ΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΥΗΓ

Α’ ΔΕΚΑΣ	Β’ ΔΕΚΑΣ	Γ’ ΔΕΚΑΣ

― Τριτογενής ἡ Ἀθηνᾶ. . . ἤ ὅτι (τρίτη) φθίνοντος ἐγενήθη, ὡς καὶ Ἀθηναῖοι ἄγουσιν.

Λεξικό Σούδα

― Τριτογενής ἡ Ἀθηνᾶ, ἤ τοι ὅτι . . . ἐγεννήθη (τρίτη) φθίνοντος.

Λεξικό Φωτίου

Η σημερινή ημέρα είναι ευνοϊκή της θεάς Αθηνάς και τελούνται οικιακά θυόμενα.

Ο Θορικός τελεί θυόμενα στην Αθηνά των Αλυκών (για τα Ωσχοφόρια του Σουνίου και την επιστροφή του Θησέως) , στο Δία Έρκειο και την Δήμητρα, τα οποία είναι μέρος των τελετών των τοπικών Προηροσίων.

Σήμερα το γένος των Σαλαμινίων ανοίγει τις τελετές για τα Ωσχοφόρια σύμφωνα με το ιερό τους Έτος SEG 21:527.

― Βοηδρομιῶνος· Ποσειδῶνι Ἱπποδρομίωι ὗν :ΔΔΔΔ, ἥρωι Φαίακι χοῖρον ΗΗΗΙΙΙ, ἥρωι Τεύκρωι χοῖρον ΗΗΗΙΙΙ, ἥρωι Ναυσείρωι χοῖρον ΗΗΗΙΙΙ·
ξύλα ἐφ’ ἱεροῖς καὶ τἄλλα ΗΗΗ.

Τα θυόμενα απευθύνονται σε Ποσειδώνα Ιπποδρόμιο, ήρωα Φαίακα, ήρωα Τεύκρο, και ήρωα Ναυσείρο.

Τα Ωσχοφόρια διοικούνται από το γένος των «Σαλαμινίων», όπως μαθαίνουμε από τους κανονισμούς που δημιουργήθηκαν από το διάταγμα του  -363,-362 [IG 2² 1232 γρ.  15-16, 23. Hesperia 7 (1938) 1-9 αρ, i (LSCG Suppl. 19) γραμμές 10 (ιέρεια της Αθηνάς Σκιράδος), 21-2 (ωσχοφόροι και δειπνοφόροι), 41 (άρτοι στο ιερό της Αθηνάς), 43-4 (κήρυκας και ιέρεια), 49-50 (ωσχοφόροι και δειπνοφόροι, ιέρεια, κήρυκας), 52 (στήλη αναρτημένη στο ιερό της Αθηνάς), 63-4 (κήρυκας), 91-2 (θυσίες στον Φαίακα και τον Ναυσείρο). Πρβλ. IG 2² 1232 γρ.  15-16, 23 «fin, s. iv», ένα διάταγμα των Σαλαμινίων επίσης αναρτημένο στο ιερό της Αθηνάς].

Υπάρχουν δύο ιερατικές ομάδες του γένους των Σαλαμινιών που ενώνονται ως μία για την εορτή. Η  ιερατική ομάδα που υπηρετεί στο Φάληρο και στην Αθήνα είναι από εκείνες του ιερατικού γένους των Επτά Φυλών, «εκ των επτά φυλών». Οι κανονισμοί τους περιλαμβάνουν Έτος θυσιών και την αναφορά για στους δύο ναυτικούς ήρωες, Φαίαξ και Ναυσείρο. Την ίδια ημέρα, στο Βοηδρομιώνα, προσφέρεται θυσία στον Ποσειδώνα ιπποδρόμιο, και στον  «ήρωα Τεύκρο», Ο Τεύκρος έχει προστεθεί εδώ, όπως και ο Ευρυσάκης αλλού στο ιερό Έτος, για να παρέχει μια σύνδεση με το νησί της Σαλαμίνος. Ο Ποσειδών Ιπποδρόμιος, λαμβάνει μεγαλύτερη προσφορά από ό,τι οι άλλοι, ο Iππόδρομος βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση και τον χρησιμοποιούσαν για τις εορταστικές εκδηλώσεις όταν ο χώρος δεν επαρκούσε στο ιερό της Αθηνάς Σκιράδος. Ο Ιππόδρομος είναι ένας ευρύς ανοιχτός χώρος, ακόμη και στις επιθεωρήσεις του ιππικού, ο κόσμος κυκλοφορεί εντός όταν  απομακρύνονταν από τους δρόμους ταχύτητας (Ξεν. Ιππαρχ. 3.10). Μπορεί να είναι ή να μην είναι ο Ποσειδώνας ιπποδρόμιος που υπηρετούσε το γένος των Φοινίκων, το οποίο κατονομάζεται με τον τίτλο ενός λόγου του Δείναρχου ως αμφισβητούντος «το ιερατείο του Ποσειδώνος» με τον δήμο Φαλήρου (Διον. Αλικ. Διν. 10) –  το αρχαίο λιμάνι της Αθήνας είχε πιθανότατα περισσότερες από μία λατρείες του Ποσειδώνος. Παρά τους Ferguson, Hesperia 7 (1938) 25, 27, και E. Kearns, The Heroes of Attica. (ΒΙCS Suppl. 57,1989) 38-41,120, δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία που να δικαιολογούν την υπόθεση ότι η εορτή κυβερνήσια ανήκει στον Ποσειδώνα. Στον Πλούταρχο η εορτή συνοδεύει τους ναυτικούς ήρωες, και αυτοί συνδέονται με την Αθηνά Σκιράδα.

