ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Η σημερινή ημέρα του Μαιμακτηριώνος είναι ιερή για την θεά Αθηνά και πραγματοποιούνται θυόμενα για τις  Χάριτες.

Εκδήλωση Ευλάβειας προς το άγαλμα αποτελεί η χρυσή «ἄσβεστος λύχνος» που καίει μπροστά του ημέρα και νύχτα. Η ιερή άσβεστος λύχνος είναι έργο του πλάστη Καλλιμάχου και εφοδιάζεται μια αφορά τον χρόνο με την αναγκαία ποσότητα λαδιού, συνδέεται ψηλότερα με τον κορμό ενός χάλκινου φοίνικα ο οποίος μεταφέρει την καπνιά της θρυαλλίδας πάνω από την σκεπή του ναού για να μην ρυπαίνεται η εσωτερική επιφάνεια των τοίχων του ναού και η οροφή. Η ιερή άσβεστος λύχνος περιεχει μόνον ελαιόλαδο. ―ΔΙΑ ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΝ ΑΘΗΝΗΣΙ ΛΥΧΝΟΝ ΙΕΡΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΥ ΕΛΑΙΟΥ ΠΕΡΙΕΙΔΕ ΣΧΟΛΙΑ ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ

― Τριτογένεια η θεά Αθηνά. . . ή επειδή τριταία γέγονεν, οιονεί η φαινομένη τριταία. και γάρ την αυτήν είναι τη σελήνη, και την τρίτην του μηνός Τριτομηνίδα εκάλουν, δοκεί δε γεγενήσθαι τότε η Αθηνά
ΕΤΥΜΟΛ. ΛΕΞΙΚΟ ΗΣΥΧΙΟΣ
― Και τριτογένητος θεά. . . ή ότι κατά Καλλσθένην τρίτη του μηνός εγεννήθη.
διό και παρ’ Αθηναίοις η τρίτη ιερά της Αθηνάς. . . ή ότι η αυτή εστί τη σελήνη , η δε σελήνη από συνόδου τριταία φαίνεται.
ΤΖΕΤΖΗΣ ,ΛΥΚΟΦΡΩΝ 519
― Τριτομηνίς• . . . τὴν τρίτην τοῦ μηνὸς τριτομηνίδα ἐκαλοῦν. δοκεῖ γενέθλιος τῆς Ἀθηνᾶς.
ΛΕΞΙΚΑ ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝΟΣ, Μ.ΕΤΥΜ. ΣΟΥΪΔΑ
―Τριτομηνίς• ἑορτὴ ἀγομένη Ἀθηνᾶς τῇ τρίτῃ
ΒΕΚΚΕΡ ΑΝΕΚΔΟΤΑ 1.306.32
― Ἴστρος δὲ καὶ τριτογένειαν αὐτὴν φωσι διὰ τοῦτο λέγεσθαι, τὴν αὐτὴν σελήνῃ νομιζομένην.
[Ὁ Ἀριστοτέλης, ἕνας ἄνθρωπος ἀπό τοὺς πιὸ ἰσχυροὺς σὲ διάνοια, ποὺ διακρίνεται γιὰ τὴν γνώση του, ὅπως ἀναφέρει ὁ Granius, δείχνει μὲ ἀληθοφανῆ ἐπιχειρήματα ὅτι ἡ Ἀθηνᾶ εἶναι ἡ σελήνη, καὶ τὸ ἀποδεικνύει μὲ τὴν αὐθεντία σοφῶν ἀνθρώπων.]
ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝ, ΑΡΝΟΒΙΟΣ ΚΑΤΑ ΕΘΝΙΚΩΝ. (Adversuss Gentes) ΙΙΙ ΣΕΛ. 118 31.

Θυόμενα Χαρίτων
― ἔξω τῶν ἑορτῶν ἱεραί τινες τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνία καὶ εβδόμη Ἀπόλλωνι, τετρὰς Ερμῆ καὶ ογδόη Θησεῖ• Χάρισι τρίτη.
ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ 1127

Οι Χάριτες

Οι Χάριτες είναι θεότητες της βλάστησης και λατρεύονται στην Αθήνα σε δικό τους ιερό κοντά σε συγγενείς θεότητες, την Δήμητρα χλόη και την Γαία κουροτρόφο που το τέμενό τους το αναφέρει ο Παυσανίας αμέσως προτού μνημονεύσει τα προπύλαια. Το τέμενος των Χαρίτων είναι πλησιέστερα στα προπύλαια και υπάρχει γι αυτές κοινός ιερέας με την θεά Αρτέμιδα επιπυργιδία· στην επιγραφή του ειδωλίου, στο θέατρο του Διονύσου, ο κοινός ιερέας αποκαλείται «ιερεύς Χαρίτων και επιπυργιδίας Αρτέμιδος πυρφόρου»· το τελευταίο επίθετο σημαίνει πως το λατρευτικό της άγαλμα την παριστάνει δαδοφόρο. Όπως και για άλλες θεότητες της βλάστησης έτσι και για τις Χάριτες υπάρχουν μυστικές τελετές που ο Παυσανίας τις παρουσιάζει ως συνηθιζόμενες επί των ημερών του (9. 35. 3).