ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

Σήμερα, οι Έλληνες κατά τα πάτρια, εορτάζουμε τα Ελευσίνια, την εορτή της Δήμητρος και της Κόρης που περιλαμβάνει τα ελευσίνια Άθλα των Εφήβων. Η πεντετηρική εορτή (Μεγάλα) εορτάζεται στο Β’ έτος της εκάστοτε ολυμπιάδος και η τριετηρική εορτή (Μικρά) στο Α’ και στο Γ’ έτος της εκάστοτε ολυμπιάδος.

Η εορτή τελείται στην Ελευσίνα προς τιμήν της Δήμητρος και της Κόρης με αγώνες Άθλων και έχουν ως έπαθλο «κριθάς» από το Ράριο πεδίον.

ἄγεται δὲ ἐν Ἀθήναις μετὰ < τὴν > τῶν ∆ημητριακῶν καρπῶν συλλογὴν τῇ ∆ήμητρι εὐχαριστήρια

Η Ελευσινία τιμά και ευχαριστεί τις θεές Δήμητρα και Κόρη για τη συγκομιδή σιτηρών, στα τέλη του καλοκαιριού.

Η θεολογία του μηνός για την Ελευσινία Δήμητρα

Κατα την διάρκεια του μέσου θέρους (Σκιροφοριώνα) εορτάστηκαν από τις γυναίκες τα Καλαμαία (IG ΙΙ² 949, Ελευσί επιγρ. 229). Η ετυμολογία της λέξεως προέρχεται από τον κάλαμο , το στέλεχος δηλαδή του κόκκου της κριθής και του σίτου.

Τον Μεταγειτνιώνα εορτάζουμε την Ελευσινία ή τα Ελευσίνια με τα Άθλα ως Ευχαριστία, μια τοπική εορτή της Ελευσίνος η οποία δεν είναι μόνο μια εορτή που ευχαρισστεί την θεά Δήμητρα για το δώρο της γεωργίας, αλλά και μια εορτή συγκομιδής όπου κατα τον εορτασμό αφιερώνονται οι απαρχές, τα προκώνια από τις καλλιέργειες των δημητριακών.

Τα Ελευσίνια πραγματοποιούνται κάθε έτος, αλλά κάθε δεύτερο έτος περιλαμβάνει άθλα και κάθε τέσσερα έτη εορτάζεται σε παναττική κλίμακα.Τότε τελούνται οι προσφορές όπως τα προκώνια, που είναι άψητο κριθάρι, η άλφιτα, εμποτισμένη με μέλι.

Επιγραφές από την Ελευσίνα περιγράφουν την προκωνία (IG II² 1672) ως το κριθάρι που προσφέρεται στην Δήμητρα και την Κόρη κατά την εποχή συλλογής των απαρχών, δηλαδή των πρώτων καρπών των σιτηρών (IG II²1672-280, -4ος αιών) ― εις προκώνια τοιν θεοίς μέδιμνος, και (Πολυδ. 6.77) ― προκώνια τα εξ’ αφρύκτων κριθών άλφιτα, ο Φώτιος γράφει ― προκώνια η ως Κράτης πυροκώνια αι άφρυκτοι κριθαί• οι πυροί μέλιτι κεχρισμένοι (Αρποκρ. προκώνια).Εκτός από την Δήμητρα και Κόρη, τιμούνται και άλλοι άλλοι θεοί – ο Πλούτων, ο Τριπτόλεμος, η Θέμις, ο Ζευς Έρκειος, ο Εύμολπος και ο Κελεός.

Ένα αίτιον για τον χαρακτήρα των Ευχαριστιών των Ελευσινίων βρίσκεται στους μύθους του Τριπτόλεμου, η αγαπημένη ιστορία της ελληνικής τέχνης και αγγειογραφίας , τον οποίο η αθηναϊκή παράδοση του -6ου αιώνος καθιέρωσε ως ενδιάμεσο απεσταλμένο της θεάς Δήμητρος για την διδασκαλία της ανθρωπότητος για την καλλιέργεια της γης.

Τα Ελευσίνια, είναι εορτή προς τιμήν της Δήμητρας (της θεάς της γεωργίας), ασύνδετο με τα Ελευσίνια Μυστήρια παρά την ομοιότητα των ονομάτων. Η εορτή Ελευσίνια, περιελαμβάνει αγώνες άθλων, τελείται κάθε δύο χρόνια, στον μήνα Μεταγειτνιώνα. Κάθε δεύτερο έτος της Ολυμπιάδος έχει ιδιαίτερη περίτεχνη τήρηση και είναι γνωστή ως τα Μεγάλα Ελευσίνια. Σκοπός της εορτής είναι η ευχαριστία και η θυσία στη Δήμητρα για το δώρο του κριθαριού και του σιταριού.

ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ IG II² 1672, ΣΕΙΡΕΣ 258-262, ΕΤΟΣ -329/8 ― εἰς τὴν τριετηρίδα τῶν Ἐλευσινίων εἰς τὸν γυμνικὸν ἀγῶνα καὶ τῆς ἱπποδρομίας καὶ τοῦ πατρίου ἀγῶνος καὶ τῆς μουσικῆς μέδιμνοι ΠΔΔ· εἰς τὴν πεντετηρίδα τῶν Ἐλευσινίων εἰςτὸν γυμνικὸν ἀγῶνα καὶ τῆς μουσικῆς καὶ τῆς ἱπποδρομίας καὶ τοῦ πατρίου μέδιμνοι ․․․․․·εἰς τὴν ἱπποδρομίαν τὴν προστεθεῖσαν κατὰ ψήφισμα ἆθλα μέδιμνοι ΠΔΔ· σύμπαν κεφάλαι ἱερεῦσικαὶ ἱερείαις εἰς τὴν τριετηρίδα τῶν Ἐλευσινίων καὶ εἰς τὴν πεντετηρίδα μέδιμνοι ΗΗΗΗτῆς ἐπαρχῆς τοῖν θεοῖν τοῦ σίτου.

ΕΛΕΥΣΙΝΙΑ ΚΑΘΕ Β΄ΕΤΟΣ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΟΣ – Πεντετηρίς

ΕΛΕΥΣΙΝΙΑ  ΚΑΘΕ Α’ ΚΑΙ Γ’ ΕΤΟΣ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΟΣ – Τριετηρίς

ΓΥΜΝΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ [Τριετηρίς -Πεντετηρίς]

ΙΠΠΟΔΡΟΜΙΕΣ [Τριετηρίς -Πεντετηρίς]

ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ [Τριετηρίς -Πεντετηρίς]

ΠΑΤΡΙΟΣ ΑΓΩΝ [Τριετηρίς -Πεντετηρίς]

ΤΡΙΕΤΗΡΙΚΗ ΘΥΣΙΑ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΗΣ ΚΟΡΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΡΟΤΡΟΦΟΥ

Η χρονονολόγηση της εορτής των Ελευσινίων ή της Ελευσινίας, είναι το κύριο πρόβλημα σε ότι αφορά τον μήνα Μεταγειτνιώνα.
H πεντετηρική εορτή (Μεγάλα) και η τριετηρική εορτή (Μικρά) στην Ελευσίνα πραγματοποιείται προς τιμήν της Δήμητρος και της Κόρης με αγώνες άθλων που έχουν έπαθλο «κριθάς» από το Ράριον πεδίον.

Η πεντετηρική εορτή πραγματοποιείται στο δεύτερο χρόνο της Ολυμπιάδος (IG II² 847,σειρές 9-26) :

– ἔδοξεν τεῖ βουλεῖ καὶ τῶι δήμωι·
Δημοκράτης Σουνιέως Κολωνῆθεν εἶπεν· ἐπειδὴ
οἱ ἐπιμεληταὶ τῶν μυστηρίων οἱ χειροτονηθέντες
εἰς τὸν ἐνιαυτὸν τὸν ἐπὶ Διοκλέους ἄρχοντος τάς
τε θυσίας ἔθυσαν ὅσαι καθῆκον αὐτοῖς ἐν τῶι ἐνιαυ-
τῶι τεῖ τε Δήμητρι καὶ τεῖ Κόρηι καὶ τοῖς ἄλλοις θεοῖς
οἷς πάτριον ἦν ὑπὲρ τῆς βουλῆς καὶ τοῦ δήμου καὶ παί-
δων καὶ γυναικῶν, ἔθυσαν δὲ καὶ τὰ προθύματα ἀεὶ
καὶ τὸ ζεῦγος παρεσκεύασαν ἐκ τῶν ἰδίων εἰς
τὴν κομιδὴν τῶν ἱερῶν, τὸ δὲ μερισθὲν αὐτοῖς
εἰς τὴν τοῦ ζεύγους τιμὴν ἐπέδωκαν τεῖ βου-
λεῖ, ἐπεμελήθησαν δὲ καὶ τῆς ἅλαδε ἐλάσεως
καὶ τῆς Ἐλευσῖνι τοῦ Ἰαάκχου ὑποδοχῆς, ὡσσαύ-
τως ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν πρὸς Ἄγραν μυστηρίων γενο-
μένων δὶς ἐν τῶι ἐνιαυτῶι διὰ τὸ συντελεῖσ-
θαι τὰ Ἐλευσίνια, ἀπέστειλαν δὲ καὶ εἰς τὰ Ἐ-
λευσίνια θῦμα ταυρόν, ἐκρεανόμησαν δὲ καὶ 
τεῖ βουλεῖ τοῖς ἑξακοσίοις καὶ πεντήκοντα.

