ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Συμβολική ημέρα των γενεθλίων τῆς θεᾶς Ἀθηνᾶς.

Επί Καλλιάδου άρχοντος , ύστερα από τέσσερις ημέρες καθηστέρηση λόγω της μάχης στις Θερμοπύλες, ο Ξέρξης την επομένη της θυσίας του βασιλέως Λεωνίδα και των Θεσπιέων ξεκινά πορεία για την Αθήνα. Τα νέα του θανάτου του Λεωνίδα έφτασαν στην Αθήνα από τους ημεροδρόμους, τότε η Αθήνα αρχίζει την εκκένωση της πόλεως με πρώτα τα γυναικόπαιδα που μεταφέρονται στην Τροιζήνα.
Τα εναπομείναντα πλοία από την ναυμαχία στο Αρτεμίσιο επιστρέφουν σήμερα, την 3η του Βοηδρομιώνος στη Σαλαμίνα και στον Κάνθαρο λιμένα, τον Πειραιά, για την ανασυγκρότηση και τις επισκευές. Εδώ οι Έλληνες θα περιμένουν τους Πέρσες, θα υπερασπιστούν την Πατρίδα υπέρ βωμών, εστιών, τάφων προγόνων , παίδων και γυναικών, σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο που οι γενιές των Ελλήνων δεν είχαν ξαναζήσει…και όμως βγήκαν Νικητές! Αυτοί είναι οι πρόγονοί μας! Από αυτούς κατάγεσαι!

Η σημερινή ἡμέρα είναι ἀφιερωμένη στὴ θεὰ Ἀθηνᾶ και πραγματοποιείται ἡ μηνιαία ἑορτὴ προς τιμήν της για τα συμβολικά γενέθλια της.
Ὁ Πλούταρχος μᾶς περιγράφει τὶς νίκες ὅπου οἱ Ἀθηναίοι:
― ἑσέτι νῦν  ἑόρταζαν (ἑόρτἀζειν), ἐπίσης μᾶς δίνει αὐτὴ τὴν ἡμέρα ὡς τὴν νικητήρια ἡμέρα στὴ μάχη τῶν Πλαταιῶν και της Μυκάλεως:
― τρίτη δ'[Βοηδρομιῶνος] ἰσταμένου τὴν ἐν Πλαταιαῖς μάχην ἐνίκων. ΗΘΙΚΑ 349Ε ff
Μᾶς δίνει ἐπίσης τὴν ἴδια ἡμερομηνία καὶ ἡμέρα στὸν βίο τοῦ Κάμιλλου 19:
― Πέρσαι μηνὸς Βοηδρομιῶνος ἔκτη μὲν ἐν Μαραθῶνι, τρίτη δ’ἐν Πλαταιαῖς ἅμα καὶ περὶ Μυκάλην ἡττήθησαν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων. ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, ΚΑΜΙΛΛΟΣ 19

Στὸν Ἀριστείδη 19, παρόλα αὐτὰ μᾶς δίνει τὴν 4η Βοηδρομιῶνος ὡς τὴν ἡμέρα τῆς μάχης τῶν Πλαταιῶν:
― ταύτην τὴν μάχην ἐμαχέσαντο τῆ τετράδι τοῦ Βοδρομιῶνος ἰσταμένου κατ’Ἀθηναίους, κατὰ δὲ Βοιωτοὺς τετράδι τοῦ Πανέμου φθίνοντος, ἡ καὶ νῦν ἔτι τὸ Ἑλληνικὸν ἐν Πλαταιαῖς ἀθροίζεται συνέδριον καὶ θύοσι τῶ ἐλευθερίω Διί Πλαταιεῖς ὑπὲρ τῆς νίκης. ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ , ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ 19

Ἡ ἑορτὴ ποὺ περιγράφει ἐδῶ πραγματοποιεῖται ἀπὸ τοὺς Πλαταιεῖς παρὰ ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους. Στὰ ΗΘΙΚΑ 349F καὶ στὸ βίο τοῦ Κάμιλλου 19, καθιερώνει τὴν 3η Βοηδρομιῶνος ὡς τὴν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τῆς νίκης ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους.

Εκδήλωση Ευλάβειας προς το άγαλμα αποτελεί η χρυσή «ἄσβεστος λύχνος» που καίει μπροστά του ημέρα και νύχτα. Η ιερή άσβεστος λύχνος είναι έργο του πλάστη Καλλιμάχου και εφοδιάζεται μια αφορά τον χρόνο με την αναγκαία ποσότητα λαδιού, συνδέεται ψηλότερα με τον κορμό ενός χάλκινου φοίνικα ο οποίος μεταφέρει την καπνιά της θρυαλλίδας πάνω από την σκεπή του ναού για να μην ρυπαίνεται η εσωτερική επιφάνεια των τοίχων του ναού και η οροφή. Η ιερή άσβεστος λύχνος περιέχει μόνον ελαιόλαδο. ―ΔΙΑ ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΝ ΑΘΗΝΗΣΙ ΛΥΧΝΟΝ ΙΕΡΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΥ ΕΛΑΙΟΥ ΠΕΡΙΕΙΔΕ ΣΧΟΛΙΑ ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ

Τὸν 4ο αἰῶνα καταγράφονται νομικὲς διαδικασίες:
IG II2 1678 , σειρὲς 27-28:― [ἐμ]ισ[θ]ώ[θ]η Βοηδρομιῶνοςτρίτηι ἰσταμένου δι[κ]στή[ρ]ιο[ν]
ἐπίσης πραγματοποιεῖται συνέλευση τῆς Βουλῆς τὸ -210 
IG II2 912, σειρὲς 35-37βλέπε Ηεσπερία 1957 σελίδες 59-61 αριθ.14.

