα, πρέπει να φέρει και να τελέσει μια θυσία στην Αρτέμιδα ως ζημία»

Η λέξη «ζημία» καθιστά σαφές ότι η νύφη πρέπει να κάνει μια προσφορά σε αυτή τη θεά ως αποζημίωση για την επερχόμενη γαμήλια ένωση.

Η Άρτεμις είναι η παρθένα θεά που προστατεύει τα νεαρά ζώα και τα παιδιά, αλλά είναι εξίσου ικανή να χρησιμοποιήσει τη δύναμή της για να τα σκοτώσει.

Η νύφη πρέπει να κερδίσει τη συγκατάθεση της Αρτέμιδος προκειμένου να αναχωρήσει με ασφάλεια από τη προστατευτική σφαίρα λατρεία της στη σφαίρα του Έρωτος και της γενετήσιας πράξης που ανήκει στην Αφροδίτη.

Ένα κορίτσι που εγκαταλείπει τις τελετές της Αρτέμιδος χωρίς τις κατάλληλες τελετουργικές διαδικασίες προκαλεί τον θυμό της θεάς.

Η έμφαση δίδεται στις θυσίες της νύφης, όχι του γαμπρού, αφού είναι η νύφη που μυείται μέσω του γάμου στη γενετήσια πράξη και την συζυγική ένωση.

Η Ήρα, το θείο υπόδειγμα της νύφης, καταγράφεται και αυτή πολλές φορές ως αποδέκτης της προτέλειας , μερικές φορές μαζί με τον Δία.

Η νύφη και ο γαμπρός πριν την προτέλεια έχουν τελέσει επίσης θυόμενα με αρωματικό θυμίαμα αυτή τη φορά και στην Αφροδίτη.

Ανάλογα με τα τοπικά έθιμα, εκτός από την Ήρα και την Αφροδίτη, τελούνται θυόμενα και σε άλλες θεότητες όπως τις Νύμφες , τις Μοίρες, τις Χάριτες, την Αθηνά Νίκη, τους Τριτοπάτορες, τις Σεμναί, τον Ουρανό και την Γαία.

Ο Ιερός Γάμος της Ήρας και του Διός στην πόλη των Αθηναίων

Οι μαρτυρίες, τόσο από την κλασσική λογοτεχνία όσο και από τους αρχαίους λεξικογράφους, αποδεικνύουν ότι ο Ιερός Γάμος είναι η εορτή, πρωτίστως,  της Ήρας και δευτερευόντως, του Διός, στην Αθήνα. Παρόλο που δεν υπάρχουν άφθονες ή λεπτομερείς μαρτυρίες από τις λογοτεχνικές πηγές για τον ιερό γάμο της Ήρας με τον Δία, μαθαίνουμε ότι στην Αθήνα, και μόνο στην Αθήνα, για ένα συγκεκριμένο τελετουργικό· την Μνημηϊα του Ιερού Γάμου σε μια εορτή. Παρόλα αυτά τα λογοτεχνικά μας στοιχεία είναι τόσο πενιχρά που δεν μας επιτρέπουν να κάνουμε πολλές δηλώσεις πέρα από κάποιες αβάσιμες εικασίες. Οι αρχαιολογικές πηγές, ωστόσο, αποτελούν ένα πολύτιμο συμπλήρωμα προκειμένου να ερμηνευθεί ο αττικός ιερός γάμος ως μια ιεροτελεστία που έχει ως πρότυπο την ανθρώπινη γαμήλια τελετή.

 Ο Γαμηλιών είναι ο έβδομος μήν του αττικού έτους. Ονομάστηκε έτσι από την εορτή «Γαμήλια»,  μια ονομασία που δείχνει ξεκάθαρα τα έθιμα των τελεσμάτων του «γάμου», γάμος· γάμελα ή γαμήλια – γαμηλίων μην – Γαμηλιών· ο μήνας είναι ιερός για την Ήρα.

Ο Ζεύς, σύμφωνα με τον Καλλίμαχο και τον Νόννο, ερωτοτροπούσε με την Ήρα τριακόσια χρόνια :

ΑΙΤΙΑ ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΥ, ΣΩΖ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 2
― ως τε Ζευς εράτιζε τριηκόσίους ενιαυτούς.

ΝΟΝΝΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΑ 41. 322 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
― Οττι πολυχρονίοιο πόθου δεδονημένον οίστρω Ήρης κέντρον έχοντα κασιγνήτων υμεναίων εις χρόνον ιμείροντα τριηκοσίων ενιαυτών Ζήνα γάμοις έζευξα.

Ο Ιερός Γάμος της Ήρας και του Διός τελείται τον μήνα Γαμηλιώνα.

ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟ
― Γαμηλιών· ο των μηνών της Ήρας ιερός.

Ο Θεόκριτος παρατηρεί ότι η Ίρις είναι εκείνη που ετοιμάζει τη γαμήλια κλίνη της Ήρας και του Διός μετά τον Ιερό Γάμο.

ΘΕΟΚΡΙΤΟΣ, ΕΙΔΥΛΛΙΑ 17, ΕΓΚ. ΕΙΣ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΝ ΣΤ. 131-134
― Ωδε και αθανάτων ιερός γάμος εξετελέσθει ους τέκετο κρείοισα Ρέα βασιλήας Ολύμπου· εν δε λέχος στόρνυσιν ιαύειν Ζηνί και Ήρη χείρας φοιβησα μύροις έτι παρθένος Ίρις.
ΑΠΟΔΟΣΗ
Ετσι τελέστηκε και ο Ιερός Γάμος των αθανάτων θεών, των βασιλέων του Ολύμπου, που γέννησε η αρχόντισσα Ρέα. Γιατί ένα μόνο κρεβάτι στρώνει για να κοιμηθούν ο Δίας και η Ήρα η παρθένος Ίρις, που καθαρίζει τα χέρια με μύρα ακόμη.

Ο Ποσείδιππος, ο ποιητής, αναφέρει τον Ιερό Γάμο του Διός και της Ήρας, ότι πραγματοποιείται στον Όλυμπο.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑΣ [ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ] ΠΟΣΕΙΔΙΠΠΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΙΑ ΣΕΛ. 227
― Χεύματι τω ιδ άχραντος ελούσατο παρθένος Ήρη ως τυχ’ επ’ Ολύμπωι παστόν υπερχομένη.

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, αναφέρει τη χώρα των Κνωσίων (Κρήτη) και την εορτή μια φορά το χρόνο.

ΔΙΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΙΚΕΛΙΩΤΗΣ 5.72
― Λέγουσι δε και τους γάμους τους τε Διός και της Ήρας εν τη Κνωσίων χώρα γενέσθαι κατά τινα τόπον πλησίον του Θήρηνος ποταμού, καθ’ ον νυν ιερόν έστιν, εν ω θυσίας κατ’ ενιαυτόν αγίους υπό των εγχωρίων συντελείσθαι, και τους γάμους απομιμείσθαι, καθάπερ εξ αρχής γενέσθαι παρεδόσαν.

Ο Όμηρος, περιγράφει μία από τις ερωτικές συναντήσεις των Θεών στις κορυφές της Ίδας και στην φαινομενική άρνηση της Ήρας να ολοκληρώσει τον γάμο έξω από τον θάλαμο (το δωμάτιο της Νύμφης), ο Ζευς της απαντά ότι θα την καλύψει με ένα ολόχρυσο σύννεφο.

ΟΜΗΡΟΣ ΙΛΙΑΔΑ Ξ 346-353
― Ή ρα και αγκάς έμαρπτε Κρόνου παις ην παράκοιτιν· τοίσι δ΄υπό χθών δία φύεν νεοθηλέα ποίην, λωτόν θ΄ερσήεντα ιδέ κρόκον ήδ΄υάκινθον πυκνόν και μαλακόν, ός από χθονός υψόσ΄έεργε.
τω ένι λεξάσθην, επί δε ωεφέλην έσσαντο καλήν χρυσείην· στιλπαί δ΄απέπιπτον έερσαι. ως ο μεν ατρέμας εύδε πατήρ ανά Γαργάρω άκρω, ύπνω και φιλότητιδαμείς, έχε δ΄αγκάς άκοιτιν·
ΑΠΟΔΟΣΗ
Αυτά είπε ο Δίας, και τη γυναίκα του στην αγκαλιά του παίρνει, κι η γής η θεία, χορτάρι νιόβλαστο φυτρώνει κάτωθε τους, σαφράνια και τριφύλλια ολόδροσα και κρίνους και ζουμπούλια, πυκνά, απαλά , που τους ανακρατούσαν, το χώμα να μην αγγίξουν.
Κει μέσα τότε οι δυό τους έγειραν, σε σύγνεφο κρυμμένοι, χρυσό, πανώριο, κι αργοστάλαζε στραφταλιστή η δροσιά του.
Έτσι ΄γλυκά ψηλά στο Γάργαρο κοιμόταν ο Πατέρας, σκλάβος στον ύπνο και στον έρωτα στην αγκαλιά της Ήρας·

Στη μυθολογία, η πρώτη ερωτική συναντηση που αναφέρεται από τον Όμηρο ήταν στον οίκο του Ωκεανού και της Τηθύος.