..και η τριετηρική εορτή πραγματοποιείται στο πρώτο  (IG II² 1496, σειρές 126-130) και στο τρίτο έτος  IG II² 1028, σειρές 4-16 και IG II² 2336, σειρές 200-203) , της κάθε Ολυμπιάδος :

IG II² 1496,σειρές 126-130
— ἐπὶ Νική του ἄρχοντος·
ἐκ τῆς θυσίας τῆι Εἰρήνηι παρὰ
στρατηγῶν ΠΗΗΔΙΙΙ·
ἐκ Παναθηναίων παρὰ ἱεροποιῶν ∶
ἐξ Ἐλευσινίων παρ’ ἱεροποιῶν ·

IG II² 1028, σειρές 4-16
— Ἀρεταίου Παιανιεὺς καὶ συμπρόεδροι· ἔδοξεν τῶι δήμωι· Νικόστρατος
Δημαρέτου Λαμπτρεὺς εἶπεν· ἐπειδὴ οἱ ἔφηβοι οἱ ἐπὶ Ἐχεκράτου ἄρχοντος θύσαν-
τες ἐν ταῖς ἐγγραφαῖς ἐν τῶι πρυτανείωι ἐπὶ τῆς κοινῆς ἑστίας τοῦ δήμου
καὶ καλλιερήσαντες μετὰ τοῦ κοσμητοῦ καὶ τοῦ ἱερέως τοῦ Δήμου καὶ τῶν Χα-
ρίτων καὶ τῶν ἐξηγητῶν ἐπόμπευσάν τε τῆι Ἀρτέμιδι τῆι Ἀγροτέρᾳ ἐν ὅπλοις,
ἐποιήσαντο δὲ καὶ τὴν ὑπαπάντησιν τοῖς ἱεροῖς ἐν ὅπλοις καὶ προέπεμψαν αὐτά, καὶ τὸν Ἴακχον ὡσαύτως· ἤραντο δὲ καὶ τοῖς μυστηρίοις τοὺς βοῦς
ἐν Ἐλευσῖνι τῆι θυσίαι καὶ αὐτοὶ ἐβουθύτησαν ἐν τῶι περιβόλωι τοῦ ἱεροῦ·
συνετέλεσαν δὲ καὶ τοὺς δρόμους τοὺς ἐν τοῖς γυμνασίοις καὶ τοῖς λοι-
πεῖς ἀγῶσιν ἅπαντας καὶ ἤραντο ταῖς θυσίαις τοὺς βοῦς εὐσχημόνως καὶ τὰς
λαμπάδας ἔδραμον ἁπάσας καὶ τὰς πομπὰς ἐπόμπευσαν· ἀπήντησαν δὲ
καὶ τοῖς συμμάχοις καὶ τοῖς εὐεργέταις τοῦ δήμου Ῥωμαίοις· παρήγαγον δὲ
καὶ τοῖς Ἐλευσινίοις βοῦς τροφίας δύο καὶ ἔθυσαν.

IG II² 2336 , σειρές 200-203
οἵδε ἀπέδωκαν τὰς ἀπαρχὰς ἐπὶ] Ἀργείου ἄρχοντος
στρατηγὸς ἐπὶ τὰ ὅπλα
Σαραπίων Σαραπίωνος Μελιτεὺς ΗΗ
ἀγωνοθέτης Ἐλευσινίων
Σαραπίων Σαραπίωνος Μελιτεὺς ΗΗΠ
ἀγωνοθέτης.

Η Ελευσινία πραγματοποιείται μετά τα Παναθήναια (28η Εκατομβαιώνος) και πριν από τα Ασκληπιεία (17η και 18η Βοηδρομιώνος.
Η εορτή της Δημοκρατίας τοποθετείται με κάθε επιφύλαξη την 12η Βοηδρομιώνος, o Mommsen στο έργο Feste, σελ. 179-190, ερευνά τις δραστηριότητες των Ελευσινίων, και χρεώνει τέσσαρες ημέρες σε αυτά. Επειτα προτείνει την 7η μέχρι την 10η του Βοηδρομιώνος.
Αλλά οι πολυάριθμες συνελεύσεις και εορτές στο πρώτο μισό του Βοηδρομιώνος συνηγορούν εναντίον αυτών των ημερών.

Ο Deubner (Feste, σελ. 91) ακολουθεί τον van der Loeff (De ludis Eleusiniis, Leiden, 1903, σελ. 79-82) και χρονολογεί την εορτή τον Μεταγειτνιώνα.
Η διετής θυσία των Ελευσίνιών στην Κόρη μέσα στον Μεταγειτνιώνα στο ιερό θυσιολόγιο της Τετράπολης του Μαραθώνος (IG II² 1358, Στήλη Β, σειρές 43-47) επιβεβαιώνει τον Μεταγειτνιώνα ως τον μήνα της εορτής των Ελευσίνιων:

IG II² 1358
– Μεταγειτνιῶνος· v Ἐλευσινίαι v βο̑ς ΠΔΔΔΔ,
Κόρηι κριὸς ΔΗΗ, v χοῖροι τρεῖς ΠΗΗΗ, ἱερώσ-
υνα ΠΗΙΙΙΙC, ἀλφίτων ἑκτεὺς ΙΙΙΙ, οἴνο χο̑ς ․․,
Κοροτρόφωι οἶς ΔΗ, ἱερώσυνα Η.

Από την μελέτη των ημερών τους μηνός Μεταγειτνιώνος μπορεί λοιπόν με βεβαιότητα να προταθεί ότι η εορτή των Ελευσινίων άθλων περιλαμβάνει τέσσερις ημέρες και τοποθετείται μεταξύ του διαστήματος της 13ης έως την 20η του Μεταγειτνιώνος.