ΠΕΙΡΑΙΕΥΣ ΚΑΙ ΜΟΥΝΙΧΙΑ

Ο Πειραιεύς είναι Δήμος της Ιπποθοωντίδος φυλής. Ο Γενάρχης είναι ο Ιπποθόων, ο γυιός του Ποσειδώνος και της Αλόπης. Η Αλόπη είναι η κόρη του Κερκύονος του ληστού της Ελευσίνος, που σκότωσε ο Θησέας. Ο Αλόπη γέννησε κρυφά από τον ληστή πατέρα της, φοβούμενη μην κάνει κακό στο βρέφος το εξέθεσε στα όρη, κει το βρήκαν οι βοσκοί και το παρέδωσαν στον Κερκύονα , ο οποίος και σκότωσε την κόρη του. Το βρέφος Ιπποθόωντα το έδωσε παλιν στους βοσκούς να το πετάξουν στα αγρίμια , εκείνοι όμως το ανέθρεψαν κρυφά για να το παραδώσουν έπειτα στον Θησέα. Ο Ιπποθόων βοήθησε τον Θησέα στους Άθλους και διέπρεψε ως ήρως της Αττικής.

Ο δημότης ονομάζεται ομοίως Πειραιεύς ή ο εκ Πειραιώς. Οι πρόγονοι συγγραφείς τον σημειώνουν ως νήσο, δήμο, λιμένα και πόλη. Η ονομασία Πειραιεύς πηγάζει από το ρήμα «πειρώ» που σημαίνει ―διαπερώ― περνώ απέναντι, το πέρασμα στην απέναντι ακτή.

Η Γεωλογία της περιοχής μας λέει ότι ο Πειραιεύς κατά το τέλος της τριτογενούς περιόδου του Καινοζωϊκού αιώνα αποτελούσε Νήσο. Με τις προσχώσεις του ποταμού Κιφησού, αποτέλεσε Χερσόνησο και τέλος Αλίπεδον, δηλαδή ξεχωριστό πεδίο από την υπόλοιπη Αττική. Σε αυτή την χερσόνησο προεξείχε το ύψωμα η Μουνιχία, εκει εκτισθει και η Ακρόπολη του Πειραιώς (λόφος Καστέλλας).

Κατά την προϊστορία της Αττικής, από το Αλίπεδο του Πειραιώς πρώτη κατοικήθηκε η Μουνιχία και πρώτη αυτή παρουσιάζει ίχνη πολιτισμού πανάρχαιου. Εκείνα τα χρόνια ο Πειραιεύς, και για πολλούς αιώνες, ήταν ακατοίκητος ένεκα των λιμναζόντων υδάτων του Αλίπεδου που σχημάτιζε Άλας ή Έλη σε εκείνη την περιοχή. Η μόνη επικοινωνία γινόταν μέσω της Μουνιχίας για το εμπόριο και την συγκοινωνία.

Λόγω της μορφολογίας του εδάφους ο Πειραιεύς έγινε μέγας εμπορικός λιμένας και πόλη του εμπορίου. Ιδίως στην εποχή του Θεμιστοκλή, που συνέδεσε το Άστυ των Αθηνών με τα Μακρά Τείχη, περιλαμβάνοντα και την Μουνιχίαν και το Φάληρο. Το τοπωνύμιο Μουνιχία και Μονιχία δεν αποτελούσε ιδιαίτερο δήμο, ανεξάρτητο από τον Πειραιά , αλλά Κώμη, δηλαδή προάστιο του Πειραιώς. Ως τοπωνύμιο, πήρε την ονομασία Μουνιχία από τον Μούνιχο ή Μόνιχο ή Μονίχιο που σημαίνει τον μοναδικό άρχοντα της Χερσονήσου, Αυτη είναι η παλαια και η γνήσια εκφορά, διότι το όνομα σχηματίστηκε αναντιλέκτως από το …μοῦνος (ἤ Μοῦνος) δια της καταλήξεως ..―ίχος (Αιχμή, ακίς, δυνατός). Σε αγγείο εχει βρεθεί γεγραμμένο….ΜόνΙχος, τουτέστι …ΜούνΙχος, (Συλλ. Επιγραφων. Ελλην. Τόμ. Δ’ σελ. 28). Απο του Μουνίχου ονομαστηκε και η Μουνιχία, και η Αρτεμις καλειται Μουνιχία, δηλ Μουνιχία Αρτεμις ή Αρτεμις Μουνιχία την οποια τιμούσαν τον μηνα καλουμενο Μουνιχιώνα. Εδώ λατρεύεται η Μουνιχία Άρτεμις. Ο Δήμος του Πειραιώς μαζί με άλλους τρεις δήμους, Θυμοιτάδες, Ξυπέτης, και Φαλήρου αποτελούν Τετράκωμο.

