ΘΕΟΙ: Η Αθηνά Παρθένος

Εισαγωγή. Το πρόβλημα της ονομασίας του αγάλματος Οι πρώτες γνωστές αναφορές στο χρυσελεφάντινο άγαλμα της θεάς Αθηνάς του Φειδίου χρονολογούνται από τον -5ο και -4ο αιώνα, και προέρχονται κυρίως από επίσημες καταγραφές από την Ακρόπολη,  ή, όπως στην περίπτωση του Φιλοχόρου, στα σχόλια προς τον Αριστοφάνη,  Ειρ. 605 ~ 06, από πηγές που αντλούνται από…

ΗΡΩΟΛΑΤΡΕΙΑ: Ο ήρως ή θεός Υποδέκτης

Ο Υποδέκτης ήρως ή θεός ….14η Βοηδρομιώνος (Αυγή). Τόπος λατρείας η Δυτική Αθήνα IG ΙΙ² 2501 (τέλη -4ου αιώνα). Λεπτομέρειες λατρείας. Το τέμενος του Υποδέκτου περιέχει ένα ιερό και μια οικία. Η πανήγυρις του Υποδέκτου τελείται στις 14 Βοηδρομιώνος, το ιερό ανοίγει στην αυγή και το άγαλμα του θεού ή ήρωος στεφανώνεται («θεός» στην επιγραφή)…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Θρησκευτικοί, ιερατικοί θεσμοί στην πόλη

Η θρησκευτική αρχή ανήκει ουσιαστικά στο σύνολο των ανθρώπων ή των δημοτών(Δήμος), για λογαριασμό του οποίου οι δημότες τελούν, επιτελούν και αποτελούν το προσωπικό του ιερού. Ο αριθμός και η σημασία αυτών των πολιτικών λειτουργών αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του -5ου αιώνα, σε βάρος ορισμένων αρχαίων ιερατείων. Είναι δουλειά τους να διατηρήσουν την τάξη και…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Βασικές Αρχές

Οι Έλληνες θεωρούν δεδομένη την ύπαρξη των θεών τους, δεν χρειάζονται καμία πεποίθηση ή δόγμα, γι’ αυτό δεν μας κληροδότησαν ιερή λογοτεχνία ανάλογη με τη ιουδαϊκή Βίβλο των χριστιανών ή το Κοράνι των Μουσουλμάνων. Η ελληνική λέξη ορθοδοξία, που σημαίνει «σωστή γνώμη», (δόξα < αρχική σημ. «γνώμη» < δοκῶ ) δεν έχει αρχαίο ισοδύναμο, τουλάχιστον…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Η έννοια του «ιερού»

Όλες οι μελέτες της θρησκείας πρέπει να ασχοληθούν με την έννοια του «ιερού», αλλά στον κόσμο των Ελλήνων η αντίθεση μεταξύ του ιερού και του βέβηλου – την οποία θεωρούμε θεμελιώδη στον τομέα της θρησκείας – είναι ασαφής ή εντελώς άχρηστη αλλά και άσχετη. Η γλώσσα των προγόνων διακρίνει κάπως τους όρους όπωςτο ι ε…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Τελετουργία, ορισμός

Ένα τελετουργικό στην Ελληνική θρησκεία είναι ένα σύμπλεγμα ενεργειών που πραγματοποιούνται από ή στο όνομα ενός ατόμου ή μιας κοινότητας. Αυτές οι ενέργειες χρησιμεύουν για την οργάνωση του χώρου και του χρόνου, για τον καθορισμό των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων και των θεών και για τον καθορισμό στη σωστή τους θέση των διαφορετικών κατηγοριών της…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Το Καθαρόν και το Μίασμα στα πάτρια

Οι σχετικές έννοιες της καθαρότητας και του ρύπου αναφέρονται και σε σύγχρονες θρησκευτικές κατηγορίες που όμως δεν εφαρμόζονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως στα πάτρια των Ελλήνων προγόνων μας. Ως ένα επίπεδο, η θρησκευτική καθαρότητα και η φυσική καθαριότητα ταυτίζονται στενά. Αυτό που είναι Κ α θ α ρ ό ν ή «α γ…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Οι γενέθλιες τελετές

Παρόντες θεοί είναι είναι όλοι οι οικιακοί θεοί και οι γένεθλες θεότητες, η Άρτεμις λοχία, η Ειλείθυια, η Λητώ, οι «γενέθλιες Νύμφες» η Ραψώ και ή Μοίρα. Επικεφαλής όλων αυτών ο πολυμαθής αναθέτης έβαλε (αν συνυπολογιστεί ο Απόλλων και ο Ερμής) τη θεά Εστία, γιατί η τάξη απαιτεί απ’ αυτή ν’ αρχίζει κάθε προσφορά και…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Μελέτη και Πρακτική

Η μελέτη και η πρακτική της Ελληνικής θρησκείας απαιτεί μια προκαταρκτική διανοητική αναπροσαρμογή· για να την κατανοήσουμε πρέπει να εγκαταλείψουμε άπαξ δια παντός το γνωστό σε εμάς πολιτιστικό πεδίο και να αμφισβητήσουμε ριζικά τις λαμβανόμενες καθιερωμένες πνευματικές κατηγορίες της σύγχρονης εποχής με κατευθυνόμενες έννοιες περί μιας μονοθεϊστικής θρησκευτικότητος, καθώς και να απορρίψουμετους τσαρλατάνους που παριστάνουν…

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Ουσία και Τέλεσις

Η καθημερινή ιδιωτική ζωή, μαζί με τη δημόσια ζωή των Ελλήνων πολιτών, ρυθμίζεται από όλα τα είδη τελετών, έτσι ώστε κάθε στιγμή και κάθε στάδιο της ύπαρξης του Έλληνα πολίτη να εμποτίζεται με μια θρησκευτική διάσταση. Ο θεσμός των τελετών αποδίδεται σε κάθε περίπτωση στην άμεση ή έμμεση παρέμβαση των θεών. Κάθε αποτυχία της δέουσας…