Η πηγή αυτού είναι μάλλον μια ιερή μυστική ιστορία που μεταφερόταν από στόμα σε στόμα ή τραγουδιόταν μεταξύ των γυναικών, στους εορτασμούς προς τιμήν της Ήρας.
Υπάρχει ωστόσο και μια άλλη παράδοση που κρατήθηκε σκοπίμως ασαφής και αφορά το τραγούδι ενός αγοριού στα μυστήρια της λατρείας της ήρας στο Άργος

ΔΙΩΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ, ΛΟΓΟΙ 36.56
― Τούτον υμνούσι παίδες σοφών εν αρρήτοις τελεταίς Ήρας και Διός ευδαίμονα γάμον.

Τον +7ο αιώνα, και όχι νωρίτερα,  ένας χριστιανός συγγραέας, ο Μάξιμος ο Ομολογητής καλεί τον Γάμο των αρχαίων προγόνων μας «Μυστήριο», και χωρίς καμμία αμφιβολία, ήταν επιρρεασμένος από την ιερότητα που έδιναν οι Έλληνες πρόγονοι στην τέλεση του γάμου.
Το σίγουρο είναι ότι υπήρχε ένα αρχαίο ρητό, αρχικώς στην Σπάρτη και μετά και στην Αθήνα που ανέφερε:

ΣΤΟΒΑΙΟΥ ΑΠΟΣΠ. ΑΡΕΙΟΥ ΔΙΔΥΜΟΥ ΕΠΙΤΟΜΟΣ
― Τέλος ο γάμος.

«Τέλος» στους Έλληνες, σημαίνει «εκπλήρωσις», ολοκλήρωσις», και τον απώτατο σκοπό της μύησης στα Μυστήρια « δια του τελείν » των δρώμενων μέσα στο «Τελεστήριο» της Ελευσίνος.
Το «Τέλος» στον γάμο είναι απολύτως κατανοητό όταν τεθεί σε σχέση με την Ήρα Τελεία και τον Δία Τέλειο.
Ο Ζευς, χωρίς καμμία αμφιβολία, φέρει πολλά συμβάντα σε τελειότητα.
Το «Τέλος» το οποίο ο Ζεύς με την Ήρα επιτυγχάνουν στην ένωση τους ως θεϊκό ζευγάρι για τους εαυτούς τους, το επιτυγχάνουν και για τους θνητούς, στη συζυγική ένωση με τη θεϊκή μύηση της Τελειότητος, η λέξη «Γάμος» ως σκοπός του «τελείν» μπορεί να χρησιμοποιηθεί γενικότερα.

ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ, ΥΜΝΟΙ ΣΤΟΝ ΑΠΟΛΛΩΝΑ
― Γάμος τελείν
ΟΜΗΡΟΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑ Υ 74
― Τέλος θαλεροίο γάμοιο
Οι παντρεμένες γυναίκες στη Κω ονομάζονται «τελεύμεναι».

Η αντιστοιχία ανάμεσα στους νόμιμους γάμους πάνω στη γη και του Ιερού Γάμου της Ήρας και του Διός ως σκοπό των θνητών ζευγαριών, μαρτυρείται στην Αθήνα με τη μεγαλύτερη δυνατή διάκριση.

Ιερὸς Γάμος

Ο Γάμος θεωρείται ιερός κατά τὰ πάτρια των προγόνων. Ὑπήρχε ένα παλαιό ρητό, αρχικά στὴ Σπάρτη, αλλά επίσης καλά επιβεβαιωμένο καὶ στὴν Αθήνα, τὸ ὁποίο έλεγε «τέλος ὁ γάμος» ([Πολυδ. 3. 385 παρ. Άρειος Δίδυμος ο Σπαρτιάτης -Τέλος ο γάμος).

Τέλος σημαίνει εκπλήρωση,ολοκλήρωση, επίσης είναι ο στόχος της μύησης σε μυστήρια, ο στόχος του τελείν, αυτού που συνέβαινε στο Τελεστήριον της Ἐλευσίνας.
Το Τέλος, που λέγεται για τὸν γάμο, γίνεται «απολύτως κατανοητό όταν σχετίζεται με τὴν Ήρα Τελεία καί τον Δία Τέλειο.

Στὴν λατρευτική του πτυχή ως Τέλειος ο Δίας αναμφίβολα ολοκληρώνει και εκπληρώνει πολλὰ πράγματα. Το τέλος που ο Δίας, στὴ συνένωση με την Ήρα ὡς θεϊκό ζεύγος επιτυγχάνουν για τὸν εαυτό τους καὶ βοηθούν τὰ θνητά ζευγάρια να επιτύχουν, είναι το Τέλος στὸν γάμο τους, δηλαδή τὴν εκπλήρωση καὶ τὴν ολοκλήρωση του ζεύγους.