ΆΓΡΑΙ ή ΆΓΡΑ (Παγκράτι)

Δημήτηρ δε προς τον καθαρμόν τον Κενταυρων φόνον τα μικρά μυστήρια συνεστήσατο, τον Ηρακλέα τιμώσα.

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης γράφει (6 14,3), ότι τα Μικρά Μυστήρια ( Τα Άγραια), τα καθιέρωσε η Δήμητρα προς τιμήν του Ηρακλή για να τον καθάρει απο τον φονο των Κενταύρων…

Ο συνοικισμός Άγραι εξετείνετο δεξιά του Ιλισού και πέραν προς τον Υμηττο, σημερινή τοποθεσία από το Παναθηναϊκό Στάδιο εως και την Καισαριανή, όλος αυτός ο υπαίθριος τόπος ονομαζεται Άγραι , δηλαδή Αγροί, Άγραι και Άγρα,γράφουν τα λεξικα , πεδιον της Αττικής.
Μέσα σε αυτό το πεδίο βρισκόταν η Κάτω και η Άνω Αγραύλη, γυρω από το σημερινό Παγκράτι, ή η Αργαυλή, δηλαδή η αγροτική αυλή, και το ρημα αγραυλώ σημαίνει διέρχομαι τις ημέρες μου (ζω) στους αγρούς, όπως ο βοσκός, ο χωρικός, ο κυνηγός.
Άγρα ονομάζεται και το κυνηγι, το θηρεύειν, Η Άγρα ή Άγραι είναι ο τοπος του κυνηγιού για τους προγόνους μας στην κλασσική Αττική.

Η Αγραύλη ή Αγρυλή ή Αγροίλη, ανήκει στη Ερεχθηϊδα φυλή, εδώ έγινε και το κυνήγι της κόρης της Δήμητρος , από τον θεό του Άδου, Πλουτωνα, την οποία τελικά άρπαξε παίζουσα «εν Άγραις» Για αυτό και τα πλείστα ιερά της Δήμητρος και κόρης , καθως και της Αρτέμιδος η εν Άγραις.
Τα Μικρά Μυστηρια ετελουνται κάθε χρόνο στις πηγες του Ιλισού που διαρρέουν την Άγρα

Στο σημερινό Παγκράτι, που η ονομασία του είναι αρχαιοτάτη, υπήρχε ιερό στον Παγκράτη Ηρακλή, και που έφερε στο φως η Αρχαιολογική σκαπάνη το 1952, στο ιερό του Ηρακλή βρέθηκαν αναθηματα με «Τω Παγκράτει» και «Τω Παγκράτει Ηρακλή», ο Ηρακλής ελατρεύετο και ως Καλλίνικος και Αλεξίκακος στην περιοχή αυτή.

ΘΟΡΙΚΟΣ – Θορικός και Θόρικος

Πρωτο-Ελληνική και προϊστορική πόλις της Αττικής-Λαυρεωτικής και κατόπιν δήμος που ανήκει στην Ακαμαντίδα Φυλή. Ο δημότης ονομάζεται Θορίκιος και Θορικεύς-έως. Τα επιρρήματα Θορικόνδε (εις τον Θορικό) και Θορικοί (εν τω Θορικώ). Κοινώς ονομάζεται Πόρτο-Μαντρί, Θορικό και Θερικό.