Ὁ Ἁρποκρατίων, τὸ Μέγα Ετυμολογικὸ, καὶ ὁ Σουΐδας ἀναφέρουν ἐπίσης ὅτι αὐτὴ τὴν ἡμέρα ἦταν τὰ γενέθλια τῆς Ἀθηνᾶς:
― Τριτομηνίς· . . . τὴν τρίτην τοῦ μηνὸς τριτομηνίδα ἐκαλοῦν. δοκεῖ γενέθλιος τῆς Ἀθηνᾶς. ΛΕΞΙΚΑ ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝΟΣ, Μ.ΕΤΥΜ. ΣΟΥΪΔΑ
― Ἴστρος δὲ καὶ τριτογένειαν αὐτὴν φωσι διὰ τοῦτο λέγεσθαι, τὴν αὐτὴν σελήνῃ νομιζομένην.
[Ὁ Ἀριστοτέλης, ἕνας ἄνθρωπος ἀπό τοὺς πιὸ ἰσχυροὺς σὲ διάνοια, ποὺ διακρίνεται γιὰ τὴν γνώση του, ὅπως ἀναφέρει ὁ Granius, δείχνει μὲ ἀληθοφανῆ ἐπιχειρήματα ὅτι ἡ Ἀθηνᾶ εἶναι ἡ σελήνη, καὶ τὸ ἀποδεικνύει μὲ τὴν αὐθεντία σοφῶν ἀνθρώπων.]ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝ, ΑΡΝΟΒΙΟΣ ΚΑΤΑ ΕΘΝΙΚΩΝ. (Adversuss Gentes) ΙΙΙ ΣΕΛ. 118 31.
Ὁ Μπέκκερ ὑποδεικνύει ὅτι τὴν ἡμέρα αὐτὴ γινόταν δημόσιος ἑορτασμός:
―Τριτομηνίς• ἑορτὴ ἀγομένη Ἀθηνᾶς τῇ τρίτῃ ΒΕΚΚΕΡ ΑΝΕΚΔΟΤΑ 1.306.32
Ὁ Φώτιος καὶ ὁ Σουΐδας ὑποστηρίζουν ὅτι καὶ ἡ 28η τοῦ κάθε μηνὸς ἦταν ἐπίσης γενέθλιος τῆ Ἀθηνᾶς. 
― δευτέρα φθίνοντος
Ὁ Schmidt καὶ ὁ Jacoby (FGrHist ΙΙΙbVol.1) παραδέχονται καὶ τὶς δύο ἡμέρες ὡς γενέθλιους τῆς Ἀθηνᾶς.Τὸ γεγονὸς αὐτὸ προκύπτει ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ παράδοση καὶ ἀπὸ τοὺς ἑορτασμοὺς τῶν γενεθλίων τῆς Ἀθηνᾶς τὴν 28η τοῦ μηνὸς Ἑκατομβαιῶνος ὅπου καὶ ἔκτοτε καθιερώθηκε ὡς δεύτερη γενέθλιος ἡμέρα.
Ὁ σχολιαστὴς τοῦ Ἀριστοφάνους στὸ ἕργο Πλοῦτος, ὑποστηριζει ὅτι ἡ τρίτη Μουνιχιῶνος ἦταν ἐπίσης ἱερὴ καὶ γιὰ τὶς Χάριτες:
― ἔξω τῶν ἑορτῶν ἱεραί τινες τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνία καὶ εβδόμη Ἀπόλλωνι, τετρὰς Ερμῆ καὶ ογδόη Θησεῖ· Χάρισι τρίτη.
―Καὶ τριτογένητος θεά . . . ἤ ὅτι κατὰ Καλλισθένην τρίτῃ τοῦ μηνὸς ἐγενήθη. διὸ καὶ παρ’Ἀθηναίοις ἡ τρίτη ἱερὰ τῆς Ἀθηνᾶς. . . ἤ ὅτι ἡ αὐτὴ ἐστὶ τῇ σελήνῃ, ἡ δὲ σελήνη ἀπὸ συνόδον τριταία φαίνεται (Ἰωάννης Τζέτζης, Σχόλια εἰς Λυκόφρων 519, γιὰ τὴν ἱερότητα τῆς συγκεκριμένης ἡμέρας πρὸς τὶς Χάριτες, Ἀρ.Πλοῦτ 1127)
Ὑπῆρχε φυσικὰ καὶ ἡ λατρεία τῶν Χάριτων στὴν Ἀθήνα:
― τῇ Γῇ καὶ τῷ Ἑρμῇ καὶ Χάρισιν ἐκκλησίαν τήνδε καὶ σύνοδον τὴν νῦν κάλλιστα καὶ ἄριστα ποιῆσαι, πολυωφελῶς μὲν πόλει τῇ ἈθηναίωνΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΘΕΣΜΟΦ.ΣΤ.300
― ἐοικότα μὲν δὴ Χάρισιν ὀνόματα καὶ ταῦτα, ἐοικότα δὲ καὶ παρ᾽ Ἀθηναίοις: τιμῶσι γὰρ ἐκ παλαιοῦ καὶ Ἀθηναῖοι Χάριτας Αὐξὼ καὶ Ἡγεμόνην. τὸ γὰρ τῆς Καρποῦς ἐστὶν οὐ Χάριτος ἀλλὰ Ὥρας ὄνομα: τῇ δὲ ἑτέρᾳ τῶν Ὡρῶν νέμουσιν ὁμοῦ τῇ Πανδρόσῳ τιμὰς οἱ Ἀθηναῖοι, Θαλλὼ τὴν θεὸν ὀνομάζοντες. ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ ΒΟΙΩΤΙΚΑ 9.35.2