Η λέξη γάμος ὡς αντικείμενο του τελεῖν (γάμον τελείν, τέλος γαμοίο) μπορεί να χρησιμοποιηθεί αρκετά γενικά. Η αντιστοιχία μεταξύ των νόμιμα τελεσμένων Γάμων στὴ γὴ καὶ του Γάμου του Διός καὶ της Ήρας, ὡς στόχος καὶ σκοπός γιὰ τὰ θνητά ζευγάρια, επιβεβατώνεται στὴν Αθήνα με απόλυτη διακριτικότητα.

Η εορτή στὴν οποία τα θνητά ζευγάρια συνειδητοποιούν στους εαυτούς τους το Τέλος του ουράνιου ζεύγους, εορτάζεται σε αυτόν τον χειμερινό μήνα, τον Γαμηλιώνα, την 27η, σήμερα τὴν τετάρτη φθίνοντος του μηνός, (Μένανδρος θρ. 320).

Δεδομένου ότι οι γάμοι όλων των νεαρών ζευγαριών στὴν Αθήνα πραγματοποιούνται ταυτόχρονα, μια ημέρα με δυσκολία επαρκούσε για την εορτή τόσων πολλών οικογενειών που συγγενεύουν διά του αίματος ή διά του γάμου.

Ο μήνας είναι Ιερὸς για τὴν Ἥρα.

Η εορτή της είναι η Γαμήλια, Έτσι πρέπει να γίνει κατανοητά τὸ λατρευτικό πλαίσιο της εορτής, αυτό σημαίνει ότι η θεά εορτάζεται και τιμάται μέσω των Γάμων, αφού η πλήρωσῃ (το τέλος,ο γάμος) που σηματοδοτείται από τους γάμους είναι η Πλήρωσις της θεάς Ήρας. Για τον λόγο αυτό ο Δίας φέρει το επίθετο «Ηραίος» και λαμβάνει θυσία στο ναό της Ήρας Τελείας καὶ Διός Τελείου που βρίσκεται στον δρόμο προς το Φάληρο (Παυσ΄. Α 1. 1. 4- Στ. Επ. Ιερ. Νομ. 1. 20. 22).

Η εποπτεία της θεάς ιεροποιεί και αγιάζει τον γάμο· έτσι από αυτές τις τελετές και τις ιερουργίες ο Γάμος γίνεται ιερός.
―οι γαμούντες ποιούσι τωι Δι¨και Ήρα ιερούς γάμους.
οι τελούμενοι εις γάμον ποιούν στον Δία και την Ήρα ιερούς γάμους.

Γνωρίζουμε έναν ναό της Ήρας Τελείας και του Διός Τελείου που βρισκόταν έξω από τα τείχη, προς τον αρχαίο δρόμο που οδηγούσε στο Φάληρο.

Ο Ολύμπιος Δίας, ο Δίας του Ομήρου καὶ η θρησκεία του Διός, δεν κατείχε μεγαλειώδες Ιερό εκτός των τειχών της πόλης και αυτό σχετικά αργά, υπό τους Πεισιστρατίδες, ήταν ο Αδριανός που ανοικοδόμησε για πρώτη φορά έναν γιγαντιαίο ναό, τον ναό του Ολυμπίου Διός.

Ο Δίας των Αθηναίων ειναι αρχικά εκείνος που φώτισε το σκοτάδι του κάτω κόσμου, όπως ο Δίας Μειλίχιος που εμφανίστηκε με τη μορφή δράκοντος (όφεως), ενός μινωικού (και στην Αττική και Ελευσίνα) προδρόμου του «Διός όλων των Ελλήνων», του Πανελλήνιου Διός.

Η Ήρα ανήκει ωστόσο, σε αυτόν τον πρώτο Πανελλήνιο Δία. Κατά την Κλασική περίοδο, οταν ο ναός της Ήρας Τελείας και του Διός Τελείου κάηκε από την εισβολή των Περσών και δεν αποκαταστάθηκε ποτέ για να θυμίζει στους νεότερους το μίσος των βάρβαρων Περσών, η λατρεία της Ήρας με την εορτή και την λατρεία της Γαμηλίας, επανεγκαταστάθηκε στο ιερό της Νύμφης στους πρόποδες της Ακροπόλεως,

Αυτό το ιερό απευθύνεται στην Νύμφη σαν να είναι η νύμφη του Δίος, «Νύμφη Διός ιερόν».