Ο Αρποκρατίων τον θέλει δ ή μ ο ν. Ακολουθεί τον Διόδωρο που είναι αρχαιότερος και έγραψε τα περί Δήμων.

Κατά τα Πάτρια των Αθηναίων, στην εποχή του Κέκροπος, η Αττική κατοικείται από ανθρώπους πολιτισμένους, που όμως κατοικούσαν κατά μικρούς συνοικισμούς. Επειδή τότε αυτοί οι άνθρωποι δέχονταν επιθέσεις, οι μεν από την θάλασσα και τους πειρατές των Καρών, οι δε από την ξηρά και τους Βοιωτούς, ιδίως των ορεινών Αόνων, ο Κέκρωψ προς ασφάλεια όλων αυτών αλλά της δικής του συνώκισε όλους αυτούς σε 12 πόλεις, μία από αυτές είναι και ο Θ ο ρ ι κ ό ς.

Την παράδοση αυτή διέσωσε ο Ατθιδογράφος Φιλόχορος και την παρέλαβε ο γεωγράφος Στράβων (Βιβλ. Θ’, κεφ. Ι, παρ. 20), ο οποίος γράφει : «Ότι βλαπτομένης της Αττικής εκ θαλάσσης μεν από τους Κάρες, από ξηράς δε τους Βοιωτούς, που ήταν βάρβαροι Άονες και Τεμμίνοι εκ Σουνίου πεπλανημένοι», πρώτος ο Κέκρωψ (λέγεται) ότι εις δώδεκα πόλεις συνώκισε το πλήθος (των Αττικών), μία των οποίων ήτο και ο Θορικός.

Σε αυτές τις πόλεις, που ωχύρωσε προφανώς, έβαλε να καθίσουν σε συνοικισμούς αυτοί που ζούσαν πολιτισμένα στην Αττική, όπως οι Ίωνες, οι κάτοικοι της Αττικής. Ζήτημα όμως είναι αν τα τοπωνύμια αυτά προϋπήρχαν ή τότε υπό του Κέκροπος δόθηκαν σε αυτές τις πόλεις. Όσον αφορά το Θορικό, Θορικό ή Θορικός στην λέξη. ή παράγεται από την ομοιόριζο λέξη θ ό ρ ο ς, που σημαίνει το σπέρμα, τον σπόρον του αρσενικού εμψύχου ζώου ή ανθρώπου (από το ρήμα θορίσκομαι=συλαμβάνω), ή μάλλον από την λέξην θ ό ρ ι σ μ α, που φανερώνει κατά τον Ησύχιο το δέλεαρ-το δόλωμα-των ιχθύων. Άρα και τον τόπο της αλιείας, τον παραθαλάσσιον, όπως είναι άλλωστε ο Θορικός.

Ο Θορικός ανέπτυξε σπουδαίο προϊστορικό και ιστορικό πολιτισμό, όπως φανερώνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα στην τοποθεσία. Το θέατρο και άλλα και ο επί του υπερκειμένου λόφου σπηλαιοειδής τάφος (Βελατούρι ή όμορφος πύργος), που ίσως είναι ο τάφος του ήρωος Θόρικου, από τον οποίον πήρε το όνομα η πόλις κατά τον λεξικογράφο Ησύχιο.

Η ΟΑ – Όα και Όη και Οή

Σήμερα η Κάντζα και το Λεοντάριον. Δήμος της Αιγηϊδος φυλής. Ο δημότης ονομάζεται Οεύς και Οαιεύς, και Όευς. Τα επιρρήματα ’Οαθεν, Όαζε και Όασι. Ο δήμος στην πάτρια Αττική απλώνεται στην Μεσογαία, παρά την Κάντζα και την θέση Παπαγγελάκη, άλλοτε μια αγροικία, δεξιά της οδού Σπατών, στο 19ον χιλιόμετρο από την Αθήνα. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Αλ.Ραγκαβή, ο δήμος κείτεται και πέρα από την αγροικία Παπαγγελάκη, προς την Βελανιδέζα, βορειότερα των Σπατών, όπου εκεί βρέθηκαν και οι επιγραφές από τον ίδιο που τεκμηριώνουν την περιοχή και τον αρχαίο δήμο.