Τα Ωσχοφόρια στο Έτος των Σαλαμινίων  χρονολογούνται τον μήνα Βοηδρομιώνα και όχι τον Πυανεψιώνα όπως συνηθίζεται να λέγεται από ύστερες πηγές. Ο εορτασμός πραγματοποιείται την εικοστή έβδομη ή την εικοστή όγδοη ημέρα του Βοηδρομιώνος, στις ημέρες που ευνοεί η θεά Αθηνά. Το Έτος θυσιών προβλέπει επίσης θυσία για την ίδια την Αθηνά Σκιράδα και τον επώνυμο σύντροφό της (Σκίρων) επί του ιερού του Σκίρωνος, αλλά δύο μήνες αργότερα, στον μήνα Μαιμακτηριώνα. 

Οι ιεροτελεστίες στον Βοηδρομιώνα και τον Μαιμακτηριώνα καλύπτουν το κλείσιμο της περιόδου της ναυσιπλοΐας και της πλοήγησης των πλοίων το φθινόπωρο, όταν οι δεξιότητες ενός κυβερνήτου αλλά και η εύνοια της θεάς Αθηνάς απαιτούνται περισσότερο.

Η επιστροφή του Θησέως στην πόλη των Αθηναίων χρονολογείται είτε στην 7η του Πυανεψιώνος, στα Πυανόψια, είτε στην επόμενη ημέρα, στην κύρια ημέρα των Θησείων, της επίσημης πολιτειακής εορτής των Αθηναίων.

Ο Θησεύς όμως έφτασε στο λιμάνι του Φαλήρου λίγο νωρίτερα και πέρασε το διάστημα αυτό στο Φάληρο, όπου καθιέρωσε άλλες τελετές και έθαψε τον πατέρα του, τον Αιγέα. Τα  Ωσχοφόρια ανήκουν σε αυτό το διάστημα (28η Βοηδρομιώνος – 7η Πυανεψιώνος).

Τα Κυβερνήσια

Μετά την σημερινή δύση του ηλίου, (η αλλαγή της ημέρας αλλά οι εορτασμοί με το πρώτο φως της ανατολής του ηλίου), θα εορτάσουμε τα Κυβερνήσια.

Τα Κυβερνήσια περιλαμβάνουν μια ομάδα ηρώων και θεών, και είναι αφιερωμένα στον Ποσειδώνα Ιπποδρόμιο, σχετίζονται με τον Θησέα και με τους ήρωες που ανήκουν σε φαληρικές λατρείες.

Τα Κυβερνήσια σηματοδοτούν, μετα την επιστροφή του Θησέως στο Φάληρο και γενικώς στην Αθήνα από την Κρήτη, την παύση της ναυσιπλοϊας στην Αττική για την περίοδο του χειμώνος.  Ο τιμώμενος θεός είναι ο Ποσειδών Ιπποδρόμιος και οι ήρωες Ναυσείρος – Ναυσίθοος, Φαίαξ και Τεύκρος.

Ο Ναυσείρος-Ναυσίθοος είναι ο υιός του Ποσειδώνος και της Περίβοιας, που σχετίζεται με τον Θησέα, και πατέρας του Αλκίνοου.

Ο Φαίαξ είναι ο πρωρεύς του Θησέως και Ναυσείρος – Ναυσίθοος ο κηνερνήτης του Θησέως στο ταξίδι της επιστροφής από την Κρήτη.

Το ιερό του Τεύκρου βρίσκεται κοντά στα ιερά του Σκίρου, του Ανδρόγεου (υιού του Μίνωος), του Ναυσείρου- Ναυσίθοου και Ποσειδώνος Ιπποδρομίου.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ

― Μαρτυρεί δε τούτοις ήρωα Ναυσιθόου και Φαίακος εισαμένου Θησέως Φαλήροι προς τω του Σκίρου ιερώ, και την εορτήν τα Κηβερνήσια φησιν εκείνοις τελείσθαι.