Η Ήρα του Ομήρου, η βασίλισσα του Ουρανού του Άργους, της Σάμου, της Ολυμπίας, της Εύβοιας και της Κορίνθου με το ιερό Ηραίο της Περαχώρας απέναντι από τον κόλπο,
έχει ισάξιο Πανελλήνιο χαρακτήρα με αυτόν του Διός.

Η θεά αυτή ειναι υπόδειγμα για τις Αθηναίες νύφες, των οποίων οι πατριαρχικές οικογένειες εβλέπαν ότι ο γάμος τους είναι οσό το δυνατόν πιο «ιερός», δηλαδή ταυτόσημος με τον Ιερό Γάμο της Ήρας.

Η γαμήλια πομπή

Η Γαμήλια εορτή

Η Γαμήλια εορτή είναι η ονομασία της τελετής του γάμου των προγόνων μας.

― Ο γάμος, τα γάμελα ή τα γαμήλια. Τότε προσφέρεται ο πλακούς γαμηλιών, ο γλυκός παραγεμιστός άρτος του γάμου του ζεύγους.

Σε πρωτόνυμφες τελούνται τα θυόμενα, τα γάμελα (τοπική ονομασία στους Δελφούς) ή τα γαμήλια (Αθήνα) στις θεότητες , Ήρα, Αφροδίτη και Χάριτες γαμηλίαις.

Το ζεύγος στην Γαμηλία ημέρα του τελεί εορτή προς τιμήν της Ήρας τελείας και του Διός τελείου, η τελετή ονομάζεται Ιερός Γάμος, μέσω του Ιερού Γάμου το ζεύγος εορτάζει την Ήρα και τον Ιερό της Γάμο με το Δία.

Στην τελετή του Ιερού Γάμου της Ήρας τελούνται τα θυόμενα στις θεότητες: Κουροτρόφο, Ήρα, Ήρα Τελεία, Ζευς τέλειος και Ποσειδών.

Τα θυόμενα στην Ήρα Τελεία απευθύνονται στην σύζυγο Ήρα του Διός, η θεά της πλήρωσης του Ιερού ΓάμουΤα θυόμενα στην Ήρα απευθύνονται στην προστάτιδα του Γάμου. Τα θυόμενα στον Δία Τέλειο και Ηραίο απευθύνονται στο σύζυγο Δία της Ήρας, ο θεός που έφερε σε εκπλήρωση (τέλος) τον Ιερό Γάμο.

Ο Δίας Τέλειος είναι επίσης ο θεός της γονιμότητας, ο προστάτης της αγροτικής γονιμότητας κατά το ιερατικό γένος των Βουζύγων.Τόσο ο Δίας όσο και η Ήρα είναι τέλειοι, είτε με ενεργητική είτε με παθητική έννοια.

Αυτοί οι πάτριοι θεοί έχουν τη δύναμη να εκπληρώσουν το ζεύγος διότι και οι ίδιοι εκπληρώνονται μέσω της πράξης του γάμου των θνητών και του Ιερού Γάμου τους.

Το ζεύγος και το ζεύγος των θεών συνοδεύεται από τις Μοίρες που άδουν τον Υμέναιο με πάροχό τους τον Έρωτα.

Η νύμφη στην γαμήλια εκπλήρωση και στην οικία του γαμπρού ονομάζεται «Ολυμπία» όπως και η Ήρα Ολυμπία μετά το Τέλος του Ιερού Γάμου της με τον Δία.

Η Ήρα Ολυμπία τιμάται από το ζεύγος των θνητών στον Ολυμπιείο, τον ναό του Διός στην Αθήνα την επομένη της «εκπλήρωσή» τους του γάμου τους και αμέσως μετά η νύμφη αφιερώνει μαζί με τον σύζυγό της την γαμήλια λουτροφόρο της στο Ιερό της Νύμφης.

Οι Νύμφες συνοδεύουν πάντα την Ήρα στην λατρεία της. Ο γάμος των θνητών είναι μια ιερή πράξη που οφείλεται στην Ήρα και μόνον στην Ήρα

Τα Γαμήλια

Τα Γαμήλια είναι μια παλαιά ιεροτελεστία που περιλαμβάνει θυόμενα, τόσο παλαιά που έχει σχεδόν έχουν εξαφανιστεί από την παράδοση μας. Εορτάζονταν μαζί με το Ιερό Γάμο της Ήρας και του Διός. Οι νεόνυμφοι τελούν την Γαμηλία και θύουν τα γαμήλια (γαμήλια θύονται και στα Απατούρια στην ένταξη της νύμφης στην Φρατρία του ανδρός), τιμούν την Ήρα και τον Δία τελώντας τον Ιερό Γάμο τους, όπως λένε οι λεξικογράφοι

Φώτιος Λεξικό
― Ιερός Γάμος· Αθηναίοι εορτήν Διός άγουσι και Ήρας Ιερόν Γάμον καλούντες.