Ο δήμος πήρε την ονομασία του από το φυτό Όα και Όη ή Ούη, που είναι δένδρο φυλλοβόλο και συγγενεύει με την Απιδιά και την Αχλαδια, με καρπό βρώσιμο μόνον όταν ωριμάσει. Τα κοινώς σήμερα λεγόμενα γκόριτα ή αγκόριτσα (άγρια αχλάδια).

Οι μικροί γινωμένοι καρποί υποκαθιστούσαν το ψωμί για τους προγόνους μας, σπουδαία τροφή για τους μικρούς χοίρους, και πρώτη ύλη για το πετιμέζι που χρησιμοποιούμε για τον Κόλαβο άρτο των θυσίων που πρέπει να προσφέρουμε στην Δαμία , την Αυξησία και τον Δία Μειλίχιο.. Επίσης από το μελοπετιμέζι αυτό φτιάχνουμε την Σησαμίδα, Σησαμούς, (σησαμοείς), ή τον Σησαμίτη. Η Σησάμις, είναι ένας σφαιρικός άρτος που γίνεται από ψημένο σουσάμι, μελοπετιμέζι και λάδι, και είναι ένας από τους άρτους που μεταφέρεται στην μυστική κίστη στις τελετές του Διονύσου και της Γαίας, σύμφωνα με τον Κλήμη τον Αλεξανδρινό. Στο Σπαρτιατικό λατρευτικό ημερολόγιο ο άρτος αυτός είναι αφιερωμένος στην λατρεία των χθόνιων θεοτήτων όπου δεικνύεται η προσφορά ενός σησαμίτη στην Δήμητρα και την Δέσποινα, η οποία είναι η Κόρη.

Είναι ένα φυλλοβόλο δέντρο ή θάμνος με λευκά άνθη που απλώνονται σαν πέπλο. Όταν είναι ανθισμένη είναι πραγματικά εντυπωσιακή και διακρίνεται από πολύ μακριά. Είναι σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό, με σημαντική περίοδο ανθοφορίας, που αρχίζει ανάλογα με το υψόμετρο από τον Ανθεστηριώνα μέχρι και τον Θαργηλιώνα. Ακολουθεί αυτήν της αμυγδαλιάς και παρότι έχει μικρή διάρκεια έχει μεγάλη αποδοτικότητα. Οι μέλισσες δείχνουν πολύ έντονο ενδιαφέρον για την Όα και όταν ο καιρός είναι καλός αν καθίσεις κάτω από ένα δέντρο νιώθεις σαν να έχουν τινάξει ένα μελίσσι επάνω. Το μέλι που παράγεται είναι μικρό σε ποσότητα καθώς λόγω εποχής το καταναλώνουν οι μέλισσες.

Οι μέλισσες δείχνουν πολύ έντονο ενδιαφέρον για την Όα και όταν ο καιρός είναι καλός αν καθίσεις κάτω από ένα δέντρο νιώθεις σαν να έχουν τινάξει ένα μελίσσι επάνω. Το μέλι που παράγεται είναι μικρό σε ποσότητα καθώς λόγω εποχής το καταναλώνουν οι μέλισσες. Είναι ένα μέλι πολύ αρωματικό που ξεχωρίζει και αν το επιτρέψει ο καιρός, οι μέλισσες μπορεί να αποθηκεύσουν στην κυψέλη ένα με δύο πλαίσια μέλι, το οποίο θα προσδώσει αργότερα στον τρύγο του ανοιξιάτικου ανθόμελου, μια διαφορετική πινελιά. Εκτός όμως από νέκταρ, η Όα δίνει και γύρη χρώματος κίτρινου, η οποία θεωρείται πολύ θρεπτική για τον γόνο. Την συναντάμε συνήθως στα όρια των κτημάτων αλλά και σε παρατημένα ή ακαλλιέργητα χωράφια και οι μέλισσες την λατρεύουν.