ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Η δεκάτη τρίτη, τρίτη μεσούντος, τρισκαιδεκάτη, τρίτη επί δέκα, τρίτη επί δεκάτη.

Λήναι – Ληναί – Λήναιον

Τα Λήναια εορτάζονται σε όλες τις κοινότητες των Ιώνων. Χαρακτηριστικός είναι ο χειμερινός μήνας που φέρει την ονομασία από την εορτή, ο Ληναιών που βρίσκουμε σε όλους τους Ίωνες.

Μετά την αφύπνιση του Διονύσου οι Λήναι, οι επίσημες αοιδοί του θεού είναι αυτές που αναλαμβάνουν την ανατροφή του θεού. Κατά την πομπή του θεού είναι εκείνες που ληναϊζουν μέχρι παραληρήματος με μακρόσυρτες ωδές γύρω από τον θεό.

Η Ανατροφή του Διονύσου

Πρώτα γίνεται το κλάδεμα. Το φθινόπωρο τα αμπέλια είναι ξερά και άψυχα και το κλάδεμα είναι σκληρή δουλειά – κόβουν και κλαδεύουν, και στη συνέχεια καίνε τις κλιματόβεργες (Αλώα).

Το κατεστραμμένο πλέον αμπέλι πρέπει να φροντιστεί και να επανέλθει στη ζωή, έτσι οι γυναίκες λειτουργοί επιδεικνύουν τη μητρική τους φροντίδα, περιθάλποντας το αμπέλι, όπως ήταν.

Χρησιμοποιούν ένα είδος κοσκινόφτυαρου, ένα εργαλείο που ονομάζεται λίκνον. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα κόσκινο αλέσματος, ένα πλατύ φτυάρι από λυγαριά που χρησιμοποιείται από τους γεωργούς για να λικνίζουν τα αλωνισμένα σιτηρά. Οι φτυαριές των σιτηρών λικνίζονται στον αέρα, έτσι ώστε να απομακρυνθεί το άχυρο και οι σπόροι να πέσουν σε ένα σωρό. Το κοσκινόφτυαρο γίνεται τότε ένα εικονικό λίκνο για τα σιτηρά, καθώς και του γόνου της γης.

Η σαγηνευτική του δύναμη μεταφέρεται τώρα στο αμπέλι. Τοποθετείται στο λίκνον το προσωπείο του Διονύσου, το οποίο στη συνέχεια τυλίγεται με λινό πορφυρό ύφασμα. Σε αγγειογραφίες και ανάγλυφα απεικονίζονται μεταγενέστερα και ένας φαλλός.

Οι γυναίκες που φροντίζουν το λίκνον στα Λήναια μετά την επίσημη αφύπνιση του θεού γίνονται οι τροφοί του Διονύσου. Το τελετουργικό τους όνομα είναι Ληναί και Λήναι, μια ηχηρή λέξη που σημαίνει «αοιδοί» ή «αοιδοί μελωδιών με αγανή, τρυφερή γλυκύτατη χροιά που καταλήγει στα τελετουργικά του θεού σε παραληρηματικό αδιάκοπο συριγμό και δίνει το έναυσμα για να εγερθεί και να επιφανεί ο θεός στον πόλο με το ένδυμά του. Αυτό το αναλαμβάνουν οι δύο παλαιότερες ιέρειες του θεού καθώς οι νεώτερες ληναϊζουν τώρα ακόμη πιο έντονα και πιο παραληρηματικά.

Τότε δίδεται στον θεό οίνος συμβολικά για την τελέωση της ζύμωσης για τον νέο οίνο στον ερχόμενο μήνα.

Ο θεός θα παραμείνει εγερμένος στον πόλο με την φροντίδα των τροφών του στο Λήναιο μέχρι και τα Ανθεστήρια όπου θα ανοιχτεί και θα του προσφερθεί ο νέος οίνος.

Εκεί θα «ανδρωθεί» ο θεός μέχρι την μεγαλειώδη θριαμβευτική πομπική Εισαγωγή του στο Θέατρο τον Ελαφηβολιώνα με φαλληφορίες, οβελιοφορίες, αγώνες κτλ.

Στην Αθήνα τα τελετουργικά του Διονύσου δεν είναι τριετηρικά αλλά επαναλαμβάνονται κάθε έτος. Τα Λήναια ανήκουν στην αρχή του κύκλου των τελετουργικών του Διονύσου.

---

Στην δεύτερη ημέρα των Ληναίων παράλληλα συνεχίζονται οι κωμωδίες στους δραματικούς αγώνες των ποιητών.
Η πανάρχαια καταγωγή της εορτής υποδεικνύεται από το γεγονός ότι οργανώνονται από τον εκάστοτε βασιλιά, την αρμόδια θρησκευτική και πολιτική αρχή.

Τα Λήναια συνδέονται στην αρχαία τους μορφή με τα μυστήρια:

ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΒΑΤΡΑΧΟΙ 346
― Ων της τελετής ου μόνον χορευτής αλλά και έξαρχος ην ο Διόνυσος. Και μεν δη Διονύσου εν Ελευσίνι ιερόν εστι, και εν Διονυσίοις ετελείτο τα μυστήρια.

Τη σημερινή ημέρα η Κλυταιμνήστρα φονεύει τον Αγαμέμνονα:
ΔΕΙΝΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ (-3ος ΑΙΩΝ), FGrHist 306 F 2 – FELIX JACOBY- ΣΟΦ, ΗΛΕΚΤΡΑ 278
― Ευρούσ’ (Κλυταιμνήστρα) εκείνην ημέραν, εν η τότε πατέρα (Αγαμέμνων) τον αμόν εκ δόλου κατέκτανεν, Ταύτη χορούς ίστησι και μηλοσφαγεί Θεοίσιν έμμην’ ιερά τοις σωτηρίοις : Οι Αργολικοί συγγραφείς ΙΓ’ είναι φασι μηνός Γαμηλιώνος, ως Δεινίας εν ζ’ Αργολικών.