Ένα ημερολόγιο με δημόσιες εορτές στην Αθήνα, που χρονολογείται από τις αρχές του -5ου αιώνα (IG, I², 840 Α), περιλαμβάνει, μαζί με τις θυσίες των ζώων σε διάφορους θεούς, τις αναφορές σε «Τράπεζαι» και τα Τραπεζώματα σε ήρωες (ή ηρωίδες) αναφέρεται και στη θυσία ενός χοίρου τον μήνα Γαμηλιώνα στον Δία Ηραίο.

IG I² 840
― Δι̣ὶ̣ Ηραίω χοίρος

Τα «Θεογάμια» δεν πρέπει να ταυτίζονται με αυτές τις πάτριες εορτές (Ιερό Γάμο και Γαμηλία) , είναι καθαρό δημιούργημα μιας ύστερης νεοπλατωνικής μαγγανείας. Ο ανατολίτης Πρόκλος (Σχ. Ησίοδ. 780 Εργ. Ημ.) λέει ότι οι μέρες της πανσελήνου δεν είναι ευνοϊκές για γάμους γιατί αυτές τις μέρες η σελήνη απέχει πολύ από τον ήλιο και υποστηρίζει ότι οι Αθηναίοι επέλεγαν τις ημέρες της ένωσης (Σύνοδο) του «ήλιου» με την «σελήνη» για γάμους και ότι εόρταζαν τα «Θεογάμια» γιατί νόμιζαν ότι από φυσική άποψη ο συνδυασμός ήλιου και σελήνης ήταν ο πρώτος γάμος.

― «έχει δε [η εκκαιδεκάτη] τινά και προς γάμους εναντίωσιν, της σελήνης πάμπολυ του ηλίου διεστώσης. διό και Αθηναίοι τας προς σύνοδον ημέρας εξελέγοντο προς γάμου και τα Θεογάμια ετέλουν, τότε φυσικώς είναι πρώτον οιόμενοι γάμον, της σελήνης ούσης προς ηλίου σύνοδον»

Αν διαβάσει κανείς το απόσπασμα σε όλη του την έκταση όπως αναφέρεται εδώ, βλέπει αμέσως ότι πρόκειται για μια μεταγενέστερηφαντασίωση και τεχνητή δημιουργία από μια νεοπλατωνική εικασία χωρίς καμία αξία για τις παλαιότερες εποχές.

Κοινώς είναι μια παραποίηση των πάτριων τελεσμάτων που κάνει ο ανατολίτης Πρόκλος.

Τα Δαίδαλα της Βοιωτίας

Η εορτή Δαίδαλα της Βοιωτίας είναι μια τελετουργική αναπαράσταση του Ιερού Γάμου της Ήρας και του Διός.

Η Ήρα εκδιώχνει την αρχική νύμφη του Διός σε αυτήν την τελετή , την Σεμέλη. Αυτό το εύλογο στοιχείο υπερβαίνει τα υπάρχοντα τεκμήρια αλλά εξηγεί την εντυπωσιακή μοναδικότητα στην τελετή· ότι η παλαιά «νύμφη» καίγεται (σύμφωνα με τον μύθο της Σεμέλης).

Η θεά Ήρα γίνεται νοητή πλήρως κατά το υπόδειγμα του ανδρός και της γυναικός και είναι προσανατολισμένη σε έναν και μοναδικό άνδρα· είναι συνδεδεμένη μαζί του πριν από τον γάμο και κατά τον γάμο μόνο με αυτόν. Ο αιτιολογικός μύθος που εξηγεί την εορτή Δαίδαλα μιλάει για έναν εικονικό γάμο.

Το τελετουργικό με την σειρά του έχει όλα τα στοιχεία ενός γάμου. Με βάση τις αφηγήσεις του Πλούταρχου και του Παυσανία αν θελήσουμε να αναπαραστήσουμε το τελετουργικό η ακολουθία της ιεροτελεστίας θα είναι η εξής:

α. το δε άγαλμα κοσμήσαντες (κομίσαντες) παρά τον ποταμόν Ασωπόν (Παυσ.9. 3. 7. 7)

β. και αναθέντες επί άμαξαν

γ. γυναίκα εφιστάσι νυμφεύτριαν

δ. κληρούνται

ε. τας άμαξας ελαύνουσιν

Πρέπει να γίνει σαφές ότι το «δ α ί δ α λ ο ν», το ξυλοκούτσουρο, κατά τον Παυσανία είναι πανομοιότυπο με την «Δ α ι δ ά λ η» του Πλουτάρχου. Το ξόανον της Πλαταίας πρέπει να γίνει νοητό ως νύμφη όπως και όλα τα ξόανα.

Όλα τα «δαίδαλα» παριστάνουν την Ήρα με νυφική ​​ενδυμασία αλλά και οι ξυλόμορφες παραστάσεις της Ήρας στη εορτή Δαίλαλα είναι τυλιγμένες ιεροτελετουργικά με πέπλο.

Στο μύθο το «μίμημα» της Ήρας, η Πλάταια (η ευρεία, πλατιά Γή), η κόρη του Ασωπού, οδηγείται στον Δία σε νυφική πομπή «εγκεκαλυμμένη επί ζεύγους βοών (Παυσ. 9. 3. 1).

Η πομπή είναι πανομοιότυπη με την πομπή των «δαιδάλων επί των αμαξών» (Παυσ. 9. 3. 6).

Δεν τίθεται θέμα για την ταυτότητα του αγάλματος, (ξόανον, δαίδαλον). Στον μύθο έχουμε ένα «δαίδαλον» (Δαιδάλη, Πλάταια), στο τελετουργικό έχουμε δεκατέσσερα δαίδαλα.

Στην τελετουργική αναπαράσταση της νυφικής πομπής μαρτυρείται ότι μετά το λουτρό της Ήρας στον Ασωπό, η καθαρμένη παρθένος νύμφη συνοδεύεται στην άμαξα ε γ κ ε κ α λ υ μ μ έ ν η.

Με τη συνοδεία της νυμφεύτριας της, τα δαίδαλα (ως νύμφες) και του Βοιωτικού λαού, οι ευσεβείς γυναίκες έρχονται και συναντούν την πομπή με νυφικές ωδές και με τη μουσική του αυλού την συνοδεύουν στην οικία του γαμπρού της, στην κορυφή του όρους Κιθαιρώνα.

― ο δε Κιθαιρών το όρος Διός ιερόν Κιθαιρωνίου εστίν (Παυσ. 9. 2 4)

Όσο και να προσπαθούν σήμερα αρκετοί τσαρλατάνοι να συνδέσουν την Ήρα με τα χθόνια, όσο και να μηχανεύνονται, δεν υπάρχει καμμία σύνδεση της θεάς με τον χθόνιο στοιχείο. Όσο οι ευκτήριοι τσαρλατάνοι υιοθετούν στωϊκές και χριστιανο-νεοπλατωνικές (βλέπε Κυπριανού Ομολογίες) μαγγανείες υποστηρίζοντας τα περί «Αιθέρος» «Κόσμου» και «Αέρος» και άλλες τέτοιες μεταγενέστερες εικασίες αλλο τόσο θα εκδηλώνουν σε εμάς την τσαρλατανιά τους και την ασχετοσύνη τους για τα πάτρια και την Ευσέβεια των Ελλήνων προγόνων μας.

Η Ήρα στην Στύμφηλο (Αρκαδία), η Παις Παρθενία, ο Ιερός Γάμος, η Χηρεία.

«αὶ ἀπὸ Στυμφήλου πηγή τε ὀνομάζεται καὶ πόλις Στύμφηλος»

Στη Στύμφηλο  (Στύμφαλο) της Αρκαδίας υπάρχουν τρία ιερά (Ηραία) της Ήρας με τις κατάλληλες τελετουργίες, το κάθε ένα εκπροσωπεί τα τρία στάδια της ζωής της Ήρας ως · Παρθένος ή Παις, ως Τελεία και ως Χήρα. Τα τρία Ηραία εορτάζουν και κρατούν την μνημηϊα-μετάβαση των τριών ηλικιακών σταδίων της θεάς.

― εν δε τη Στυμφάλω τη αρχαία Τήμενον φασιν οικήσαι τον Πελασγού και Ήραν υπό του Τημένου τραφήναι τούτου και αυτόν ιερά τη θεώ τρία ιδρύσασθαι και επικλήσεις τρεις επ’ αυτή θέσθαι· παρθένω μεν έτι ούση Παιδί· γαμημένην δε τω Διϊ εκάλεσεν αυτήν Τελείαν διενεχθείσαν δε εφ΄ότω δη ες τον Δία και εανήκουσαν ες την Στύμφαλον ωνόμασεν ο Τήμενος Χήραν.

Η ιστορία λέει ότι στην παλιά Στύμφαλο κατοικούσε ο Τήμενος, ο υιος του Πελασγού, και ότι η Ήρα ανατράφηκε από αυτόν τον Τήμενο, ο οποίος ίδρυσε τρία ιερά Ηραία για τη θεά και της έδωσε τρεις επικλήσεις: όταν ήταν ακόμη Π α ρ θ έ ν ο ς, Π α ι δ ί. όταν παντρεύτηκε τον Δία την αποκαλούσε Ν ύ μ φ η του. όταν για κάποιο λόγο μάλωνε με τον Δία και επέστρεψε στη Στύμφαλο, ο Τήμενος την ονόμασε Χ ή ρ α.

Υπάρχουν πολλές θεωρίες από πολλούς ερευνητές της πάτριας λατρείας στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν τις τρεις επικλήσεις της θεάς, παράδειγμα, αποδίδουν την Ήρα Χήρα ως την εποχή του Χειμώνος και της χειμερινής γης θεωρία που ανφισβητείται αφού έτσι δεν υπάρχει λογική εξήγηση για την Παρθένο.

Άλλοι προσδίδουν τις τρεις επικλήσεις στη ώρα των εορτών σύμφωνα με τις τρεις φάσεις της σελήνης στην περιοχή της Στυμφάλου. Επομένως, ο ναός της Ήρας Τελείας θα έπρεπε να βρίσκεται σε ένα από τα ψηλότερα βουνά που περιβάλλουν τη λίμνη στη Στύμφηλο, επειδή η λατρεία της Τελείας Ήρας στην Αρκαδία τελείται όταν η σελήνη είναι γεμάτη (πανσέληνος), ο ναός της Παιδός Παρθένου Ήρας βρισκεται  πιθανώς μέσα στην πόλη και αυτός της Χήρας βρίσκεται δίπλα σε κάποιο νερό ή παραλία για τη διεξαγωγή της τελετής λουτρών.

Παρά αυτές τις θεωρίες η εξήγηση της λατρείας της Ήρας με τις τρεις επικλήσεις βρίσκεται στην ίδια την Ήρα και τα τρία στάδια της ζωής της. Η επίκληση Χήρα της δίδεται την εποχή που η Ήρα κρύβεται επειδή είναι θυμωμένη με τον Δία, κάτι που αναλογεί και στον μύθο της Πλαταίας.

Η λατρεία της Ήρας στη Στύμφαλο αφορά την  τελετουργική μετάβαση της θέσης της Ήρας η οποία είναι παράλληλη και με την ζωή των θνητών.

Με βάση τη σχέση της Ήρας με τη ζωή των γυναικών, η γυναικεία Παρθένα ηλικία, η Έγγαμη κατάσταση και η Διαζυγία ή ο χωρισμός επιβεβαιώνονται και εκπροσωπούνται στην Αρκαδία  από τις λατρείες της Ήρας Παρθένου (Παίς), της Τελείας (Νυμφευόμενης) και της Χήρας.

Η επίκληση Χήρα είναι μοναδική, στη λατρεία της Ήρας (άπαξ λεγόμενον).

Στο κείμενο του Παυσανία αυτό το επίθετο αποδίδεται στην Ήρα από τον Τήμενο, όταν η θεά αποχωρίστηκε από τον Δία και, όπως αναφέρει ο Παυσανίας, επέστρεψε στη Στύμφαλο.

Χήρα σημαίνει «χωρίς άνδρα»·   οι χήρες, οι γυναίκες χωρίς άνδρα, λατρεύουν την Ήρα Χήρα, θεωρώντας την προστάτιδα τους.

Είναι δύσκολο να γίνει αναπαράσταση του τελετουργικού στην Αρκαδία επομένως θα πρέπει να υποτεθεί ένας ετήσιος κύκλος εορτασμών.

Η λατρεία της Ήρας ως Παίς υποδηλώνει τις ιεροτελεστίες του χωρισμού και της μετάβασης.

Η χρονική στιγμή της λατρείας της Ήρας Παρθένου είναι τον Αύγουστο, τότε που άδονται οι ωδές του Πινδάρου και διδάσκονται οι Χοροί στις κόρες των Αρκάδων σε όλη την Στύμφαλο.

― οτρυνόν νυν εταίρους, Αινέα , πρώτον μεν Ήρα Παρθενίαν κελαδήσαι (Πινδ. Ολ. 6. 88).

Στο ιερό Έτος των Ερχιέων τότε, την 20η ημέρα του μηνός Μεταγειτνιώνος βρίσκουμε μια συγκεκριμένη τοπική θυσία στην Ήρα Θελχ(ξ)ίνια (« την θεά Ήρα που θέλγει»)

Η λατρεία της Ήρας Τελείας υπονοεί τις τελετές Συζυγίας, αλλά και του Ιερού Γάμου, ενώ η λατρεία της Ήρας Χήρας  εκπροσωπεί ακριβως το αντίθετο.